Szkolenia AI dla firm Warsztaty na zadaniach Twojego zespołu: online 4–8 h albo stacjonarnie w całej Polsce Zobacz program →

AI a RODO: jakie dane wolno wkleić do ChatGPT i innych narzędzi

Kiedy wklejenie danych do AI to przetwarzanie, co daje konto firmowe z umową powierzenia, co wolno wkleić i jak zrobić to zgodnie z RODO.

3 listopada 2026 · Adam Bakalarz
Dłoń wkłada do dymka czatu dokument z zaczernionymi danymi, obok kłódka i tarcza

W skrócie

  • Od 41 do 58,5% organizacji w badaniu przy Prezesie UODO nie widziało związku między narzędziami AI a danymi osobowymi, a 95,9% nie czuło się gotowych na AI zgodnie z RODO.
  • Plany firmowe ChatGPT, Claude, Microsoft 365 Copilot i Gemini w Workspace domyślnie nie trenują na danych i mają umowę powierzenia; na prywatnym koncie Claude rozmowa może zostać nawet 5 lat.
  • Dane spseudonimizowane („Klient A” z kluczem w firmie) nadal są osobowe; wklejaj je tylko na konto firmowe, a przy danych o zdrowiu zrób najpierw DPIA.

Stan na 3 listopada 2026

Kiedy wklejenie danych do AI to przetwarzanie danych osobowych?

Zawsze wtedy, gdy w tekście, pliku lub zrzucie ekranu jest informacja o osobie, którą da się zidentyfikować. Samo wklejenie do czatu jest przetwarzaniem w rozumieniu RODO, a odpowiada za nie firma, w której imieniu pracuje pracownik.

Definicja

Dane osobowe to każda informacja o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie: imię i nazwisko, e-mail służbowy, numer telefonu, ale też opis, po którym łatwo kogoś rozpoznać. Przetwarzanie to każda operacja na takich danych, także kopiowanie, przesyłanie i udostępnianie (art. 4 pkt 1 i 2 RODO).

Dla wielu organizacji to nieoczywiste. W badaniu Społecznego Zespołu Ekspertów przy Prezesie UODO od 41 do 58,5% podmiotów nie dostrzegało związku między narzędziami AI a przetwarzaniem danych osobowych, a 95,9% nie uważało się za przygotowane do wdrożenia AI zgodnie z RODO (UODO, 6.08.2026).

AI Act nie zastępuje RODO, tylko działa obok niego. Jego obowiązki opisujemy w przewodniku AI Act: co musi wiedzieć firma w Polsce. Ten tekst dotyczy wyłącznie danych osobowych.

Kto odpowiada: firma, pracownik czy dostawca AI?

Za dane klientów i pracowników odpowiada firma jako administrator. Dostawca narzędzia AI jest jej podmiotem przetwarzającym tylko wtedy, gdy łączy ich umowa powierzenia (DPA). Prywatne konto pracownika takiej umowy nie ma.

Na co dzień wynikają z tego trzy pytania:

  • Podstawa prawna. Firma musi mieć jedną z podstaw z art. 6 RODO, np. wykonanie umowy z klientem albo prawnie uzasadniony interes. Do danych o zdrowiu i innych szczególnych kategorii potrzebny jest dodatkowo wyjątek z art. 9.
  • Umowa powierzenia. Art. 28 RODO wymaga, by podmiot przetwarzający działał na podstawie umowy, która określa m.in. cel, rodzaj danych i zabezpieczenia. Plany firmowe dużych dostawców ją mają.
  • Minimalizacja. Wklejasz tylko dane potrzebne do zadania.

Najczęstszy problem to złe konto, nie złe narzędzie. Adam Bakalarz na szkoleniach słyszy historie o pracownikach, którzy korzystają z AI na prywatnych kontach, bo firma nie dała im narzędzia ani zasad, i bywał świadkiem takich sytuacji. Skalę zjawiska i plan wyjścia opisujemy w tekście Shadow AI: gdy pracownicy używają AI na własną rękę.

Plany prywatne i firmowe: co dostawcy mówią o danych

Plany firmowe ChatGPT, Claude, Microsoft 365 Copilot i Gemini w Google Workspace domyślnie nie trenują modeli na danych klienta i mają umowę powierzenia. Na kontach prywatnych decyzja należy do użytkownika, a umowy powierzenia nie ma. Stan na listopad 2026 r.

Narzędzie i planTrenowanie na Twoich danychUmowa powierzenia, uwagi
ChatGPT Free, Plus, ProDomyślnie tak, można wyłączyć w ustawieniachBrak umowy powierzenia dla firmy
ChatGPT Business, Enterprise, Edu, APIDomyślnie nie (OpenAI)Business, Enterprise i API: DPA jest dodatkiem do umowy (OpenAI, od 1.01.2026), w EOG stroną jest OpenAI Ireland; dla Edu OpenAI wskazuje osobną umowę o ochronie danych uczniów (OpenAI); Enterprise, Edu i API mogą przechowywać dane w Europie (OpenAI)
Claude Free, Pro, MaxWybór użytkownika; przy zgodzie dane są przechowywane do 5 lat (Anthropic)Brak umowy powierzenia dla firmy
Claude Team, Enterprise, APINie, chyba że firma sama przystąpi do programu Development PartnerDPA z klauzulami SCC jest częścią Warunków komercyjnych (Anthropic)
Microsoft 365 CopilotPrompty, odpowiedzi i dane z Microsoft Graph nie trenują modeli bazowychGranica danych UE z wyjątkami, m.in. dla modeli Anthropic i wyszukiwania w sieci (Microsoft)
Gemini w Google WorkspaceNie bez zgody klienta, bez przeglądu przez ludziNa prywatnym koncie Google dane mogą służyć do trenowania (Google)

Policzmy to: jeśli na prywatnym koncie Claude zgodzisz się na trenowanie, rozmowa może zostać na serwerach do 5 lat, czyli ok. 1 826 dni. Bez tej zgody standardowy okres to 30 dni. To ponad 60 razy dłużej.

Wyłączenie trenowania na prywatnym koncie zmniejsza ryzyko, ale nie tworzy umowy powierzenia. Jak ustawić prywatnego ChatGPT, opisujemy w tekście Czy ChatGPT jest bezpieczny?, a plan dla zespołów w tekście ChatGPT Business: cena, ochrona danych i wdrożenie.

W ARiMR, gdzie Adam Bakalarz prowadził szkolenia w 2025 i 2026 r., jednym z tematów było bezpieczne korzystanie z Copilota wbudowanego w Microsoft 365 zgodnie z RODO: licencja jest, ale pracownicy muszą wiedzieć, jakich danych nie wprowadzać.

Transfer danych poza EOG: Data Privacy Framework

Większość narzędzi AI należy do firm z USA, więc wklejone dane mogą trafić poza Europejski Obszar Gospodarczy. Taki transfer jest dziś legalny przy firmach certyfikowanych w EU-US Data Privacy Framework albo przy standardowych klauzulach umownych (SCC).

  • Decyzja Komisji. Komisja Europejska uznała 10 lipca 2023 r., że USA zapewniają odpowiedni poziom ochrony dla firm z listy DPF (decyzja wykonawcza 2023/1795).
  • Spór sądowy. 3 września 2025 r. Sąd UE oddalił skargę na tę decyzję (sprawa T-553/23, Latombe). Skarżący odwołał się 31 października 2025 r. i sprawa C-703/25 P czeka na rozstrzygnięcie Trybunału Sprawiedliwości (TSUE, komunikat 106/25).
  • Przechowywanie w Europie dotyczy zwykle danych „w spoczynku”, a nie każdego kroku przetwarzania.

Inaczej jest z Chinami, dla których nie ma decyzji o odpowiednim poziomie ochrony. UODO zalecił 6 lutego 2025 r. „daleko idącą ostrożność” przy DeepSeek, bo według polityki prywatności dane mogą być przechowywane na serwerach w Chinach (UODO).

Anonimizacja czy pseudonimizacja: co wolno wkleić

Dane zanonimizowane nie podlegają RODO i można z nimi pracować w każdym narzędziu. Dane spseudonimizowane, np. „Klient A” z kluczem w firmowym pliku, nadal są danymi osobowymi dla firmy, która ma klucz.

Tak mówi art. 4 pkt 5 i motyw 26 RODO, a Europejska Rada Ochrony Danych potwierdziła to w wytycznych 01/2025 o pseudonimizacji (EROD). 4 września 2025 r. TSUE orzekł w sprawie C-413/23 P (na gruncie rozporządzenia 2018/1725 o ochronie danych w instytucjach UE, którego pojęcia odpowiadają RODO), że ten sam zbiór może być anonimowy dla odbiorcy, który nie ma realnych środków identyfikacji, a osobowy dla nadawcy. W lipcu 2026 r. EROD przyjęła projekt wytycznych 02/2026 o anonimizacji z trzema kryteriami: nie da się wyodrębnić rekordu, powiązać go z innymi danymi ani wywnioskować informacji o osobie (EROD, 8.07.2026).

Co chcesz wkleićPrywatne kontoKonto firmowe z umową powierzenia
Tekst bez danych osób, przepisy, materiały publiczneTakTak
Tekst po anonimizacji (bez nazwisk i szczegółów, po których da się kogoś rozpoznać)Tak, ale bez tajemnic firmyTak
Tekst spseudonimizowany (znaczniki, klucz w firmie)NieTak, jeśli firma ma podstawę prawną
Maile kontrahentów z imieniem, nazwiskiem i adresem służbowymNieTak, przy minimalizacji danych
PESEL, numery dokumentów i kontNieTylko gdy zadanie tego wymaga, najlepiej zastąp znacznikiem
Dane o zdrowiu i inne szczególne kategorie (art. 9)NieTylko z wyjątkiem z art. 9 i po ocenie skutków (DPIA)

Poniższy prompt pomaga przygotować tekst, ale używaj go wyłącznie w narzędziu zatwierdzonym przez firmę, bo sam tekst przed anonimizacją zawiera dane. Na szkoleniach Adama Bakalarza to jedno z ćwiczeń: pseudonimizacja wiadomości od pracownika, po której dane znikają, a sens zostaje.

Prompt do skopiowania

Przygotuj poniższy tekst do dalszej pracy z AI tak, aby nie dało się rozpoznać żadnej osoby.
1. Zastąp dane osobowe znacznikami: imiona i nazwiska → [OSOBA 1], [OSOBA 2]; adresy e-mail → [EMAIL]; telefony → [TELEFON]; PESEL, numery dokumentów i kont → [NUMER]; adresy → [ADRES]; daty urodzenia → [DATA].
2. Ogólnym opisem zastąp też szczegóły, po których da się kogoś rozpoznać bez nazwiska: rzadkie stanowisko, małą miejscowość, opis zdarzenia znanego w firmie.
3. Nie zmieniaj sensu, tonu ani faktów potrzebnych do zadania.
4. Nie twórz tabeli, która łączy znaczniki z prawdziwymi danymi.
5. Pod tekstem wypisz miejsca, w których nie masz pewności, czy osoba jest nadal rozpoznawalna.

Tekst:
[wklej tekst]

Listę wątpliwości przejrzyj sam: o anonimowości decyduje kontekst, nie liczba usuniętych nazwisk.

DPIA i opinia EROD 28/2024: kiedy firma musi zrobić więcej

Gdy AI ma przetwarzać dane na dużą skalę, dane szczególnych kategorii albo oceniać ludzi, firma przed startem robi ocenę skutków dla ochrony danych (DPIA). Przy zwykłym czacie do pisania maili zwykle wystarczy polityka i konto firmowe.

Art. 35 RODO wymaga DPIA, gdy przetwarzanie, zwłaszcza z użyciem nowych technologii, może powodować wysokie ryzyko dla praw osób. Dobry punkt startu dają listy pytań inicjalnych „RODO & AI”, które UODO opublikował 6 sierpnia 2026 r. Są cztery zestawy, w tym osobny dla małych i średnich firm, które korzystają z gotowych narzędzi AI i nie trenują własnych modeli. UODO zastrzega, że pytania nie zastępują analizy ryzyka ani DPIA (UODO).

Druga ważna wskazówka to opinia EROD 28/2024 z 18 grudnia 2024 r. o modelach AI (EROD):

  • o tym, czy model jest anonimowy, organy rozstrzygają indywidualnie, a poprzeczka jest wysoka;
  • prawnie uzasadniony interes może być podstawą trenowania i używania modeli, ale tylko po teście konieczności i wyważenia interesów;
  • jeśli model wytrenowano na danych przetwarzanych niezgodnie z prawem, może to wpłynąć na legalność jego późniejszego używania, chyba że model został skutecznie zanonimizowany.

Kupując gotowe narzędzie, zapytaj dostawcę, na jakiej podstawie trenował model, i zachowaj odpowiedź w dokumentacji.

Halucynacje o ludziach: prawo do sprostowania i głośne sprawy

Nieprawdziwa informacja o osobie wygenerowana przez AI to też problem RODO, bo dane mają być prawidłowe. Osoba może żądać sprostowania i usunięcia danych (art. 16 i 17 RODO), a dostawcy mają kłopot z wykonaniem tych praw.

  • Skarga noyb w Norwegii. 20 marca 2025 r. organizacja noyb złożyła skargę do norweskiego organu ochrony danych: ChatGPT przedstawiał Norwega Arve Hjalmara Holmena jako mordercę własnych dzieci, dodając prawdziwe szczegóły z jego życia. Według noyb OpenAI deklarowało, że może jedynie blokować odpowiedzi, a nie poprawiać dane (noyb).
  • Włochy. Garante nałożył na OpenAI 15 mln euro kary (decyzja nr 755 z 2 listopada 2024 r.). 18 marca 2026 r. sąd w Rzymie ją uchylił z powodu właściwości organu: od lutego 2024 r. sprawy OpenAI prowadzi irlandzki nadzorca jako wiodący (Iusletter, 5.06.2026). Wyrok nie ocenił, czy zarzuty były zasadne.

Jeśli AI pisze o konkretnych osobach, np. podsumowanie rozmowy z kandydatem, za prawdziwość tych danych odpowiada firma. Człowiek sprawdza fakty, zanim tekst trafi do akt.

Checklista dla firmy: AI zgodnie z RODO w 8 krokach

Większość firm potrzebuje kilku decyzji i jednego dokumentu, a nie wielkiego projektu.

  1. Spisz narzędzia AI, z których ludzie już korzystają, także na prywatnych kontach.
  2. Wybierz narzędzia firmowe i sprawdź umowę powierzenia oraz zasady trenowania.
  3. Sprawdź, gdzie dostawca przechowuje dane i na jakiej podstawie przekazuje je poza EOG (DPF lub SCC).
  4. Dopisz narzędzia AI do rejestru czynności przetwarzania i wskaż podstawę prawną.
  5. Ustal, jakich danych nie wklejamy nigdy, a jakie dopiero po anonimizacji.
  6. Przy danych szczególnych kategorii, ocenie ludzi lub dużej skali zrób DPIA, zaczynając od list pytań UODO.
  7. Opisz, jak pracownik zgłasza pomyłkę, i nie karz za zgłoszenie.
  8. Przeszkol zespół i zapisz termin przeglądu zasad.

Punkty 5 i 7 rozpisujemy we wzorze dokumentu w tekście Polityka AI w firmie: szkielet w 10 punktach. Jeśli chcesz przejść te kroki z zespołem na przykładach z Twojej firmy, zobacz szkolenie Bezpieczne AI w firmie: dane, RODO, AI Act i polityka AI.

Wszystkie teksty o prawie i AI Act

Pełny obraz regulacji AI daje przewodnik AI Act: co musi wiedzieć firma w Polsce. Kontrole i kary z polskiej ustawy opisujemy w tekście Ustawa o systemach sztucznej inteligencji, prawa do tekstów i grafik w tekście Prawa autorskie a AI, a oznaczanie treści w tekście Oznaczanie treści AI: art. 50 w praktyce.

Komentarz Adama Bakalarza Trener AI, założyciel instytut.ai

RODO jest nadrzędne, a plan biznesowy z niego nie zwalnia. Czy możesz wgrać tabelę z pracownikami i pracować na liście płac? Jeśli nie masz podstaw, żeby powierzyć te dane zewnętrznemu narzędziu, w grę wchodzi pełna anonimizacja: najpierw anonimizujesz, a dopiero potem wgrywasz.

Co to znaczy dla Ciebie

Jeśli Twoi ludzie już używają AI, nie zaczynaj od zakazu. W tym tygodniu sprawdź, z jakich kont korzystają, i daj im narzędzie firmowe z umową powierzenia. Potem ustal, czego nie wklejamy nigdy, a co dopiero po anonimizacji, i dopisz AI do rejestru czynności przetwarzania. Przy danych o zdrowiu, ocenie ludzi lub dużej skali zaczynaj od list pytań UODO i oceny skutków, a umowę z dostawcą pokaż inspektorowi ochrony danych albo prawnikowi.

Najczęstsze pytania

Czy mogę wkleić do ChatGPT maila od klienta?

Na prywatnym koncie tylko po usunięciu danych osobowych i szczegółów, po których da się rozpoznać klienta. Na koncie firmowym z umową powierzenia, np. ChatGPT Business, możesz pracować na mailu z danymi, jeśli firma ma podstawę prawną i wklejasz tylko to, co jest potrzebne do zadania.

Czy wyłączenie trenowania na prywatnym koncie wystarczy, żeby spełnić RODO?

Nie. Wyłączenie trenowania zmniejsza ryzyko, ale nie tworzy umowy powierzenia między firmą a dostawcą, której wymaga art. 28 RODO. Do danych klientów i pracowników potrzebne jest konto firmowe z taką umową.

Czy zamiana nazwiska na „Klient A” to anonimizacja?

Zwykle nie. Jeśli w firmie zostaje klucz albo z kontekstu da się ustalić, o kogo chodzi, to pseudonimizacja, a dane nadal są osobowe. Anonimizacja wymaga, by osoby nie dało się rozpoznać rozsądnie dostępnymi środkami.

Czy Microsoft 365 Copilot jest zgodny z RODO?

Microsoft deklaruje, że prompty, odpowiedzi i dane z Microsoft Graph nie trenują modeli bazowych, a ruch z UE zostaje w granicy danych UE, z wyjątkami, m.in. dla wyszukiwania w sieci i modeli Anthropic. Zgodność z RODO zależy jednak od tego, jak firma skonfiguruje uprawnienia i jakie dane udostępni.

Czy firma musi robić DPIA przed wdrożeniem ChatGPT?

Nie zawsze. Art. 35 RODO wymaga oceny skutków, gdy przetwarzanie może powodować wysokie ryzyko, np. przy danych o zdrowiu, ocenie ludzi albo dużej skali. Przy zwykłej pracy biurowej na koncie firmowym zacznij od list pytań inicjalnych UODO i one pokażą, czy DPIA jest potrzebna.

Czytaj dalej

Zobacz też

Przewodnik po temacie AI Act: co musi wiedzieć firma w Polsce (stan na listopad 2026)

Adam Bakalarz, założyciel instytut.ai
Autor

Adam Bakalarz

Szkoleniowiec AI · właściciel agencji NowoczesnyMarketing.pl · założyciel instytut.ai

Prowadzi agencję, w której ChatGPT, Claude i automatyzacje codziennie pracują dla klientów. Na szkoleniach i w kursach online uczy tego, co sam stosuje w pracy.

100+

firm na szkoleniach zamkniętych od 2025

21

kursów online

1 200+

zweryfikowanych opinii

50 000+

kursantów online