W skrócie
- Systemu HIS używa 96% badanych szpitali, a 90,6% indeksuje w P1 swoją elektroniczną dokumentację medyczną (badanie Centrum e-Zdrowia za 2025 r.).
- W teście „NEJM AI” najlepszy model, GPT-4, podał dokładnie właściwy kod ICD-10-CM tylko w 33,9% przypadków, więc kody do rozliczeń z NFZ podpowiadane przez AI musi sprawdzić człowiek.
- Platforma Usług Inteligentnych ma ruszyć do początku grudnia 2026 r. z 5 narzędziami AI do diagnostyki obrazowej dla maksymalnie 400 szpitali.
Stan na 30 października 2026
Czym jest system HIS w szpitalu?
System HIS to główny program szpitala: rejestruje pacjenta od izby przyjęć do wypisu, przechowuje jego dokumentację, przekazuje zlecenia do laboratorium i pracowni, a na końcu przygotowuje dane do rozliczenia z NFZ. Według badania Centrum e-Zdrowia za 2025 r. korzysta z niego 96% badanych szpitali.
Definicja
HIS (ang. Hospital Information System, szpitalny system informacyjny) to oprogramowanie, które obsługuje procesy szpitala w jednej bazie danych: ruch chorych, elektroniczną dokumentację medyczną (EDM), zlecenia, aptekę, blok operacyjny, statystykę i rozliczenia. W przychodni tę samą rolę pełni mniejszy system gabinetowy.
Sam HIS zwykle nie jest wyrobem medycznym. Unijne wytyczne MDCG 2019-11 (wersja z czerwca 2025 r.) opisują go jako oprogramowanie do przyjęć, umawiania wizyt i rozliczeń, które „samo w sobie” nie kwalifikuje się jako wyrób. Zastrzegają jednak, że dołączone do niego moduły mogą być wyrobami medycznymi.
Ten tekst wchodzi głębiej w sam system szpitalny. Szerszy obraz, z wynikami badań i przepisami, daje przewodnik AI w medycynie: przykłady zastosowań, przepisy i jak zacząć w placówce, a jak wybierać programy z AI dla gabinetu i przychodni, opisujemy w tekście Oprogramowanie medyczne z AI: rodzaje, wymogi i checklista przed wyborem.
Z czego składa się system szpitalny?
HIS to zestaw modułów, które szpital kupuje i wdraża etapami. Rdzeń to ruch chorych i dokumentacja na oddziale, wokół nich działają systemy pracowni (LIS, RIS, PACS), apteka i rozliczenia. W filarze AI w medycynie piszemy, gdzie AI ma dziś najmocniejsze dowody; tu pokazujemy, w które moduły HIS realnie wchodzi.
| Moduł | Co obsługuje | Gdzie może pomóc AI |
|---|---|---|
| Ruch chorych, izba przyjęć | przyjęcie, przeniesienia, wypis, księga główna | planowanie łóżek i grafików |
| Oddział i gabinet (EDM) | wywiad, obserwacje, epikryza, karta informacyjna | notatka z rozmowy, podsumowanie dokumentacji |
| Zlecenia, LIS, RIS, PACS | badania laboratoryjne i obrazowe, wyniki, obrazy | wsparcie opisu badań obrazowych (wyrób medyczny) |
| Apteka i apteczka oddziałowa | leki, zamówienia, rozchód na pacjenta | sprawdzanie nazw leków i interakcji |
| Rozliczenia z NFZ i statystyka | kody rozpoznań i procedur, grupy JGP, sprawozdania | podpowiedź kodów, kontrola kompletności |
Badanie Centrum e-Zdrowia (IX edycja, 731 szpitali) pokazuje, jak rozbudowane są te systemy: oprogramowania aptecznego używa 79,5% szpitali, apteczki oddziałowej 76,5%, PACS 74,3%, RIS 68% i LIS 56,8%. Hurtownię danych medycznych ma tylko 11,2%.
Rozliczenia działają według Jednorodnych Grup Pacjentów (JGP). Według materiałów NFZ grupę wyznacza się na podstawie rozpoznania (ICD-10), wykonanych procedur (ICD-9), wieku pacjenta i długości pobytu, a program zwany grupującym (ang. grouper) sprawdza, do której grupy trafia hospitalizacja. Błąd w kodzie oznacza więc inną kwotę za ten sam pobyt.
Jak HIS łączy się z P1, EDM i e-skierowaniem?
HIS jest źródłem danych dla krajowego systemu e-zdrowie (P1): wystawia e-recepty i e-skierowania, raportuje zdarzenia medyczne i indeksuje dokumenty. Sama dokumentacja zostaje w repozytorium szpitala, a do P1 trafia tylko informacja, gdzie jej szukać.
- Zdarzenia medyczne. Każdy pobyt, porada czy badanie szpital zgłasza do P1 najpóźniej 2 dni od jego zakończenia, a przy hospitalizacji 2 dni od jej rozpoczęcia (Centrum e-Zdrowia). Obowiązek obowiązuje od 1 lipca 2021 r.
- Indeksy EDM. Indeks zawiera m.in. identyfikator zdarzenia, typ i format dokumentu oraz informację, w którym systemie jest przechowywany. Od 2021 do 2025 r. w P1 zapisano 211,5 mln indeksów konsultacji lekarskich i 37,3 mln kart informacyjnych z leczenia szpitalnego.
- Format dokumentów. Dokumenty muszą być zgodne z Polską Implementacją Krajową HL7 CDA. Lista obowiązkowych dokumentów rosła od 2019 r.: karta informacyjna z leczenia szpitalnego, informacja dla lekarza kierującego, opis badań diagnostycznych (od 25 kwietnia 2020 r.) i wyniki badań laboratoryjnych (od 25 kwietnia 2021 r.).
W 2026 r. dochodzą dwie zmiany ważne przy zakupie HIS. Po ustawie o rozwoju usług e-zdrowia (Dz.U. 2026 poz. 791) szpital musi dostosować swoje systemy (w praktyce razem z dostawcą) do minimalnych wymagań technicznych w ciągu 9 miesięcy od ich ogłoszenia w BIP (art. 8b ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia). Projekt wymagań Centrum e-Zdrowia konsultuje do 31 października 2026 r. Równolegle trwają konsultacje otwartych standardów komunikacji między systemami (art. 8d), dzięki którym integracji HIS z aparaturą nie trzeba będzie projektować od zera w każdym szpitalu.
Główni dostawcy systemów HIS w Polsce
Na polskim rynku działa kilku dostawców HIS z długą historią wdrożeń. Nie ma publicznych, aktualnych danych o udziałach w rynku, dlatego podajemy tylko to, co producenci deklarują na swoich stronach.
- CGM CLININET (CompuGroup Medical). Producent podaje, że system działa w szpitalach od 50 do 1 500 łóżek, i wymienia na stronie ok. 20 modułów, m.in. Rozliczenia z NFZ, Optymalizator JGP i Asystent Dokumentacji Medycznej. O AI pisze ogólnie, jako o wsparciu pracy z dokumentacją, bez opisu konkretnych funkcji.
- HIS ESKULAP (NEXUS). Kilkadziesiąt modułów, m.in. dokumentacja medyczna, ruch chorych, LIS, RIS i PACS, gospodarka lekami i chemioterapia. Strona produktu nie wymienia funkcji AI.
- AMMS (Asseco). Zintegrowany system dla dużych i średnich szpitali, rozwijany od lat w szpitalach publicznych.
- Optimed NXT (Comarch). System w architekturze przeglądarkowej, oferowany także w chmurze.
Ciekawym wyjątkiem jest projekt publiczny. Instytut Łukasiewicz – AI buduje modułowy HIS razem z Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich, z integracją z P1 i ZUS oraz dwoma elementami AI: układaniem grafików lekarzy i generowaniem dokumentacji z pomocą dużych modeli językowych.
AI w HIS: notatki z rozmowy i podsumowania dokumentacji
Najszybciej do systemów szpitalnych wchodzi AI, które pisze: zamienia rozmowę z pacjentem w szkic notatki albo streszcza długą historię choroby. Obie funkcje oszczędzają czas, ale wynik zawsze czyta i zatwierdza lekarz.
Notatki z rozmowy. Łukasiewicz – AI testuje z lekarzami w Siemianowicach Śląskich narzędzie, które rozpoznaje mowę kilku rozmówców po polsku, wyłapuje objawy, rozpoznania i leki, sprawdza nazwy leków w bazie farmakologicznej i układa wstępną epikryzę. Działa bez połączenia z internetem, więc dane nie opuszczają szpitala. Twórcy podkreślają, że system nie podejmuje decyzji medycznych.
Największe wdrożenie opisała amerykańska grupa The Permanente Medical Group: w ciągu 63 tygodni asystentów notatek używało 7 260 lekarzy przy ponad 2,5 mln wizyt, a oszczędność w pierwszym roku oszacowano na ok. 15,8 tys. godzin (15 791). Policzmy to. Na jednego lekarza to ok. 2,2 godziny rocznie, czyli ok. 11 minut miesięcznie. Średnia jest jednak myląca: jedna trzecia najaktywniejszych lekarzy odpowiadała za 89% uruchomień, więc to oni zyskali najwięcej.
Podsumowania dokumentacji. W badaniu opublikowanym w „Nature Medicine” w 2024 r. 10 lekarzy oceniało streszczenia tekstów klinicznych: opisów radiologicznych, notatek z przebiegu leczenia i rozmów z pacjentem. Streszczenia z najlepiej dostosowanych modeli uznali za równoważne ze streszczeniami ekspertów w 45% przypadków, a za lepsze w 36%. Podsumowanie z AI to więc punkt wyjścia do lektury, nie jej zamiennik.
AI w HIS: kodowanie procedur, rozliczenia i wsparcie decyzji
Kodowanie rozpoznań i procedur wygląda na idealne zadanie dla AI, ale badania pokazują, że modele językowe bez dodatkowych narzędzi często się mylą. Wsparcie decyzji klinicznych to z kolei z definicji wyrób medyczny.
Kodowanie. W badaniu opublikowanym w „NEJM AI” w kwietniu 2024 r. naukowcy z Mount Sinai sprawdzili, czy modele potrafią podać kod na podstawie opisu. Najlepszy, GPT-4, trafił dokładnie w 33,9% kodów ICD-10-CM, 45,9% kodów ICD-9-CM i 49,8% kodów CPT (to amerykańskie odmiany klasyfikacji). W polskim szpitalu podpowiedź kodu ICD-10 lub ICD-9 z AI może skrócić pracę koderów, ale zatwierdzić ją musi człowiek, bo od kodu zależy grupa JGP i kwota z NFZ.
Wsparcie decyzji. Według wytycznych MDCG 2019-11 oprogramowanie, które łączy wiedzę medyczną z danymi konkretnego pacjenta i podpowiada diagnozę lub leczenie, jest wyrobem medycznym. Dotyczy to też systemów wskazujących zmiany na zdjęciach RTG. Taki moduł w HIS potrzebuje znaku CE i oceny zgodności.
W Polsce to wsparcie przyjdzie głównie z zewnątrz. Platforma Usług Inteligentnych (PUI) Centrum e-Zdrowia ma według ustawy ruszyć w ciągu 5 miesięcy od 1 lipca 2026 r. Minister Zdrowia ogłosił 1 września 2026 r. pięć narzędzi: wykrywanie zmian w TK klatki piersiowej, w badaniach mózgu (niedokrwienie i krwotok), urazów kości w RTG, zmian nowotworowych w mammografii i zmian w RTG klatki piersiowej, dla maksymalnie 400 szpitali. Szpital zgłasza deklarację gotowości integracji swoich systemów, a dane obrazowe przed analizą są pseudonimizowane.
Ograniczenia: MDR, AI Act, RODO i dane szczególnej kategorii
AI w HIS przetwarza dane o zdrowiu, więc obowiązują go jednocześnie RODO, przepisy o dokumentacji i, zależnie od funkcji, MDR i AI Act. Najczęstszy problem nie leży w prawie, tylko w tym, że personel korzysta z narzędzi spoza systemu.
- MDR i AI Act. Moduł, który podpowiada rozpoznanie, jest wyrobem medycznym, a AI w wyrobie ocenianym przez jednostkę notyfikowaną to w AI Act system wysokiego ryzyka, z obowiązkami od 2 sierpnia 2028 r. Szczegóły opisujemy w tekście AI jako wyrób medyczny: MDR, reguła 11 i AI Act.
- RODO. Dane o zdrowiu to szczególna kategoria danych (art. 9). Dostawca modułu AI potrzebuje umowy powierzenia, a nagrania rozmów z pacjentem wymagają jasnej informacji, gdzie trafiają i jak długo są przechowywane.
- EHDS. Europejska przestrzeń danych dotyczących zdrowia nałoży na producentów systemów dokumentacji (w tym HIS) obowiązek wykazania zgodności (testy, deklaracja zgodności UE) i znak CE: od 26 marca 2029 r. dla kart pacjenta i e-recept, od 26 marca 2031 r. dla obrazów, wyników badań i wypisów.
Szpitale same widzą bariery. W badaniu Centrum e-Zdrowia 59,5% szpitali, które nie używają AI, wskazało zbyt wysoki koszt, 31,6% brak jasnych przepisów, a 28% ograniczenia technologiczne.
Uwaga na pułapkę znaną z firm: Adam Bakalarz, który prowadzi szkolenia instytut.ai, bywał świadkiem, jak pracownicy korzystali z AI na prywatnych kontach, bo organizacja nie dała im narzędzia ani zasad. W szpitalu oznacza to dane pacjentów poza HIS, bez umowy i bez śladu w dokumentacji. Więcej o tym zjawisku piszemy w tekście Shadow AI: gdy pracownicy używają AI na własną rękę.
Jak zacząć z AI w szpitalu, który ma HIS?
Zacznij od zadań, które nie wymagają danych pacjentów i nie zmieniają dokumentacji, a moduły AI w samym HIS wdrażaj dopiero po rozmowie z dostawcą o danych, odpowiedzialności i statusie wyrobu medycznego.
- Administracja poza HIS. W szpitalu Pro-Medica w Ełku, gdzie Adam Bakalarz prowadził szkolenie dla personelu, czat AI ułożył grafik dyżurów dla 20 osób na 14 dni w 40 sekund, szkic odpowiedzi na skargę pacjenta w 30 sekund i protokół z narady w 45 sekund. To szkice do sprawdzenia, bez danych pacjentów.
- Zapytaj dostawcę HIS o plan. Czy ma moduł notatek lub podsumowań, gdzie działa model, czy dane służą do trenowania i jak system zapisuje, kto zatwierdził szkic.
- Kodowanie tylko z kontrolą. Podpowiedź kodu z AI testuj na zamkniętych hospitalizacjach i porównuj z pracą koderów, zanim trafi do rozliczeń.
- Diagnostyka obrazowa przez PUI. Sprawdź, czy Twój HIS i PACS są gotowe do integracji z platformą Centrum e-Zdrowia.
Rozmowę z dostawcą łatwiej przygotować z pomocą czatu AI:
Prompt do skopiowania
Jestem kierownikiem działu IT w szpitalu powiatowym.
Nasz dostawca systemu HIS proponuje moduł AI do [notatek z rozmowy z pacjentem / podsumowań dokumentacji / podpowiedzi kodów ICD-10 i ICD-9].
Przygotuj listę 12 pytań do dostawcy w czterech grupach:
1) co dokładnie robi model i na jakich danych był sprawdzany,
2) gdzie są przetwarzane dane pacjentów i czy służą do trenowania,
3) czy moduł jest wyrobem medycznym (znak CE, klasa, przewidziane zastosowanie),
4) jak system zapisuje, kto zatwierdził wynik AI i co w nim zmienił.
Przy każdym pytaniu dopisz, jaka odpowiedź powinna nas zaniepokoić.Personel tego potrzebuje: 92,9% badanych szpitali deklaruje, że pracownicy chcą szkoleń z kompetencji cyfrowych. Jeśli planujesz takie warsztaty, zobacz szkolenia z AI dla zespołów, a przy wyborze i wdrożeniu narzędzi w szpitalu konsultacje.
Wszystkie teksty o AI w medycynie
Zastosowania AI w ochronie zdrowia i przegląd przepisów znajdziesz w przewodniku AI w medycynie, a pytania do dostawcy oprogramowania z AI zebraliśmy w tekście Oprogramowanie medyczne z AI. Pełna lista tekstów z tego tematu jest poniżej.
Co to znaczy dla Ciebie
Jeśli odpowiadasz za szpital, traktuj AI jako dodatek do HIS, a nie jego zamiennik. Najpierw uporządkuj to, co HIS już musi robić: zdarzenia medyczne i indeksy w P1, dokumenty zgodne z HL7 CDA i nowe minimalne wymagania z art. 8b. Moduły AI do notatek i podsumowań oceniaj po tym, kto zatwierdza wynik i gdzie trafiają dane, a podpowiedzi kodów JGP testuj na zamkniętych pobytach. Diagnostykę obrazową łatwiej będzie dostać przez Platformę Usług Inteligentnych niż kupować osobno. Personelowi daj narzędzie i zasady, zanim zrobi to za niego prywatny czat.Najczęstsze pytania
Co to jest system HIS?
HIS (Hospital Information System, szpitalny system informacyjny) to oprogramowanie, które obsługuje procesy szpitala: ruch chorych, elektroniczną dokumentację medyczną, zlecenia badań, aptekę, blok operacyjny i rozliczenia z NFZ. W przychodni tę rolę pełni system gabinetowy.
Czym różni się HIS od LIS, RIS i PACS?
HIS obsługuje cały szpital i pacjenta od przyjęcia do wypisu. LIS to system laboratorium, RIS system pracowni radiologicznej, a PACS archiwum obrazów medycznych. Zwykle są połączone z HIS, który przekazuje do nich zlecenia i odbiera wyniki.
Czy system HIS jest wyrobem medycznym?
Co do zasady nie. Wytyczne MDCG 2019-11 wskazują, że HIS służący do przyjęć, umawiania wizyt i rozliczeń sam w sobie nie jest wyrobem medycznym, ale jego moduły, np. wspierające diagnozę, mogą nim być i wtedy potrzebują znaku CE.
Jak system HIS łączy się z P1?
HIS wystawia e-recepty i e-skierowania, zgłasza do P1 zdarzenia medyczne (najpóźniej 2 dni od zakończenia wizyty lub rozpoczęcia pobytu w szpitalu) i przekazuje indeksy elektronicznej dokumentacji medycznej. Sama dokumentacja zostaje w repozytorium szpitala.
Czy AI może kodować procedury do rozliczeń z NFZ?
Może podpowiadać kody, ale nie powinno robić tego bez kontroli. W badaniu „NEJM AI” z 2024 r. najlepszy model trafiał dokładnie w mniej niż połowę kodów. Od kodów zależy grupa JGP i kwota z NFZ, więc podpowiedź musi zatwierdzić koder lub lekarz.
Jakie systemy HIS są popularne w Polsce?
W polskich szpitalach spotkasz m.in. CGM CLININET (CompuGroup Medical), HIS ESKULAP (NEXUS), AMMS (Asseco) i Optimed NXT (Comarch). Publicznych, aktualnych danych o udziałach w rynku nie ma.
Źródła i data sprawdzenia
- Centrum e-Zdrowia: Raport z badania stopnia informatyzacji PWDL za 2025 r. (IX edycja, sierpień 2026)
- Centrum e-Zdrowia: jak przebiega wymiana elektronicznej dokumentacji medycznej (30.06.2021)
- Centrum e-Zdrowia: Polska Implementacja Krajowa HL7 CDA, instrukcja stosowania
- Centrum e-Zdrowia: nowe wymagania dla oprogramowania medycznego, konsultacje (12.10.2026)
- Centrum e-Zdrowia: otwarte standardy komunikacji między systemami (9.10.2026)
- Dziennik Ustaw 2026 poz. 791: ustawa o zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem usług e-zdrowia
- Ministerstwo Zdrowia: informacja dotycząca Platformy Usług Inteligentnych (1.09.2026)
- NFZ: Jednorodne Grupy Pacjentów, materiał szkoleniowy
- MDCG 2019-11 rev. 1 (czerwiec 2025): kwalifikacja i klasyfikacja oprogramowania, Komisja Europejska
- Komisja Europejska: EHDS, pytania i odpowiedzi (terminy dla systemów EHR)
- CompuGroup Medical: CGM CLININET, szpitalny system informacyjny
- NEXUS: HIS ESKULAP
- Łukasiewicz – AI: projekt HIS
- Łukasiewicz – AI: wsparcie lekarzy w tworzeniu dokumentacji medycznej (8.04.2026)
- Permanente Medicine: analiza asystentów notatek AI (7.04.2025)
- NEJM Catalyst: Ambient Artificial Intelligence Scribes, Learnings after 1 Year and over 2.5 Million Uses
- Van Veen i in., Adapted large language models can outperform medical experts in clinical text summarization, Nature Medicine 2024
- Soroush i in., Large Language Models Are Poor Medical Coders, NEJM AI 2024
- RODO, rozporządzenie (UE) 2016/679, EUR-Lex
Sprawdzono 30 października 2026
Czytaj dalej
Zobacz też
Zobacz też
Przewodnik po temacie AI w medycynie: przykłady zastosowań, przepisy i jak zacząć w placówce

