Szkolenia AI dla firm Warsztaty na zadaniach Twojego zespołu: online 4–8 h albo stacjonarnie w całej Polsce Zobacz program →

AI w bankowości: jak bank używa AI wobec Ciebie i jakie masz prawa

Asystenci AI w aplikacjach, blokady przelewów, scoring kredytowy i oszustwa z klonowanym głosem: co robi bank, jakie masz prawa i jak się chronić.

3 listopada 2026 · Adam Bakalarz
Karta płatnicza pod okiem geometrycznej soczewki, obok kłódka i kropkowana ścieżka transakcji

W skrócie

  • W I kwartale 2025 r. 80,6% wartości oszukańczych przelewów w Polsce (ok. 130 mln zł) zlecili sami zmanipulowani klienci; AI z klonowanym głosem ułatwia takie oszustwa.
  • Masz rok na wniosek o pisemne wyjaśnienie oceny zdolności kredytowej, a bank ma 30 dni na odpowiedź; przy decyzji automatycznej możesz żądać decyzji człowieka.
  • Od 2 sierpnia 2026 r. czatbot banku musi powiedzieć, że jest AI, a od 2 grudnia 2027 r. scoring kredytowy podlega wymogom AI Act dla systemów wysokiego ryzyka.

Stan na 3 listopada 2026

AI w bankowości: co to znaczy dla Ciebie jako klienta?

Twój bank używa AI w czterech miejscach, które dotyczą Cię bezpośrednio: odpowiada Ci czatbotem, sprawdza każdą płatność pod kątem oszustwa, ocenia wniosek o kredyt i poleca produkty. Przy kredycie masz konkretne prawa, a przy oszustwach najważniejsza jest wiedza, czego bank nigdy nie robi.

Definicja

AI w bankowości to systemy, które na podstawie danych o klientach i transakcjach przewidują ryzyko, rozpoznują nietypowe zachowania i prowadzą rozmowę z klientem. Część działa w tle (antyfraud, scoring), część widzisz w aplikacji (asystent, czatbot).

Ten poradnik patrzy na banki oczami klienta. Szerzej o tym, gdzie AI działa w codziennych usługach i jak z niej bezpiecznie korzystać, piszemy w przewodniku sztuczna inteligencja w życiu codziennym.

Gdzie bank używa AICo to znaczy dla klientaCo możesz zrobić
Asystent i czatbot w aplikacjiSzybka odpowiedź o konto, kartę, wydatki; od 2.08.2026 czatbot musi Ci powiedzieć, że jest AINie podawaj w rozmowie haseł ani kodów; w trudnej sprawie poproś o konsultanta
Wykrywanie oszustwBank może wstrzymać przelew lub płatność kartą i poprosić o potwierdzeniePotwierdzaj tylko w aplikacji albo dzwoniąc sam na numer z karty
Ocena zdolności kredytowej (scoring)Decyzja o kredycie może zapaść automatycznie, w kilka minutŻądaj pisemnego wyjaśnienia, decyzji człowieka i przedstaw swoje stanowisko
Rekomendacje ofertBank dobiera propozycje do Twoich transakcjiTraktuj je jak reklamę, porównuj oferty sam

Asystent AI w aplikacji banku: co już działa w Polsce?

Na początek listopada 2026 r. asystenta AI w aplikacji mają m.in. PKO BP, Nest Bank, VeloBank i Bank Millennium, mBank prowadzi pilotaż, a kolejne banki pracują nad własnymi asystentami. To narzędzia do pytań i analizy wydatków, nie doradcy, którym zlecasz decyzje.

  • Bank Millennium od jesieni 2026 r. udostępnia w aplikacji Asystenta 360: podsumowuje wpływy i wydatki, porównuje miesiące, odpowiada na pytania o konta, karty i kredyty. Na start dostała go wybrana grupa klientów, a działa tylko po polsku.
  • PKO BP ma asystenta głosowego w aplikacji IKO od 2020 r., a Nest Bank w kwietniu 2024 r. jako pierwszy w Polsce udostępnił asystenta opartego na generatywnej AI. Asystenta AI wdrożył też VeloBank.
  • mBank prowadzi pilotaż mAsystenta AI, a Pekao, ING i Credit Agricole pracują nad własnymi asystentami opartymi na generatywnej AI.

Od 2 sierpnia 2026 r. obowiązuje art. 50 AI Act: system, który rozmawia z ludźmi, musi poinformować, że jest AI (chyba że to oczywiste). Więcej o terminach w przewodniku AI Act po polsku.

Asystent banku działa w zalogowanej aplikacji, więc nie potrzebuje Twojego hasła ani kodu SMS. Jeśli „asystent” prosi o nie na czacie, w SMS-ie albo przez telefon, to nie jest bank. Tak samo nie dawaj danych logowania zewnętrznym agentom AI: amerykańskie banki już blokują takie logowania (jak JPMorgan i Schwab traktują agentów AI na kontach klientów).

Dlaczego bank blokuje przelew? Wykrywanie oszustw

Systemy antyfraudowe oceniają każdą płatność: kwotę, odbiorcę, urządzenie, porę i to, czy pasuje do Twoich nawyków. Gdy coś odstaje, bank wstrzymuje operację albo prosi o potwierdzenie. To irytuje, ale chroni pieniądze.

Skala jest duża. Według wspólnego raportu Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego i Europejskiego Banku Centralnego oszustwa płatnicze w Europejskim Obszarze Gospodarczym sięgnęły w 2024 r. 4,2 mld euro (rok wcześniej 3,5 mld). Przy oszukańczych przelewach około 85% strat ponieśli sami klienci, głównie dlatego, że to oni, zmanipulowani, zlecili przelew.

AI Act wprost wyłącza systemy wykrywania oszustw finansowych z kategorii wysokiego ryzyka, do której trafia scoring kredytowy. Bank może więc monitorować transakcje bez dodatkowych obowiązków przewidzianych dla tej kategorii.

Co robić, gdy bank zablokował płatność:

  • Potwierdź ją w aplikacji banku albo zadzwoń sam na numer z karty lub ze strony banku. Nie oddzwaniaj na numer z SMS-a.
  • Jeśli z konta zniknęły pieniądze bez Twojej zgody, zgłoś to od razu. Na zgłoszenie nieautoryzowanej transakcji masz 13 miesięcy, a bank ma zwrócić pieniądze do końca następnego dnia roboczego, chyba że podejrzewa oszustwo z Twojej strony i zawiadomi o tym organy ścigania.

Scoring kredytowy: jak AI ocenia Twoją zdolność i jakie masz prawa

Bank może podjąć decyzję kredytową wyłącznie automatycznie, ale musi Ci zapewnić wyjaśnienie, ponowną decyzję człowieka i możliwość przedstawienia własnego stanowiska. O pisemne wyjaśnienie oceny możesz poprosić w ciągu roku, a bank ma 30 dni na odpowiedź.

Podstawą jest art. 105a ust. 1a Prawa bankowego. Pozwala on oceniać zdolność kredytową „wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu”, pod warunkiem zapewnienia trzech praw: do wyjaśnień co do podstaw decyzji, do interwencji człowieka, który podejmie decyzję ponownie, i do wyrażenia własnego stanowiska. Model może korzystać tylko z danych niezbędnych z uwagi na cel i rodzaj kredytu i nie może opierać decyzji na danych szczególnych z art. 9 RODO, takich jak zdrowie czy wyznanie.

  • Art. 70a Prawa bankowego: wyjaśnienie obejmuje czynniki, w tym Twoje dane, które wpłynęły na ocenę. Bank musi Cię o tym prawie pouczyć, a opłatę może pobrać tylko od przedsiębiorcy.
  • Art. 22 RODO: co do zasady możesz nie podlegać decyzji opartej wyłącznie na automatycznym przetwarzaniu, która istotnie na Ciebie wpływa. Wyjątki, takie jak art. 105a, wymagają zabezpieczeń, m.in. udziału człowieka.
  • Wyroki TSUE: w sprawie SCHUFA (C-634/21) Trybunał uznał, że automatycznie wyliczony scoring jest decyzją z art. 22, gdy kredytodawca w dużej mierze na nim się opiera. W sprawie Dun & Bradstreet Austria (C-203/22) z lutego 2025 r. dodał, że wyjaśnienie ma pokazać, jakie dane i w jaki sposób wpłynęły na wynik; samo przekazanie algorytmu nie wystarcza.
  • AI Act: systemy oceny zdolności kredytowej i scoringu osób fizycznych to systemy wysokiego ryzyka (załącznik III pkt 5 lit. b). Po zmianach z pakietu AI Omnibus, który wszedł w życie 27 lipca 2026 r., wymogi te obowiązują od 2 grudnia 2027 r. Od tego dnia w praktyce zadziała też prawo z art. 86 do jasnego wyjaśnienia roli AI w decyzji (formalnie przepis stosuje się od 2 sierpnia 2026 r.).
  • Kredyt konsumencki: unijna dyrektywa 2023/2225, stosowana od 20 listopada 2026 r., przewiduje prawo do interwencji człowieka przy automatycznej ocenie zdolności kredytowej.

Wniosek możesz napisać sam albo z pomocą czatu AI. Nie wklejaj do czatu swoich danych ani dokumentów z banku:

Prompt do skopiowania

Pomóż mi napisać krótki, uprzejmy wniosek do banku
o pisemne wyjaśnienie oceny mojej zdolności kredytowej
(art. 70a Prawa bankowego).
Dodaj prośbę o ponowne rozpatrzenie wniosku przez pracownika banku
i możliwość przedstawienia mojego stanowiska
(art. 105a ust. 1a Prawa bankowego, art. 22 RODO).
Nie podaję swoich danych: zostaw miejsca na imię, nazwisko,
numer wniosku i datę decyzji.

Oszustwo „na pracownika banku” z klonowanym głosem i deepfake'iem

Najwięcej pieniędzy klienci tracą nie przez włamanie, tylko przez przelew, który zlecają sami pod presją rozmówcy. AI sprawia, że ten rozmówca brzmi i wygląda coraz bardziej wiarygodnie.

Zespół CSIRT KNF w raporcie „Krajobraz cyberzagrożeń” na 2026 r. ostrzega, że AI podnosi skuteczność oszustw wymierzonych w klientów banków. Schemat zwykle zaczyna się od telefonu od rzekomego pracownika banku, który pod pretekstem ochrony pieniędzy namawia do przelewu, podania kodów albo instalacji aplikacji. Klonowany głos albo deepfake sprawiają, że rozmówca brzmi wiarygodniej. KNF ostrzega też, że oszuści nagrywają fragmenty rozmów, by obejść głosową weryfikację w bankach.

Policzmy to. Według NBP w I kwartale 2025 r. w Polsce było 20 122 oszukańcze przelewy na prawie 162 mln zł, czyli średnio ok. 8 tys. zł na jedno oszustwo. 80,6% tej kwoty, ok. 130 mln zł, to przelewy zlecone przez zmanipulowanych klientów. To ok. 1,45 mln zł dziennie, które ludzie przelali sami, bo uwierzyli rozmówcy.

Ostrzeżenie z praktyki. Ataki z użyciem AI, w tym deepfake i vishing, Adam Bakalarz omawiał na wystąpieniu dla personelu szpitala. To nie jest problem tylko banków ani tylko seniorów: ten sam schemat trafia do każdego, kto odbiera telefon z „pilną sprawą”. Jak działa klonowanie głosu, opisujemy w tekście vishing i klonowanie głosu, a jak rozpoznać fałszywe nagranie, w poradniku deepfake: jak rozpoznać podróbkę.

Czego pracownik banku nigdy nie zrobi

Prawdziwy pracownik banku nigdy nie poprosi Cię o hasło, kod SMS ani przelew „na bezpieczne konto”. Jeśli rozmówca o to prosi, rozmowa jest oszustwem, niezależnie od tego, jak brzmi i jaki numer wyświetla telefon.

Według KNF pracownik banku nigdy nie prosi o:

  • pełne dane osobowe, numer PESEL, serię i numer dowodu,
  • login i hasło do bankowości internetowej,
  • numer karty, datę ważności i kod CVV/CVC,
  • przelew na wskazany przez siebie rachunek,
  • podanie kodu SMS, który autoryzuje operację,
  • zainstalowanie aplikacji na Twoim telefonie lub komputerze.

Numer na ekranie nie jest dowodem: oszuści podszywają się pod dowolny numer (spoofing), także pod infolinię banku czy policji. Znajomy głos też nie jest dowodem, bo da się go sklonować.

Co zrobić po podejrzanym telefonie z „banku”?

Rozłącz się i zadzwoń do banku sam, na numer z karty, aplikacji lub strony banku. Jeśli podałeś dane albo zleciłeś przelew, liczy się każda minuta.

  1. Rozłącz się, nawet jeśli rozmówca mówi, że „połączenie zostanie przekierowane”. Oddzwoń sam po chwili, najlepiej z innego telefonu.
  2. Zablokuj dostęp: jeśli podałeś login, kod lub dane karty, od razu zadzwoń do banku, zastrzeż kartę i zmień hasło.
  3. Zastrzeż PESEL w mObywatelu lub w urzędzie gminy. To bezpłatne i utrudnia wzięcie kredytu na Twoje dane.
  4. Zgłoś oszustwo: na policję oraz do CERT Polska (formularz incydent.cert.pl, a podejrzany SMS przekaż bezpłatnie na numer 8080, zgodnie z instrukcją na gov.pl).
  5. Złóż reklamację w banku przy transakcji, której nie zleciłeś. Gdy bank ją odrzuci, możesz zwrócić się do Rzecznika Finansowego lub miejskiego rzecznika konsumentów.

Zmiany są w drodze. W listopadzie 2025 r. Parlament Europejski i Rada uzgodniły nowe przepisy o usługach płatniczych: gdy oszust podszyje się pod Twój bank, bank ma zwrócić całą kwotę, jeśli zgłosisz sprawę policji i bankowi (komunikat Parlamentu Europejskiego). Na listopad 2026 r. te przepisy jeszcze nie obowiązują. Podobnie działają fałszywe SMS-y i strony logowania, o których piszemy w tekście phishing: jak rozpoznać i co zrobić po kliknięciu.

AI w bankowości od strony banku: co z tego wynika dla branży

Banki liczą na AI przede wszystkim oszczędności i lepszą ocenę ryzyka, ale od grudnia 2027 r. scoring kredytowy wchodzi pod pełne wymogi AI Act. Dla klienta to dobra wiadomość: więcej dokumentacji, nadzoru człowieka i wyjaśnień.

Niewiele banków pokazuje twarde liczby. Santander podał, ile wartości dała mu AI w dziewięć miesięcy, i opisał, jak ją liczy (Santander: 194 mln euro z AI). Na drugiej szali są ryzyka: CSIRT KNF spodziewa się, że AI w 2026 r. dalej będzie podnosić skuteczność oszustw wymierzonych w klientów banków i w same instytucje. Szerszy przegląd ryzyk znajdziesz w przewodniku zagrożenia AI.

Jeśli pracujesz w banku lub firmie finansowej i chcesz, żeby zespół bezpiecznie korzystał z AI na co dzień, zobacz nasze szkolenia z AI dla firm.

Wszystkie teksty o AI w życiu codziennym

Ten poradnik jest częścią przewodnika sztuczna inteligencja w życiu codziennym. Aktualizujemy go, gdy zmieniają się przepisy (najbliższe daty: 20 listopada 2026 r. i 2 grudnia 2027 r.) albo banki uruchamiają nowych asystentów. Pełna lista tekstów z tego tematu jest poniżej.

Co to znaczy dla Ciebie

Korzystaj z asystenta AI w aplikacji banku do pytań o wydatki i produkty, ale nigdy nie podawaj nikomu haseł ani kodów. Gdy bank odmówi Ci kredytu, poproś na piśmie o wyjaśnienie i ponowną decyzję człowieka. Po każdym telefonie z „banku” z pilną prośbą rozłącz się i oddzwoń sam na numer z karty.

Najczęstsze pytania

Czy bank może odmówić kredytu na podstawie decyzji AI?

Tak, art. 105a ust. 1a Prawa bankowego dopuszcza decyzję opartą wyłącznie na automatycznym przetwarzaniu. Bank musi jednak zapewnić Ci wyjaśnienie podstaw decyzji, ponowną decyzję człowieka i możliwość przedstawienia własnego stanowiska.

Jak poprosić bank o wyjaśnienie oceny zdolności kredytowej?

Złóż pisemny wniosek na podstawie art. 70a Prawa bankowego w ciągu roku od otrzymania oceny. Bank odpowiada w ciągu 30 dni i wskazuje czynniki, w tym Twoje dane, które wpłynęły na ocenę.

Które polskie banki mają asystenta AI w aplikacji?

Na początek listopada 2026 r. m.in. PKO BP (asystent głosowy w IKO), Nest Bank, VeloBank i Bank Millennium (Asystent 360, na start dla wybranych klientów). mBank prowadzi pilotaż, a Pekao, ING i Credit Agricole pracują nad własnymi asystentami.

Dlaczego bank zablokował mój przelew?

System antyfraudowy uznał płatność za nietypową, np. ze względu na kwotę, odbiorcę lub urządzenie. Potwierdź ją w aplikacji albo dzwoniąc sam na numer z karty, nigdy przez link lub numer z SMS-a.

Czy pracownik banku może poprosić o kod BLIK lub SMS?

Nie. KNF przypomina, że pracownik banku nigdy nie prosi o kod SMS autoryzujący operację, hasło, dane karty, przelew na wskazany rachunek ani instalację aplikacji. Taka prośba oznacza oszustwo.

Czytaj dalej

Przewodnik po temacie Sztuczna inteligencja w życiu codziennym: gdzie już jej używasz i jak robić to bezpiecznie

Adam Bakalarz, założyciel instytut.ai
Autor

Adam Bakalarz

Szkoleniowiec AI · właściciel agencji NowoczesnyMarketing.pl · założyciel instytut.ai

Prowadzi agencję, w której ChatGPT, Claude i automatyzacje codziennie pracują dla klientów. Na szkoleniach i w kursach online uczy tego, co sam stosuje w pracy.

100+

firm na szkoleniach zamkniętych od 2025

21

kursów online

1 200+

zweryfikowanych opinii

50 000+

kursantów online