Szkolenia AI dla firm Warsztaty na zadaniach Twojego zespołu: online 4–8 h albo stacjonarnie w całej Polsce Zobacz program →

Ustawa o systemach sztucznej inteligencji: KRiBSI, kontrole i kary (od 28 października 2026)

Co reguluje polska ustawa z 3 lipca 2026 r., kto zasiada w KRiBSI, jak wygląda kontrola krok po kroku, kto może złożyć skargę, ile kosztuje opinia i jak zmniejszyć karę. Stan na 28 października 2026.

28 października 2026 · Adam Bakalarz
Ilustracja: podkładka z listą kontrolną i pieczęcią, lupa nad chipem i młotek sędziowski

W skrócie

  • Od 28 października 2026 r. KRiBSI może kontrolować firmy i urzędy, przyjmować skargi i nakładać kary; kontrola zaczyna się najwcześniej 7 dni po zawiadomieniu i co do zasady jest zdalna.
  • Opinia indywidualna kosztuje 150 zł, Komisja ma na nią 30 dni (60 w sprawach skomplikowanych), a ten sam podmiot może złożyć kolejny wniosek dopiero po 30 dniach.
  • Kary z AI Act sięgają 35 mln euro lub 7 % obrotu za zakazane praktyki i 15 mln euro lub 3 % m.in. za art. 50; MŚP płacą do niższej kwoty, a w układzie KRiBSI może obniżyć karę o 20–70 %, po samozgłoszeniu o 30–90 %.

Stan na 3 listopada 2026

Co reguluje ustawa o systemach sztucznej inteligencji?

Ustawa nie dopisuje firmom nowych obowiązków merytorycznych. Określa, kto w Polsce pilnuje unijnego AI Act, jak kontroluje i jak karze.

Definicja

Ustawa o systemach sztucznej inteligencji z 3 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1003) wdraża w Polsce rozporządzenie (UE) 2024/1689, czyli AI Act. Tworzy organ nadzoru, Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), oraz procedury: kontrolę, postępowanie, układ, kary, opinie indywidualne i piaskownicę regulacyjną.

Same obowiązki (kompetencje z art. 4, oznaczanie treści z art. 50, wysokie ryzyko) opisujemy w przewodniku AI Act: co musi wiedzieć firma w Polsce. Tu zajmujemy się tym, co robi polski nadzór.

DataCo się dzieje
27.07.2026ogłoszenie w Dzienniku Ustaw
11.08.2026wejście w życie, powstaje KRiBSI
18 i 24.09.2026Sejm powołuje przewodniczącą, Senat wyraża zgodę
28.10.2026ruszają opinie, kontrole, skargi, postępowania, układy i kary
do 11.11.2026ustawowy termin pierwszego posiedzenia Komisji

Ustawy nie stosuje się m.in. do obrony narodowej, służb specjalnych i do osób, które używają AI wyłącznie do celów osobistych (art. 2–3).

KRiBSI: kto zasiada w Komisji i kto nią kieruje

KRiBSI to kolegialny organ nadzoru rynku i pojedynczy punkt kontaktowy dla instytucji UE. Kieruje nią Pamela Krzypkowska.

  • Skład (art. 19): przewodniczący, dwóch zastępców wyłonionych w otwartym naborze i czterech członków wskazanych przez Prezesa UOKiK, KNF, KRRiT i Prezesa UKE.
  • Przewodniczący (art. 28): powołuje go Sejm za zgodą Senatu na 5 lat, najwyżej na dwie kadencje. Sejm powołał Pamelę Krzypkowską 18 września 2026 r. (M.P. 2026 poz. 945), Senat zgodził się 24 września (M.P. 2026 poz. 946).
  • Kto kontroluje (art. 50 i 51): pracownicy urzędu obsługującego ministra cyfryzacji, z upoważnieniem podpisanym przez przewodniczącą (art. 51 ust. 3).
  • Doradcy (art. 45): Społeczna Rada do spraw Sztucznej Inteligencji, 9–15 osób, które może wnioskować o wszczęcie postępowania (art. 58).

Do 28 października nie znaleźliśmy oficjalnej informacji, że pierwsze posiedzenie Komisji już się odbyło.

Kontrola KRiBSI krok po kroku

Kontrola zaczyna się od zawiadomienia, co do zasady odbywa się zdalnie i kończy protokołem. Kara pojawia się dopiero w osobnym postępowaniu.

KrokCo się dziejeTermin
1. Wszczęciez planu kontroli, po sygnale (np. skardze) albo na wniosek innego organu (art. 48–49)–
2. Zawiadomieniefirma dostaje zawiadomienie (art. 49 ust. 2)kontrola najwcześniej po 7 dniach
3. Czynnościzdalnie: dokumenty, e-maile, dostęp do systemów i chmury, wyjaśnienia (art. 49 ust. 3, art. 52)–
4. Protokółelektroniczny; podpis albo zastrzeżenia (art. 56)14 dni
5. Zaleceniawezwanie do usunięcia nieprawidłowości (art. 57)co najmniej 30 dni
6. Postępowaniegdy zalecenia nie zostaną wykonane albo wyjdzie możliwe naruszenie (art. 57–60)do 6 miesięcy

Przy podejrzeniu szkody dla życia, zdrowia, bezpieczeństwa lub praw podstawowych Komisja może kontrolować w siedzibie firmy, a nawet bez 7-dniowego odstępu (art. 49 ust. 4). Korespondencja z prawnikiem przygotowana do obrony zostaje u kontrolowanego (art. 54), a utrudnianie kontroli grozi grzywną albo ograniczeniem wolności (art. 112).

W postępowaniu Komisja może wydać ostrzeżenie z 21 dniami na reakcję (art. 61), a decyzja o naruszeniu daje 14 dni na usunięcie skutków (art. 62). Odwołanie wnosi się w miesiąc do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, z opłatą 1000 zł.

Skarga do KRiBSI: kto może ją złożyć

Skargę może złożyć każdy: osoba fizyczna, firma albo organizacja, elektronicznie. Nie musi to być osoba poszkodowana.

Skarga zawiera nazwę lub opis systemu AI, w miarę możliwości nazwę i adres do doręczeń elektronicznych firmy, opis faktów i powody, dla których skarżący widzi naruszenie (art. 59). Papier jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy formy elektronicznej nie da się użyć.

Gdy Komisja uzna, że mogło dojść do naruszenia, wszczyna postępowanie z urzędu (art. 58). Skarżący nie staje się jego stroną (art. 60). Skargę może więc złożyć klient, kandydat do pracy albo konkurent. Start skarg i opinii opisaliśmy w tekście o skargach i opiniach KRiBSI od 28 października.

Opinia indywidualna za 150 zł: jak o nią wystąpić

Opinia indywidualna to wiążąca odpowiedź Komisji na pytanie o konkretną sytuację, także planowaną. Kosztuje 150 zł, a milczenie Komisji działa na korzyść wnioskodawcy.

  • Kto: podmiot, który podlega AI Act albo planuje działania, przez które zacznie mu podlegać (art. 9).
  • Wniosek: opis jednego zagadnienia, własne stanowisko prawne, dowód opłaty i oświadczenie, że sprawa nie toczy się przed innym organem (art. 9–10).
  • Termin: 30 dni, w sprawach szczególnie skomplikowanych 60. Brak opinii w terminie oznacza opinię zgodną z wnioskiem i zwrot opłaty (art. 11–12).
  • Moc: opinia wiąże Komisję i organy wskazane w art. 12 ust. 2 dla opisanego stanu faktycznego, a po anonimizacji trafia do BIP (art. 13, 17).

Dwie pułapki. Kolejny wniosek ten sam podmiot złoży najwcześniej 30 dni po poprzednim (art. 9 ust. 5), więc zacznij od najważniejszego pytania. Opinii nie wydaje się w sprawie, która już się toczy (art. 14): pytać trzeba, zanim pojawi się problem.

Kary w AI Act: ile, za co i jak je obniżyć w Polsce

Najwyższa kara z AI Act to 35 mln euro albo 7 % światowego obrotu, za zakazane praktyki. W Polsce kary nakłada KRiBSI, a ustawa daje trzy drogi do niższej kwoty: układ, samozgłoszenie i szybką naprawę.

Za co (art. 99 AI Act)PułapW złotych*
Zakazane praktyki z art. 5 (ust. 3)35 mln euro lub 7 % obrotuok. 147 mln zł
Obowiązki operatorów i jednostek notyfikowanych (ust. 4): dostawców (art. 16), upoważnionych przedstawicieli (art. 22), importerów (art. 23), dystrybutorów (art. 24), łańcucha wartości (art. 25 ust. 2 i 4), podmiotów stosujących (art. 26), jednostek notyfikowanych (art. 31, 33, 34) i przejrzystość z art. 5015 mln euro lub 3 % obrotuok. 63 mln zł
Nieprawidłowe lub wprowadzające w błąd informacje dla organów (ust. 5)7,5 mln euro lub 1 % obrotuok. 31,5 mln zł

* Po średnim kursie NBP z 28 stycznia 2026 r. (4,2009 zł), zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy.

Obrót to roczny obrót światowy z poprzedniego roku. Duża firma płaci do wyższej z dwóch kwot, MŚP i start-upy do niższej (ust. 6). Po AI Omnibusie (rozporządzenie (UE) 2026/1744) niższa kwota przy ust. 4 i 5 obejmuje też small mid-caps, czyli firmy większe od MŚP, zatrudniające mniej niż 750 osób (ust. 6a). To pułapy, nie cennik: Komisja waży m.in. wagę naruszenia, wielkość firmy, współpracę, wdrożone środki organizacyjne i to, czy firma sama zgłosiła sprawę (art. 99 ust. 7), i wskazuje to w uzasadnieniu (art. 104 ust. 3).

Od kiedy. Kary z AI Act stosuje się od 2 sierpnia 2025 r., a kary dla dostawców modeli AI ogólnego przeznaczenia od 2 sierpnia 2026 r. (art. 113). Polski rozdział o karach działa od 28 października 2026 r. Dziś w grę wchodzą głównie zakazane praktyki, art. 50 i nieprawdziwe informacje dla organu; obowiązki wysokiego ryzyka (art. 16, 26) ruszą 2 grudnia 2027 r., a dla AI w produktach z załącznika I 2 sierpnia 2028 r.

Kto karze. Firmy w Polsce: KRiBSI, decyzją (art. 104); odwołanie do SOKiK opisaliśmy wyżej. Dostawców modeli AI ogólnego przeznaczenia: Komisja Europejska, do 15 mln euro lub 3 % obrotu (art. 101). Systemy zbudowane na modelu tego samego dostawcy i systemy bardzo dużych platform: Urząd ds. AI (art. 75c). Instytucje UE: Europejski Inspektor Ochrony Danych, do 1,5 mln euro (art. 100).

Urzędy. AI Act zostawia państwom decyzję, w jakim zakresie karać organy publiczne (art. 99 ust. 8). Polska ustawa nie ma o tym osobnego przepisu ani ich nie wyłącza: art. 104 mówi o każdym podmiocie obowiązanym do przestrzegania AI Act. Resztę pokaże praktyka.

Szkolenia z art. 4. Art. 4 nie ma w katalogu art. 99 ust. 4, a ustawa nie dodaje za niego kary. Po Omnibusie wymaga działań wspierających kompetencje AI, bez gwarancji konkretnego poziomu wiedzy. Kontrola sprawdza jednak wiedzę i kompetencje (art. 25 pkt 3 ustawy), a przy karze za inne naruszenie liczą się środki organizacyjne (art. 99 ust. 7 lit. g). Więcej: AI literacy i art. 4.

  • Układ (art. 70): gdy firma przerwie naruszenie i ujawni wszystkie istotne okoliczności z dowodami, Komisja może obniżyć karę o 20–70 %, a w nadzwyczajnych okolicznościach odstąpić od sankcji. Nie dotyczy naruszeń, które doprowadziły do śmierci lub poważnej szkody dla zdrowia, poważnego zakłócenia infrastruktury krytycznej albo poważnej szkody w mieniu lub środowisku.
  • Samozgłoszenie (art. 84): jeśli postępowanie ruszyło na podstawie informacji przekazanych przez firmę z własnej inicjatywy, po przerwaniu naruszenia, obniżka w układzie wynosi 30–90 %.
  • Naprawa (art. 107): wykonanie działań z ostrzeżenia w 3 miesiące od decyzji obniża karę o 10–50 %, chyba że naruszenie spowodowało śmierć lub poważny uszczerbek na zdrowiu. Karę można też rozłożyć na raty.

Przyjęcie układu oznacza rezygnację z odwołania do sądu (art. 74). Jeśli układu nie zawarto, nowe informacje ujawnione przez firmę nie mogą być dowodem przeciwko niej (art. 72).

Policzmy to. Mała firma z obrotem 12 mln zł narusza art. 50. Ryzykuje najwyżej 3 % obrotu, czyli 360 tys. zł. W układzie kara może spaść do 108–288 tys. zł, po samozgłoszeniu do 36–252 tys. zł. Opinia za 150 zł to 1/2400 tego pułapu. Duża firma z obrotem 2 mld zł, która stosuje zakazaną praktykę: 7 % to 140 mln zł, ale kwota stała, ok. 147 mln zł, jest wyższa i to ona wyznacza pułap. Procent przeważa dopiero powyżej ok. 2,1 mld zł obrotu. O karze i obniżce decyduje Komisja, to nie automat.

Jawny wykaz (art. 66). Komisja publikuje w BIP decyzje i wykaz ukaranych systemów AI z nazwą systemu i operatora oraz opisem działania. Wpis zostaje także po obniżce kary.

Piaskownica regulacyjna: warunki i opłaty

Piaskownica to 6–12 miesięcy testów pod nadzorem KRiBSI, z możliwymi odstępstwami od części wymogów AI Act. MŚP nie płacą za udział.

Komisja wybiera uczestników w konkursie i decyzją zgadza się na odstępstwo albo wsparcie w dochodzeniu do zgodności (art. 91, 94). Odstępstwa dotyczą m.in. dokumentacji technicznej, zarządzania ryzykiem, oceny zgodności i oznakowania CE, czyli głównie wymogów dla systemów wysokiego ryzyka. Samorządy zapłacą najwyżej dwukrotność minimalnego wynagrodzenia, pozostali czterokrotność (art. 93).

Czego ustawa nie zmienia

Ustawa nie przesuwa terminów AI Act, nie zwalnia urzędów i nie zastępuje innych przepisów.

  • Terminy są unijne. Art. 4 obowiązuje od 2 lutego 2025 r., art. 50 od 2 sierpnia 2026 r., a wymogi dla wysokiego ryzyka, np. w rekrutacji, od 2 grudnia 2027 r. (więcej w tekście AI w HR: obowiązki pracodawcy).
  • Urzędy nie są wyłączone. Wyłączenie obejmuje tylko organy państw trzecich i organizacje międzynarodowe współpracujące z UE w ściganiu przestępstw (art. 3 ustawy, art. 2 ust. 4 AI Act). Zobacz AI w administracji publicznej.
  • Prywatne konto to nie prywatny użytek. Praca na własnym koncie pracownika nadal jest sprawą firmy.
  • Inne przepisy działają dalej. KRiBSI współpracuje m.in. z PUODO, UOKiK i KRRiT (art. 20).

Co firma powinna zrobić teraz: plan minimum

Przygotuj się tak, jakby zawiadomienie o kontroli przyszło jutro: masz co najmniej 7 dni, a kontrolujący poprosi o dokumenty, e-maile i dostęp do systemów. Ten tekst nie jest poradą prawną.

  1. Osoba i ścieżka: kto odbiera zawiadomienie, kto udostępnia systemy, kto dzwoni do prawnika.
  2. Lista narzędzi AI: do czego służą i czy jesteście dostawcą, czy podmiotem stosującym.
  3. Teczka dowodów: zasady korzystania z AI, rejestr decyzji o oznaczaniu treści, umowy z dostawcami, dowody szkoleń z datą i listą uczestników.
  4. Jedno pytanie na 30 dni: najbardziej wątpliwy przypadek zgłoś do opinii indywidualnej.
  5. Gdy wykryjesz naruszenie: przerwij je, udokumentuj i z prawnikiem rozważ samozgłoszenie.

Z praktyki: punkt trzeci najczęściej jest pusty. Adam Bakalarz, autor szkoleń instytut.ai, nie spotkał dotąd w firmach spisanych dokumentów o kompetencjach w zakresie AI. Tymczasem przewodnicząca KRiBSI określa, jak kontrola sprawdza poziom wiedzy i kompetencji kontrolowanych (art. 25 pkt 3). Udokumentowany program prowadzimy w ramach szkoleń z AI dla firm.

Ostrzeżenie: „Na szkoleniach często słyszę o shadow AI: ludzie korzystają z AI na prywatnych kontach, bo firma nie dała im narzędzia ani zasad. Bywałem świadkiem takich sytuacji” – mówi Adam Bakalarz. Kontrolujący sięga do systemów i korespondencji w zakresie, w jakim firma ma do nich dostęp (art. 52). Do prywatnych kont pracowników firma dostępu nie ma, więc nie pokaże, co zrobiono z pomocą AI.

Komentarz Adama Bakalarza Trener AI, założyciel instytut.ai

W firmach nie spotkałem się ze spisanymi dokumentami dotyczącymi kompetencji w zakresie AI. Nie wymagam ich od uczestników, ale na szkoleniach od podstaw tłumaczę, że takie zasady trzeba spisać.

Co to znaczy dla Ciebie

Od 28 października ryzyko przestało być teoretyczne: skargę może złożyć każdy, a kontrola zaczyna się najwcześniej tydzień po zawiadomieniu. Najtańsze zabezpieczenia to spisane zasady, dowody szkoleń i opinia za 150 zł w najbardziej wątpliwej sprawie. Jeśli coś już poszło źle, ustawa nagradza szybkie przerwanie naruszenia i ujawnienie okoliczności: w układzie po samozgłoszeniu kara może spaść nawet o 90 %.

Najczęstsze pytania

Czym jest ustawa o systemach sztucznej inteligencji?

To ustawa z 3 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1003), która wdraża w Polsce AI Act i tworzy KRiBSI. Weszła w życie 11 sierpnia 2026 r., a przepisy o kontroli, karach, skargach i opiniach 28 października 2026 r.

Kto jest przewodniczącym KRiBSI?

Pamela Krzypkowska, powołana przez Sejm 18 września 2026 r. za zgodą Senatu z 24 września, na 5 lat.

Kto może złożyć skargę do KRiBSI?

Każdy: osoba fizyczna, osoba prawna albo organizacja, elektronicznie. Skarżący nie staje się stroną postępowania.

Ile kosztuje opinia indywidualna KRiBSI?

150 zł. Komisja ma 30 dni (60 w sprawach skomplikowanych), a brak opinii w terminie oznacza zgodę ze stanowiskiem wnioskodawcy. Kolejny wniosek można złożyć po 30 dniach.

Czy KRiBSI może obniżyć karę?

Tak. W układzie o 20–70 %, w układzie po samozgłoszeniu o 30–90 %, a za wykonanie działań z ostrzeżenia w 3 miesiące od decyzji o 10–50 %. Decyzja należy do Komisji.

Jakie kary przewiduje AI Act?

Do 35 mln euro lub 7 % światowego obrotu za zakazane praktyki, do 15 mln euro lub 3 % m.in. za naruszenie obowiązków dostawców, podmiotów stosujących i przejrzystości z art. 50, do 7,5 mln euro lub 1 % za nieprawdziwe informacje dla organów. Duże firmy płacą do wyższej z kwot, MŚP do niższej. W Polsce kary nakłada KRiBSI.

Czy za brak szkoleń z AI (art. 4) grozi kara?

Art. 4 nie ma własnego progu w art. 99 AI Act, a polska ustawa nie dodaje za niego kary. KRiBSI sprawdza jednak w kontroli wiedzę i kompetencje, a przy karze za inne naruszenie bierze pod uwagę środki organizacyjne wdrożone przez firmę. Dowody szkoleń warto mieć.

Czytaj dalej

Zobacz też

Przewodnik po temacie AI Act: co musi wiedzieć firma w Polsce (stan na listopad 2026)

Adam Bakalarz, założyciel instytut.ai
Autor

Adam Bakalarz

Szkoleniowiec AI · właściciel agencji NowoczesnyMarketing.pl · założyciel instytut.ai

Prowadzi agencję, w której ChatGPT, Claude i automatyzacje codziennie pracują dla klientów. Na szkoleniach i w kursach online uczy tego, co sam stosuje w pracy.

100+

firm na szkoleniach zamkniętych od 2025

21

kursów online

1 200+

zweryfikowanych opinii

50 000+

kursantów online