W skrócie
- Od 2 sierpnia 2026 r. obowiązuje art. 50 AI Act o oznaczaniu treści z AI, a od 28 października 2026 r. KRiBSI może w Polsce kontrolować firmy i nakładać kary.
- AI Omnibus przesunął obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka na 2 grudnia 2027 r. (np. rekrutacja) i 2 sierpnia 2028 r. (produkty regulowane), ale nie przesunął terminów art. 4 ani ogólnego terminu art. 50 (2.08.2026).
- Kary sięgają 35 mln euro lub 7 % światowego obrotu; MŚP płacą niższą z dwóch kwot, a przy samozgłoszeniu i układzie z KRiBSI Komisja może obniżyć karę o 30–90 %.
Stan na 7 listopada 2026
Czym jest AI Act?
Definicja
AI Act (po polsku: akt w sprawie sztucznej inteligencji) to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z 13 czerwca 2024 r. Ustala jednolite zasady tworzenia, wprowadzania na rynek i używania systemów sztucznej inteligencji w całej Unii Europejskiej. Jako rozporządzenie obowiązuje w Polsce bezpośrednio, bez przepisywania do polskiej ustawy.
AI Act wszedł w życie 1 sierpnia 2024 r., ale jego przepisy zaczynają działać etapami, aż do sierpnia 2028 r. Pełny tekst po polsku jest w EUR-Lex, unijnej bazie aktów prawnych.
Najważniejsza rzecz do zapamiętania: AI Act nie reguluje sztucznej inteligencji „jako takiej”, tylko konkretne zastosowania, proporcjonalnie do ryzyka. Im większy wpływ systemu na zdrowie, bezpieczeństwo i prawa ludzi, tym więcej obowiązków. Firmy, które używają ChatGPT, Claude’a czy Gemini do pisania, analiz i obsługi klienta, dotyczą przede wszystkim dwa przepisy: art. 4 (kompetencje pracowników) i art. 50 (przejrzystość wobec odbiorców).
Harmonogram AI Act: co już obowiązuje, a co od kiedy?
Na koniec października 2026 r. obowiązują już zakazy, obowiązek kompetencji, przepisy o modelach ogólnego przeznaczenia i przejrzystość z art. 50. Obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka zaczną się dopiero w grudniu 2027 r.
| Data | Co zaczyna obowiązywać | Kogo dotyczy najbardziej |
|---|---|---|
| 1.08.2024 | Wejście w życie rozporządzenia (bez obowiązków) | – |
| 2.02.2025 | Zakazane praktyki (art. 5), definicje, kompetencje w zakresie AI (art. 4) | Każdą firmę, która używa AI |
| 2.08.2025 | Modele AI ogólnego przeznaczenia (GPAI), organy nadzoru, przepisy o karach | Dostawców modeli, np. OpenAI, Anthropic, Google |
| 2.08.2026 | Większość przepisów, w tym przejrzystość z art. 50; start egzekwowania zakazów, art. 4, art. 50 i zasad dla GPAI | Firmy z chatbotami i tworzące lub przerabiające treści z AI |
| 28.10.2026 | W Polsce: kontrole, postępowania i kary prowadzone przez KRiBSI, skargi i opinie indywidualne | Wszystkich objętych AI Act |
| 2.12.2026 | Dwa nowe zakazy (intymne deepfake’i bez zgody, materiały przedstawiające wykorzystywanie seksualne dzieci); koniec okresu przejściowego na techniczne znakowanie treści (art. 50 ust. 2) dla systemów obecnych na rynku przed 2.08.2026 | Dostawców generatorów treści |
| 2.08.2027 | Co najmniej jedna piaskownica regulacyjna w każdym państwie UE | Państwa członkowskie |
| 2.12.2027 | Systemy wysokiego ryzyka z załącznika III (m.in. rekrutacja, edukacja, ocena zdolności kredytowej) | Dostawców i użytkowników tych systemów |
| 2.08.2028 | AI w produktach objętych unijnymi przepisami sektorowymi (załącznik I), np. wyroby medyczne, maszyny | Producentów |
Najwięcej błędów bierze się z wrzucania wszystkich terminów do jednego worka. Przesunięcie terminów dla wysokiego ryzyka nie dotyczy art. 50: obowiązek oznaczania deepfake’ów i części tekstów działa od 2 sierpnia 2026 r. bez ogólnego odroczenia.
Co zmienił AI Omnibus?
AI Omnibus przesunął obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka, złagodził brzmienie art. 4 i dodał dwa zakazy. Nie przesunął ogólnego terminu dla przejrzystości z art. 50 (2 sierpnia 2026 r.).
Formalnie to rozporządzenie (UE) 2026/1744, czyli „Digital Omnibus on AI”. Wszedł w życie 27 lipca 2026 r., a część zmian stosuje się od 2 grudnia 2026 r. Najważniejsze dla firm:
- Stałe daty dla wysokiego ryzyka. Systemy z załącznika III (np. ocena kandydatów do pracy) od 2 grudnia 2027 r., AI w produktach regulowanych od 2 sierpnia 2028 r. Pierwotnie było to sierpień 2026 i sierpień 2027 r. Więcej o skutkach dla działów kadr piszemy w tekście o AI w rekrutacji i terminie 2 grudnia 2027.
- Nowe brzmienie art. 4. Firma ma podejmować działania wspierające rozwój kompetencji w zakresie AI, ale nie musi gwarantować konkretnego poziomu wiedzy żadnej osoby. Obowiązek został, zmieniła się jego miara.
- Dwa nowe zakazy od 2 grudnia 2026 r.: generowanie realistycznych intymnych materiałów z rozpoznawalną osobą bez jej wyraźnej zgody oraz materiałów przedstawiających wykorzystywanie seksualne dzieci.
- Okres przejściowy dla znakowania. Dostawcy generatorów, które były na rynku przed 2 sierpnia 2026 r., mają czas do 2 grudnia 2026 r. na maszynowe znakowanie treści (art. 50 ust. 2). To nie dotyczy firm, które same używają AI do stworzenia lub przerobienia deepfake’a (wytyczne Komisji, pkt 16 i 153).
- Niższe kary dla małych spółek o średniej kapitalizacji (SMC). Przy części naruszeń płacą, jak MŚP, niższą z dwóch kwot.
Kategorie ryzyka w AI Act i modele GPAI
Każdy system AI trafia do jednej z czterech kategorii ryzyka, a od kategorii zależą obowiązki. Osobno AI Act traktuje same modele ogólnego przeznaczenia.
- Ryzyko niedopuszczalne (zakaz). Między innymi manipulacja wyrządzająca poważną szkodę, wykorzystywanie słabości ze względu na wiek lub niepełnosprawność, scoring społeczny, rozpoznawanie emocji w pracy i w szkole (z wyjątkami medycznymi i bezpieczeństwa), nieukierunkowane pozyskiwanie wizerunków twarzy z internetu do baz rozpoznawania twarzy, kategoryzacja biometryczna wnioskująca np. o poglądach czy orientacji seksualnej.
- Wysokie ryzyko. Osiem obszarów z załącznika III: biometria, infrastruktura krytyczna, edukacja, zatrudnienie, dostęp do usług podstawowych (np. ocena zdolności kredytowej, wycena ubezpieczeń na życie i zdrowotnych), ściganie przestępstw, migracja, wymiar sprawiedliwości i wybory. Do tego AI w produktach regulowanych (załącznik I).
- Ograniczone ryzyko. Chatboty, generatory treści, deepfake’i. Tu obowiązki to głównie przejrzystość z art. 50.
- Minimalne ryzyko. Filtry antyspamowe, rekomendacje, korekta tekstu. Bez dodatkowych obowiązków poza art. 4.
Modele GPAI, czyli modele ogólnego przeznaczenia, takie jak te, na których działają Claude czy Gemini, mają osobne zasady od 2 sierpnia 2025 r. Obowiązki dotyczące dokumentacji i przejrzystości modelu ciążą na jego dostawcy, a nie na firmie, która kupuje dostęp do czatu.
Dostawca czy podmiot stosujący: jaką rolę ma Twoja firma?
Obowiązki z AI Act zależą od roli, a nie od branży. Większość firm jest podmiotem stosującym, ale firma, która sprzedaje narzędzie AI pod własną marką, staje się dostawcą.
- Dostawca (art. 3 pkt 3) rozwija system AI albo zleca jego zbudowanie i wprowadza go do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym, odpłatnie lub za darmo. To m.in. dostawcy generatorów i twórcy chatbotów.
- Podmiot stosujący (art. 3 pkt 4) używa systemu AI, nad którym sprawuje kontrolę, w działalności zawodowej. To najliczniejsza grupa: agencja, redakcja, dział marketingu, kancelaria, sklep internetowy. Gdy pracownik używa ChatGPT w obowiązkach służbowych, podmiotem stosującym jest co do zasady jego firma.
- Importer i dystrybutor sprowadzają lub udostępniają cudze systemy i sprawdzają, czy mają one wymaganą dokumentację.
Pułapka: jeśli bierzesz cudzy model przez API, budujesz na nim chatbota i sprzedajesz go klientom pod własną marką, możesz z podmiotu stosującego stać się dostawcą, z innym zestawem obowiązków. Rola nie jest etykietą na zawsze: zmienia się z każdym produktem i umową.
Art. 4 AI Act: czy szkolenia z AI są obowiązkowe?
Definicja
Kompetencje w zakresie AI (ang. AI literacy) to umiejętności, wiedza i rozumienie, które pozwalają świadomie używać systemów AI, znać ich możliwości i ryzyka oraz szkody, jakie mogą wyrządzić.
Tak, w praktyce tak. Od 2 lutego 2025 r. każdy dostawca i podmiot stosujący musi podejmować działania wspierające kompetencje w zakresie AI swoich pracowników i osób, które obsługują AI w jego imieniu. Egzekwowanie tego obowiązku zaczęło się według unijnego harmonogramu 2 sierpnia 2026 r., a w Polsce KRiBSI może kontrolować firmy od 28 października 2026 r.
Po AI Omnibusie przepis mówi wprost, że firma nie musi gwarantować konkretnego poziomu wiedzy żadnej osoby. Nie znaczy to, że wystarczy deklaracja. Polska ustawa przewiduje, że przewodniczący KRiBSI określa, jak w toku kontroli sprawdza się poziom wiedzy i kompetencji kontrolowanych w zakresie realizacji ich obowiązków (art. 25 pkt 3), a Komisja raportuje Sejmowi ogólny poziom tej wiedzy. Art. 4 nie jest wymieniony w katalogu naruszeń z art. 99 ust. 4 AI Act, ale udokumentowane szkolenia to pierwszy dowód staranności przy każdej kontroli.
Program ma być proporcjonalny do tego, kto i do czego używa AI. W praktyce sprawdza się podział na role:
- Osoba tworząca treści: halucynacje, źródła, dane poufne, prawa autorskie, kiedy oznaczać.
- Redaktor lub osoba zatwierdzająca: test deepfake, tekst interesu publicznego, prawo do odrzucenia materiału.
- Kierownik procesu: właściciel decyzji, dowody, zgłaszanie incydentów.
- Osoba techniczna: metadane, znakowanie treści, konfiguracja chatbota.
Z praktyki: Adam Bakalarz, autor szkoleń instytut.ai, nie widział dotąd w firmach spisanych dokumentów o kompetencjach w zakresie AI. Na szkoleniach nie prosi o nie specjalnie, ale uczy od podstaw, że takie dokumenty w ogóle muszą powstać.
Ostrzeżenie: „Na szkoleniach często słyszę o shadow AI: ludzie korzystają z AI na prywatnych kontach, bo firma nie dała im narzędzia ani zasad. Bywałem świadkiem takich sytuacji” – mówi Adam Bakalarz. Z perspektywy AI Act to luka: firma nie wie, jakich narzędzi używają pracownicy, więc nie obejmie ich ani programem kompetencji z art. 4, ani zasadami oznaczania treści z art. 50.
Dowód szkolenia to data, zakres, lista uczestników, wynik ćwiczenia na przykładach z własnej pracy i wersja instrukcji. Taki program prowadzimy w ramach szkoleń z AI dla firm.
Art. 50: kiedy trzeba oznaczać treści z AI?
Tylko w konkretnych sytuacjach, a nie przy każdej treści, przy której pomagała AI. Obowiązek uruchamiają cztery scenariusze z art. 50, stosowanego od 2 sierpnia 2026 r.
- Chatbot (dostawca, ust. 1): człowiek ma wiedzieć, że rozmawia z AI, chyba że jest to oczywiste.
- Znakowanie maszynowe (dostawca, ust. 2): generator ma oznaczać obrazy, dźwięk, wideo i tekst w formacie czytelnym maszynowo.
- Rozpoznawanie emocji i kategoryzacja biometryczna (podmiot stosujący, ust. 3): trzeba poinformować osoby, wobec których system działa.
- Deepfake i tekst interesu publicznego (podmiot stosujący, ust. 4): trzeba ujawnić, że treść wygenerowała lub zmieniła AI.
Deepfake według art. 3 pkt 60 to obraz, dźwięk lub wideo wygenerowane albo zmienione przez AI, które przypominają istniejące osoby, przedmioty, miejsca lub zdarzenia i mogą fałszywie wydawać się autentyczne. Wszystkie warunki muszą być spełnione naraz. Smok nad Wawelem nie jest deepfakiem; realistyczne „zdjęcie” prezesa na konferencji, na której nie był, już tak. Według niewiążących wytycznych Komisji wystarczy podobieństwo do kogoś lub czegoś, co istnieje albo mogłoby istnieć, nie trzeba zamiaru oszustwa, a drobne poprawki techniczne zwykle deepfake’a nie tworzą (pkt 113–116). Przy dziełach ewidentnie artystycznych, satyrycznych lub fikcyjnych wystarczy ujawnienie, które nie psuje odbioru dzieła.
Tekst trzeba oznaczyć, gdy AI go wygenerowała lub zmieniła i publikujesz go, by informować opinię publiczną o sprawach interesu publicznego. Wyjątek: tekst przeszedł weryfikację człowieka albo kontrolę redakcyjną, a konkretna osoba lub firma ponosi za publikację odpowiedzialność redakcyjną. „Przeczytałem, wygląda dobrze” to nie kontrola. Kontrola to sprawdzone źródła, daty, liczby i nazwiska, wskazana osoba, data i realna możliwość odrzucenia tekstu.
Jak oznaczać: jasno i wyraźnie, najpóźniej przy pierwszym kontakcie odbiorcy z treścią (art. 50 ust. 5). Wystarczy proste zdanie, np. „Materiał został wygenerowany lub istotnie zmieniony przy użyciu AI”, na początku posta lub wideo, a nie po „zobacz więcej”. Na niewidocznym znaku wodnym dostawcy nie można się oprzeć, bo odbiorca go nie zobaczy (pkt 117 wytycznych Komisji). Gdy można rozsądnie przewidzieć, że ktoś trafi na materiał od środka, według Komisji należy oznaczenie w miarę możliwości powtórzyć później (pkt 143). Komisja Europejska przygotowała ikony do oznaczania treści AI; ich użycie jest dobrowolne, obowiązek z art. 50 nie. Ikony są częścią kodeksu praktyk w sprawie przejrzystości treści generowanych przez AI, opublikowanego 10 czerwca 2026 r. Podpisanie kodeksu też jest dobrowolne. Jak Komisja rozumie art. 50, wyjaśniają jej wytyczne do obowiązków przejrzystości, przyjęte 5 listopada 2026 r. (C(2026) 7702 final). Nie są wiążące, a ostateczną wykładnię może dać tylko Trybunał Sprawiedliwości UE (pkt 5).
Przykład: firma publikuje wideo, w którym awatar właściciela mówi tekst, którego ten nigdy nie nagrał, oczywiście za jego zgodą. Zgoda nie zwalnia z ujawnienia, bo art. 50 ust. 4 nie przewiduje takiego wyjątku (to nasz wniosek z przepisu). Zgoda dotyczy wizerunku i głosu, a przy nich trzeba też sprawdzić RODO i dobra osobiste (pkt 127, 129 wytycznych Komisji). Komisja jako przykład deepfake’a podaje realistycznego awatara prezesa, który gratuluje pracownikom wyników (przykłady po pkt 116). Naszym zdaniem może to dotyczyć także filmu tylko dla załogi (wniosek z tego przykładu i pkt 114–115). Z kolei packshot prawdziwego produktu na wygenerowanym tle zwykle oznaczenia nie wymaga, dopóki tło nie sugeruje nieistniejących cech produktu.
Uwaga przy pracy z agencją: według Komisji firma pozostaje podmiotem stosującym, gdy angażuje freelancera lub podwykonawcę, który obsługuje system w jej imieniu, na jej odpowiedzialność i pod jej kontrolą (pkt 14). Firma, która tylko zamawia reklamę i nie decyduje, czy i jak agencja użyje AI, według Komisji nie jest podmiotem stosującym (pkt 14). Dlatego warto wpisać do umowy, kto oznacza materiał, a także ujawnianie użycia AI, zgody na wizerunek i głos oraz zakaz usuwania metadanych.
Użytek prywatny a zawodowy: kogo AI Act nie dotyczy?
AI Act nie nakłada obowiązków na osoby, które używają AI wyłącznie prywatnie. Granicę wyznacza charakter działalności, a nie ustawienia prywatności konta.
Definicja podmiotu stosującego w art. 3 pkt 4 wyłącza użycie AI w osobistej działalności pozazawodowej. Polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji (art. 3 ust. 1 pkt 1) precyzuje to szerzej: wyłączone są osoby fizyczne, które używają AI wyłącznie do celów osobistych, niezwiązanych m.in. z działalnością gospodarczą, zarobkową ani rolniczą.
Cztery pytania pomagają ustalić, po której stronie jesteś:
- Czy z publikacji płynie korzyść ekonomiczna, bezpośrednia (sprzedaż) albo pośrednia (budowa marki, która sprzedaje)?
- Czyj branding widać przy treści: prywatny czy firmowy?
- Czy to element powtarzalnej praktyki, czy jednorazowa zabawa?
- Czy odbiorca widzi Cię jako osobę prywatną, czy jako eksperta lub firmę?
Typowe nieporozumienie: „mam prywatny profil, więc chyba nie muszę oznaczać?”. Kryterium „prywatny profil” czy „zamknięta grupa” nie występuje w żadnym z tych przepisów. Zamknięta grupa wprost wyłącza publikację tylko przy tekstach: według wytycznych Komisji tekst w zamkniętej, prywatnej grupie lub firmowej sieci wewnętrznej nie jest opublikowany (pkt 131). Przy deepfake’ach liczy się kontekst i przewidywalny krąg odbiorców (pkt 114–115). Trener, konsultant czy freelancer, który na jednym koncie łączy życie prywatne z marką osobistą, zwykle jest po stronie zawodowej. Błąd idzie też w drugą stronę: kto jest zawodowo, nie musi oznaczać wszystkiego, tylko to, co spełnia warunki z art. 50.
Dla osoby prywatnej AI Act to przede wszystkim prawa: do wiedzy, że rozmawia z botem, i do skargi. Osobno działają przepisy o wizerunku, RODO i prawo karne.
Kary w AI Act i polska ustawa o systemach AI
Kary z AI Act sięgają 35 mln euro lub 7 % światowego obrotu. W Polsce nakłada je Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), która od 28 października 2026 r. może prowadzić kontrole i postępowania.
Art. 99 AI Act ustala trzy progi:
- do 35 mln euro lub 7 % obrotu: zakazane praktyki z art. 5;
- do 15 mln euro lub 3 % obrotu: naruszenie m.in. obowiązków dostawców, podmiotów stosujących i przejrzystości z art. 50;
- do 7,5 mln euro lub 1 % obrotu: podanie organom nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji.
Obrót to całkowity roczny światowy obrót z poprzedniego roku obrotowego. Duże firmy płacą wyższą z dwóch kwot, MŚP i start-upy niższą. To górne pułapy, a nie cennik.
Policzmy to. Mała firma z rocznym obrotem 40 mln zł, która naruszy art. 50, ryzykuje najwyżej 3 % obrotu, czyli 1,2 mln zł, bo jako MŚP płaci niższą kwotę niż 15 mln euro. Jeśli postępowanie wszczęto na podstawie jej samozgłoszenia, w którym ujawniła wszystkie istotne okoliczności i dowody, a wcześniej zaprzestała naruszenia, KRiBSI może w układzie obniżyć karę o 30–90 % (art. 70 ust. 6 w zw. z art. 84 ust. 1 ustawy), czyli do 120–840 tys. zł. To decyzja Komisji, a nie automat. Opinia indywidualna, która pozwala sprawdzić wątpliwą kampanię przed publikacją, kosztuje 150 zł.
Polska ustawa. Ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003) została ogłoszona 27 lipca i weszła w życie 11 sierpnia 2026 r. Nie tworzy nowych obowiązków dla firm, bo te wynikają z AI Act. Określa, kto je egzekwuje i jak. Przepisy o opiniach, kontroli, postępowaniu, układach i karach działają od 28 października 2026 r.
- KRiBSI jest organem nadzoru rynku i pojedynczym punktem kontaktowym. Przewodniczącego powołuje Sejm za zgodą Senatu na 5 lat. Przewodniczącą jest Pamela Krzypkowska (uchwała Sejmu z 18 września 2026 r., zgoda Senatu 24 września 2026 r.). Pierwsze posiedzenie Komisji ma się odbyć do 11 listopada 2026 r.
- Skargę może złożyć każdy: osoba fizyczna, firma czy organizacja, elektronicznie. Realnym źródłem spraw będą więc także konkurenci.
- Kontrola zaczyna się najwcześniej 7 dni po zawiadomieniu i co do zasady odbywa się zdalnie. Komisja może wydać ostrzeżenie ze wskazaniem działań naprawczych, a w decyzji dać 14 dni na usunięcie skutków naruszenia.
- Opinia indywidualna: 150 zł, odpowiedź w 30 dni (60 w sprawach skomplikowanych). Brak odpowiedzi w terminie oznacza opinię zgodną ze stanowiskiem wnioskodawcy.
- Obniżki kar: w układzie o 20–70 %, a gdy postępowanie wszczęto na podstawie samozgłoszenia z ujawnieniem wszystkich okoliczności i dowodów, o 30–90 %, a za wykonanie działań z ostrzeżenia w 3 miesiące od decyzji o 10–50 %.
- Jawność: Komisja publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej decyzje i wykaz systemów AI, za które nałożono kary. Koszt wizerunkowy zostaje nawet po obniżce kary.
- Piaskownica regulacyjna jest dla mikro, małych i średnich firm nieodpłatna.
Szczegóły nowych uprawnień opisujemy w tekście o skargach i opiniach KRiBSI od 28 października. Pamiętaj, że na równi z AI Act działają też inne przepisy: reklama, w której AI dodała produktowi nieistniejące cechy, pozostaje sprawą prawa konsumenckiego, a deepfake z cudzym wizerunkiem bez zgody to sprawa dla prawa cywilnego.
Co firma powinna zrobić teraz: plan minimum na 7 dni
Wystarczy tydzień, żeby każda publikacja z AI miała właściciela, ścieżkę decyzji, właściwe oznaczenie i dowód tego, co zobaczył odbiorca. Ten tekst nie jest poradą prawną; przy nietypowych przypadkach skonsultuj się z prawnikiem albo złóż wniosek o opinię indywidualną.
- Dzień 1, inwentaryzacja: spisz narzędzia AI, kanały publikacji i agencje, które dla Was pracują.
- Dzień 2, role: przy każdym narzędziu ustal, czy jesteście podmiotem stosującym, czy dostawcą, i kto jest właścicielem decyzji. „Marketing wrzucił” to nie właściciel.
- Dzień 3, klasyfikacja: AI tylko pomaga (korekta, format), zmienia (nowe twierdzenia, podmieniony głos) czy tworzy od zera? Sprawdź, czy któryś system nie wpada w wysokie ryzyko, np. w rekrutacji.
- Dzień 4, komunikaty: przygotuj gotowe formuły dla chatbota, obrazu, wideo i tekstu oraz zasady, gdzie je umieszczać.
- Dzień 5, rejestr: prosta lista w narzędziu, które już macie: ID materiału, narzędzie, typ użycia AI, decyzja i jej powód, osoba zatwierdzająca, data, zrzut ekranu po publikacji. Nie wklejaj do rejestru całych promptów z poufnymi danymi.
- Dzień 6, umowy: dopisz w umowach z agencjami ujawnianie użycia AI, zgody na wizerunek i głos, zakaz usuwania metadanych i prawo do wstrzymania publikacji.
- Dzień 7, szkolenie: krótkie szkolenie z przykładami z Waszej pracy i ćwiczenie na prawdziwym materiale. Zapisz datę, uczestników i wynik.
Rejestr i dowody szkoleń to dokładnie ten materiał, o który poprosi kontrola i który przemawia za obniżką kary.
Najczęstsze mity o AI Act
- „Każdą treść z AI trzeba oznaczać”. Nie. Obowiązek dotyczy chatbotów, deepfake’ów, tekstów interesu publicznego bez kontroli redakcyjnej oraz rozpoznawania emocji i biometrii. Korekta tekstu czy research z AI nie wymagają etykiety.
- „AI Act karze zwykłych ludzi”. Nie. Użytek czysto prywatny jest wyłączony, zarówno w AI Act, jak i w polskiej ustawie.
- „Omnibus przesunął AI Act”. Tylko część. Przesunięcie dotyczy wysokiego ryzyka; zakazy, art. 4 i art. 50 obowiązują.
- „Dopóki KRiBSI nie działa, nic mi nie grozi”. Obowiązki z art. 50 działają od 2 sierpnia 2026 r. niezależnie od polskiego kalendarza, a materiał opublikowany dziś zwykle jest dostępny także w dniu kontroli.
- „Znak wodny generatora załatwia sprawę”. Techniczne znakowanie to obowiązek dostawcy. Ty, używając AI do stworzenia lub przerobienia deepfake’a, musisz poinformować odbiorcę w sposób, który on zobaczy lub usłyszy (pkt 117 wytycznych Komisji).
Wszystkie teksty o prawie i AI Act
Ten przewodnik aktualizujemy wraz ze zmianami przepisów i wytycznych. Bieżące decyzje opisujemy w krótszych tekstach, na przykład o skargach i opiniach KRiBSI oraz o obowiązkach wysokiego ryzyka w rekrutacji. Pełna lista jest poniżej.
W firmach nie spotkałem się ze spisanymi dokumentami dotyczącymi kompetencji w zakresie AI. Nie wymagam ich od uczestników, ale na szkoleniach od podstaw tłumaczę, że takie zasady trzeba spisać.
Co to znaczy dla Ciebie
Jeśli Twoja firma używa AI tylko do pisania, analiz i researchu, masz dziś dwa zadania: udokumentowane szkolenie zespołu (art. 4) i prostą zasadę, kto i kiedy oznacza deepfake’i oraz teksty o sprawach publicznych (art. 50). Jeśli używasz AI do oceny kandydatów, kredytów albo uczniów, zacznij przygotowania do grudnia 2027 r. już teraz. W razie wątpliwości opinia KRiBSI kosztuje 150 zł.
Najczęstsze pytania
Czym jest AI Act w skrócie?
To rozporządzenie UE 2024/1689, które ustala zasady tworzenia i używania systemów sztucznej inteligencji w całej Unii, proporcjonalnie do ryzyka. Obowiązuje w Polsce bezpośrednio, a jego przepisy wchodzą etapami od 2025 do 2028 r.
Czy AI Act jest dostępny po polsku?
Tak. Oficjalna polska wersja rozporządzenia, pod nazwą „akt w sprawie sztucznej inteligencji”, jest w bazie EUR-Lex. Tam też znajdziesz tekst rozporządzenia 2026/1744, które zmieniło AI Act (AI Omnibus).
Od kiedy obowiązuje AI Act?
Wszedł w życie 1 sierpnia 2024 r. Zakazy i obowiązek kompetencji działają od 2 lutego 2025 r., przejrzystość z art. 50 od 2 sierpnia 2026 r., a obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka od 2 grudnia 2027 r. i 2 sierpnia 2028 r.
Czy szkolenie z AI jest obowiązkowe dla pracowników?
Art. 4 wymaga, by firma podejmowała działania wspierające kompetencje w zakresie AI osób, które używają AI w jej imieniu. Nie musi gwarantować poziomu wiedzy, ale powinna umieć pokazać, co zrobiła: datę, zakres i uczestników szkolenia.
Kto kontroluje przestrzeganie AI Act w Polsce?
Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), powołana ustawą z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji. Przewodniczącą jest Pamela Krzypkowska. Kontrole, postępowania, kary, skargi i opinie indywidualne ruszyły 28 października 2026 r.
Jakie są kary za naruszenie AI Act?
Do 35 mln euro lub 7 % światowego obrotu za zakazane praktyki, do 15 mln euro lub 3 % m.in. za naruszenie art. 50 i do 7,5 mln euro lub 1 % za nieprawdziwe informacje dla organu. MŚP płacą niższą z dwóch kwot.
Zobacz też
AI w medycynie: przykłady zastosowań i przepisy
Ustawa o systemach sztucznej inteligencji: KRiBSI, kontrole i kary
Shadow AI: ryzyka i co zrobić w firmie
deepfake a AI Act: obowiązek oznaczania od 2 sierpnia 2026
AI literacy: co dokładnie wymaga art. 4 AI Act i jak zorganizować kompetencje AI w firmie
oznaczanie treści AI: art. 50 AI Act w praktyce
kto ma prawa autorskie do tekstu i grafiki z AI
Źródła i data sprawdzenia
- EUR-Lex: rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), wersja polska
- EUR-Lex: rozporządzenie (UE) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI)
- AI Act Service Desk: harmonogram wdrażania AI Act
- AI Act Service Desk: art. 3 (definicje)
- AI Act Service Desk: art. 4 (kompetencje w zakresie AI)
- AI Act Service Desk: art. 5 (zakazane praktyki)
- AI Act Service Desk: art. 50 (przejrzystość)
- AI Act Service Desk: art. 99 (kary)
- AI Act Service Desk: załącznik III (wysokie ryzyko)
- Komisja Europejska: kodeks praktyk w sprawie przejrzystości treści generowanych przez AI
- Komisja Europejska: wytyczne do obowiązków przejrzystości z art. 50 AI Act, C(2026) 7702 final (5.11.2026)
- Komisja Europejska: wytyczne do obowiązków przejrzystości z art. 50 AI Act, wersja polska, C(2026) 7702 final (5.11.2026)
- Monitor Polski 2026 poz. 945: uchwała Sejmu o powołaniu przewodniczącej KRiBSI
- ISAP: ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003)
- Ministerstwo Cyfryzacji: ustawa o systemach AI
Sprawdzono 7 listopada 2026
Czytaj dalej
Zobacz też
Zobacz też
Zobacz też
Zobacz też
- GUS: z AI korzysta 39,8% Polaków, a tylko 17,8% firm
- Phishing: co to jest, jak rozpoznać oszustwo i co zrobić po kliknięciu
- Microsoft Copilot: czym jest, ile kosztuje w Polsce i jak go wdrożyć w firmie
- Copilot Pro: co się z nim stało i czym go zastąpił Microsoft 365 Premium
- AI literacy: kompetencje AI w firmie i obowiązek z art. 4 AI Act
- AI a kontrola pracowników: monitoring, RODO i AI Act – co wolno pracodawcy
- AI a RODO: jakie dane wolno wkleić do ChatGPT i innych narzędzi
- Odpowiedzialność za AI: kto odpowiada, gdy system AI się pomyli
Zobacz też
- AI w medycynie: przykłady zastosowań, przepisy i jak zacząć w placówce
- Ustawa o systemach sztucznej inteligencji: KRiBSI, kontrole i kary (od 28 października 2026)
- Shadow AI: gdy pracownicy używają AI na własną rękę – ryzyka i co zrobić w firmie
- Deepfake: jak rozpoznać fałszywe wideo i zdjęcia tworzone przez AI
- AI literacy: kompetencje AI w firmie i obowiązek z art. 4 AI Act
- Oznaczanie treści AI: art. 50 AI Act w praktyce, z wzorami oznaczeń
- Prawa autorskie a AI: kto ma prawa do tekstu i grafiki z AI (listopad 2026)
- AI a RODO: jakie dane wolno wkleić do ChatGPT i innych narzędzi
- Odpowiedzialność za AI: kto odpowiada, gdy system AI się pomyli
Zobacz też
Najnowsze w temacie Prawo i AI Act
Przewodnik po temacie AI Act: co musi wiedzieć firma w Polsce (stan na listopad 2026)

