W skrócie
- Każdy monitoring, także program z AI, wymaga celu z Kodeksu pracy, zapisu w regulaminie i informacji dla pracowników najpóźniej 2 tygodnie przed startem.
- Rozpoznawanie emocji pracowników z twarzy, głosu lub sposobu pisania jest w UE zakazane od 2 lutego 2025 roku; analiza tonu samego tekstu nie jest.
- Francuska Rada Stanu obniżyła karę dla Amazon France Logistique z 32 do 15 mln euro, ale trzymanie wszystkich danych z monitoringu przez 31 dni uznała za naruszenie.
Stan na 3 listopada 2026
Czy pracodawca może kontrolować pracowników za pomocą AI?
Może, ale tylko w celach, które wymienia Kodeks pracy, po zapisaniu zasad w regulaminie i uprzedzeniu ludzi co najmniej 2 tygodnie wcześniej. AI nie zmienia tych reguł: obowiązują kamerę, program mierzący aktywność i model, który analizuje maile. Część zastosowań AI, przede wszystkim rozpoznawanie emocji, jest w UE zakazana od 2 lutego 2025 roku.
Definicja
Monitoring pracowników to systematyczne zbieranie informacji o tym, jak pracownik wykonuje pracę: obraz z kamer, kontrola służbowej poczty, zapis aktywności na komputerze, lokalizacja GPS. O kontroli pracowników z użyciem AI mówimy wtedy, gdy te dane analizuje model, który ocenia tempo, zachowanie albo wyniki, a czasem podpowiada decyzje kadrowe.
Przegląd zastosowań AI w kadrach, od rekrutacji po płace, znajdziesz w przewodniku AI w HR: zastosowania i obowiązki pracodawcy. Tu wchodzimy głębiej w jedno pytanie: gdzie kończy się dozwolony nadzór. Opisujemy stan prawny na 3 listopada 2026 roku. Przed wdrożeniem konkretnego systemu warto skonsultować się z prawnikiem albo inspektorem ochrony danych, bo o legalności decydują szczegóły: cel, zakres danych i czas ich przechowywania.
Narzędzia AI do kontroli pracowników: co wolno, a co nie
Najłatwiej obronić monitoring ograniczony do jasnego celu i danych służbowych. Najtrudniej keylogger, a rozpoznawanie emocji jest zakazane bez względu na cel, poza względami medycznymi i bezpieczeństwa.
| Narzędzie | Status dziś (listopad 2026) | Od 2 grudnia 2027 (AI Act) |
|---|---|---|
| Analiza produktywności: czas w aplikacjach, bezczynność, zrzuty ekranu | Dopuszczalna jako „inna forma monitoringu”, gdy jest niezbędna do organizacji pracy; zapis w regulaminie, informacja 2 tygodnie wcześniej, ocena skutków dla ochrony danych | System AI, który ocenia wyniki lub zachowanie, to system wysokiego ryzyka |
| Keylogger (zapis każdego naciśnięcia klawisza) | W praktyce trudny do obrony: zbiera hasła i prywatne treści, a proporcjonalność trzeba wykazać; francuski CNIL uznaje go za niezgodny z prawem poza wyjątkowymi względami bezpieczeństwa | Wnioskowanie o emocjach ze sposobu pisania jest zakazane już dziś |
| Analiza służbowych maili przez AI: tempo odpowiedzi, ton, tematy | Dopuszczalna dla poczty służbowej w celach z art. 223 k.p., bez naruszania tajemnicy korespondencji; ocena skutków | Ocena zachowania i wyników na tej podstawie: wysokie ryzyko |
| Kamery z analizą AI: strefy niebezpieczne, środki ochrony, zmęczenie kierowcy | Dopuszczalne w celach z art. 222 k.p.; nagrania do 3 miesięcy | Gdy system ocenia zachowanie pracowników: wysokie ryzyko; wykrywanie zmęczenia nie jest rozpoznawaniem emocji |
| Rozpoznawanie emocji z twarzy, głosu lub sposobu pisania | Zakazane od 2 lutego 2025 (art. 5 ust. 1 lit. f AI Act); wyjątek: względy medyczne i bezpieczeństwa | Zakaz bez zmian |
Kolumna „wysokie ryzyko” dotyczy tylko systemów AI. Zwykły licznik czasu działający według sztywnych reguł zwykle nie jest systemem AI w rozumieniu AI Act, ale Kodeks pracy i RODO obowiązują go w całości.
Kodeks pracy: cele, regulamin i dwa tygodnie
Kodeks pracy opisuje wprost monitoring wizyjny (art. 222) i monitoring poczty (art. 223), a każdą inną formę, także program z AI, traktuje według zasad dla poczty. Zawsze potrzebny jest cel z ustawy i ta sama procedura.
- Kamery: tylko gdy są niezbędne dla bezpieczeństwa pracowników, ochrony mienia, kontroli produkcji albo zachowania w tajemnicy informacji. Nie wolno nimi objąć pomieszczeń udostępnionych związkowi zawodowemu. Sanitariaty, szatnie, stołówki i palarnie tylko wtedy, gdy jest to niezbędne i nie narusza godności pracowników, np. dzięki technikom uniemożliwiającym rozpoznanie osób; sanitariaty dodatkowo za uprzednią zgodą związku zawodowego albo przedstawicieli pracowników. Nagrania można trzymać najwyżej 3 miesiące, chyba że są dowodem w postępowaniu (art. 22² Kodeksu pracy, Dz.U. 2026 poz. 1245, Zielona Linia).
- Poczta służbowa: gdy jest to niezbędne do organizacji pracy pozwalającej w pełni wykorzystać czas pracy i właściwie używać narzędzi pracy. Kontrola nie może naruszać tajemnicy korespondencji ani innych dóbr osobistych pracownika.
- Inne formy (aktywność na komputerze, GPS, analizy AI): te same reguły, jeśli dana forma jest niezbędna do tych samych celów (art. 223 § 4, UODO).
Procedura jest wspólna dla wszystkich form:
- cele, zakres i sposób monitoringu zapisujesz w układzie zbiorowym, regulaminie pracy albo obwieszczeniu,
- pracowników informujesz nie później niż 2 tygodnie przed uruchomieniem,
- nowa osoba dostaje te informacje w postaci papierowej lub elektronicznej przed dopuszczeniem do pracy,
- teren objęty kamerami oznaczasz najpóźniej dzień przed startem.
Praca zdalna ma osobny przepis. Pracodawca może kontrolować wykonywanie pracy zdalnej, ale w porozumieniu z pracownikiem, w miejscu jej wykonywania i w godzinach pracy, a czynności kontrolne nie mogą naruszać prywatności pracownika ani innych domowników (art. 6728 k.p., Dz.U. 2023 poz. 240). Stały podgląd z kamery laptopa trudno z tym pogodzić. Aktualny tekst jednolity Kodeksu pracy to Dz.U. 2026 poz. 1245.
RODO: uzasadniony interes, test równowagi i ocena skutków
Dane z monitoringu pracodawca przetwarza na podstawie uzasadnionego interesu, ale tylko w granicach Kodeksu pracy, po teście równowagi i wtedy, gdy łagodniejsze środki nie wystarczą. Przy mierzeniu czasu pracy i analizie poczty potrzebna jest też ocena skutków dla ochrony danych.
- Podstawa: według UODO jest nią art. 6 ust. 1 lit. f RODO, a pracodawca musi umieć wykazać niezbędność i proporcjonalność monitoringu (UODO: przesłanka przetwarzania przy monitoringu).
- Zgoda nie ratuje sprawy. Unijni regulatorzy uznali, że pracownik rzadko może swobodnie odmówić, więc zgoda bardzo rzadko jest właściwą podstawą (opinia Grupy Roboczej Art. 29 nr 2/2017).
- Ocena skutków (DPIA): UODO podaje jako przykład, że system monitorowania czasu pracy oraz przepływu informacji w poczcie i internecie wymaga oceny skutków (UODO: kiedy przeprowadzić ocenę skutków).
Jak to wygląda w praktyce, pokazuje sprawa z Francji, gdzie obowiązuje to samo RODO. Mała firma z branży nieruchomości zainstalowała na komputerach części pracowników pracujących zdalnie program, który co 3–15 minut robił zrzut ekranu i liczył „bezczynność”, gdy przez kilka minut nikt nie ruszył myszą ani klawiaturą; za te okresy zdarzały się potrącenia z pensji. W lokalu, który służył też jako strefa przerw, kamery nagrywały obraz i dźwięk. CNIL nałożył 40 tys. euro kary: za brak podstawy prawnej dla mierzenia bezczynności, nadmiar danych, słabą informację dla pracowników i brak oceny skutków (CNIL, decyzja z 19 grudnia 2024). Ten sam urząd uznaje keyloggery za niezgodne z prawem, poza wyjątkowymi sytuacjami związanymi z bezpieczeństwem (CNIL o kontroli internetu i poczty).
Rozpoznawanie emocji: zakaz z AI Act, który obowiązuje już dziś
Od 2 lutego 2025 roku nie wolno używać AI do wnioskowania o emocjach pracowników na podstawie danych biometrycznych: twarzy, głosu, postawy czy sposobu pisania na klawiaturze. Zakaz obejmuje też kandydatów i pracę zdalną. Wyjątek dotyczy wyłącznie względów medycznych i bezpieczeństwa (art. 5 ust. 1 lit. f AI Act).
Komisja Europejska opisała granice zakazu w niewiążących wytycznych z 4 lutego 2025 roku (wytyczne o praktykach zakazanych). Według omówień wytycznych (Lewis Silkin, Future of Privacy Forum):
- zakazane: kamery i analiza głosu w call center, które wykrywają złość konsultantów; kamery w sklepie oceniające nastrój personelu; analiza tonu głosu i obrazu na spotkaniach zespołów hybrydowych; wnioskowanie o emocjach ze sposobu pisania; narzędzia „dobrostanu”, które z twarzy czy głosu wykrywają wypalenie,
- poza zakazem: analiza tonu tekstu (to nie są dane biometryczne), wykrywanie zmęczenia kierowcy lub pilota (stan fizyczny, nie emocja), samo stwierdzenie, że ktoś się uśmiecha, bez wniosku, że jest zadowolony.
Zakaz dotyczy firmy, która system stosuje, nawet jeśli dostawca w umowie wyłączył takie użycie (Orrick). Sprawdź więc funkcje dodatkowe w narzędziach, które już masz: moduły „zaangażowania” w wideorozmowach czy „analizę nastroju” w systemach call center. Kto kontroluje przestrzeganie AI Act w Polsce i jakie kary grożą, opisujemy w tekście o ustawie o systemach sztucznej inteligencji i kontrolach KRiBSI.
Od 2 grudnia 2027: monitoring i ocena pracowników jako wysokie ryzyko
Systemy AI, które monitorują i oceniają wyniki oraz zachowanie pracowników albo przydzielają zadania według cech osobistych, AI Act zalicza do wysokiego ryzyka. Obowiązki dla nich zaczną się 2 grudnia 2027 roku, bo pakiet Digital Omnibus przesunął ten termin.
Chodzi o zał. III pkt 4 lit. b: systemy do decyzji o warunkach zatrudnienia, awansie i rozwiązaniu umowy, do przydziału zadań na podstawie zachowania lub cech osobistych oraz do monitorowania i oceny wyników i zachowania (załącznik III AI Act, harmonogram po Digital Omnibus). Pracodawca, który taki system stosuje, będzie musiał m.in. (art. 26 AI Act):
- przed uruchomieniem poinformować przedstawicieli pracowników i samych pracowników, których system obejmie (ust. 7),
- informować osoby, wobec których system podejmuje decyzje albo w nich pomaga (ust. 11),
- wykorzystać dokumentację od dostawcy do oceny skutków dla ochrony danych (ust. 9).
Pełną listę obowiązków podmiotu stosującego i harmonogram AI Act znajdziesz w przewodniku AI Act: co musi wiedzieć firma w Polsce. Podobne przygotowania czekają działy, które rekrutują z pomocą AI, w tym pytania do dostawcy systemu, opisane w tekście AI w rekrutacji: co wolno i jak przygotować się na 2027.
Policzmy to: ile danych zbiera jeden program do mierzenia aktywności
Jeden program robiący zrzut ekranu co 5 minut w 20-osobowym zespole daje ponad 40 tys. obrazów miesięcznie. Każdy z nich może zawierać prywatną wiadomość, wynik badań albo stronę banku.
Policzmy to: 12 zrzutów na godzinę × 8 godzin = 96 dziennie na osobę. Przy 21 dniach roboczych to 2 016 zrzutów miesięcznie, a w zespole 20 osób 40 320. Tyle materiału trzeba zabezpieczyć, uzasadnić i w końcu usunąć.
Czas przechowywania potrafi zaważyć na całej sprawie. Francuski CNIL ukarał Amazon France Logistique za monitoring magazynierów przez skanery 32 mln euro. Rada Stanu 23 grudnia 2025 roku obniżyła karę do 15 mln euro: same wskaźniki, w tym czas bezczynności, uznała za dopuszczalne w ramach uzasadnionego interesu, ale przechowywanie wszystkich wskaźników przez 31 dni bez wykazania potrzeby naruszało zasadę minimalizacji danych (Conseil d’État, decyzja nr 492830).
Wniosek dla firmy: pomiar może się obronić, ale każdy rodzaj danych i każdy dzień ich przechowywania trzeba umieć uzasadnić celem.
Lista kontrolna dla pracodawcy przed wdrożeniem AI do nadzoru
Zanim włączysz jakiekolwiek narzędzie, przejdź dziesięć punktów. Jeśli na któryś nie umiesz odpowiedzieć, wstrzymaj wdrożenie i porozmawiaj z prawnikiem lub inspektorem ochrony danych.
- Jaki cel z art. 222 lub 223 k.p. realizuje narzędzie? Zapisz go jednym zdaniem.
- Czy da się go osiągnąć łagodniej, np. raportem z wyników zamiast zapisu aktywności?
- Czy narzędzie ma funkcje rozpoznawania emocji, nastroju lub „zaangażowania” z obrazu i głosu? Wyłącz je.
- Czy zbiera wyłącznie dane służbowe? Prywatna poczta i komunikatory są poza zasięgiem.
- Ile czasu przechowujesz każdy rodzaj danych i dlaczego właśnie tyle?
- Czy przeprowadziłeś ocenę skutków dla ochrony danych?
- Czy zmieniłeś regulamin pracy albo obwieszczenie i poinformowałeś ludzi co najmniej 2 tygodnie przed startem?
- Czy pracownicy zdalni wiedzą, jak wygląda kontrola uzgodniona z nimi?
- Czy o decyzjach kadrowych przesądza człowiek, a nie wynik modelu?
- Czy narzędzie jest systemem AI z zał. III pkt 4 i czy masz plan na 2 grudnia 2027?
Uwaga na częsty powód takich wdrożeń: chęć wyłapania, kto wkleja firmowe dane do czatów AI. Adam Bakalarz bywał świadkiem sytuacji, w których pracownicy korzystali z AI na prywatnych kontach, bo firma nie dała im ani narzędzia, ani zasad. Wtedy pierwszym krokiem są konta firmowe i jasne reguły, a nie nadzór; jak je spisać, pokazujemy w tekstach o shadow AI i o polityce AI w firmie.
Jeśli chcesz przejść tę listę razem z HR, IT i inspektorem ochrony danych, zajrzyj do programu szkolenia Bezpieczne AI w firmie: dane, RODO, AI Act albo napisz do nas.
Wszystkie teksty o AI w HR
Ten tekst należy do serii o AI w dziale personalnym. Całość tematu, od zastosowań po obowiązki pracodawcy, opisuje przewodnik AI w HR. Bezpieczną pracę z danymi pracowników w codziennych zadaniach działu kadr pokazuje tekst AI w kadrach i płacach: 6 zadań, prompty i granice danych, a zasady oceny kandydatów przez AI omawiamy w tekście o AI w rekrutacji.
Co to znaczy dla Ciebie
Jeśli planujesz program do mierzenia aktywności albo AI, która analizuje pracę zespołu, zacznij od jednego zdania: jaki cel z Kodeksu pracy ma realizować. W tym miesiącu sprawdź też narzędzia, które już masz (wideorozmowy, CRM, system call center), i wyłącz funkcje analizy nastroju z obrazu i głosu. Przed startem zrób ocenę skutków, zmień regulamin i daj ludziom 2 tygodnie. Do grudnia 2027 spisz systemy AI, które oceniają pracowników, i zapytaj ich dostawców o dokumentację; warto przejść to z prawnikiem lub inspektorem ochrony danych.
Najczęstsze pytania
Czy pracodawca może monitorować komputer pracownika?
Tak, jako „inną formę monitoringu” z art. 22³ § 4 Kodeksu pracy, jeśli jest to niezbędne do organizacji pracy i właściwego używania narzędzi. Cel, zakres i sposób trzeba zapisać w regulaminie pracy lub obwieszczeniu i poinformować pracowników co najmniej 2 tygodnie przed uruchomieniem. UODO wymaga przy takim monitoringu oceny skutków dla ochrony danych.
Czy pracodawca może czytać maile pracownika?
Może kontrolować służbową skrzynkę w celach z art. 22³ k.p., ale nie wolno mu naruszać tajemnicy korespondencji ani dóbr osobistych pracownika. Wiadomości wyraźnie prywatne pozostają poza kontrolą. Te same granice obowiązują, gdy maile analizuje model AI.
Czy AI może oceniać emocje pracowników na spotkaniach online?
Nie. Od 2 lutego 2025 roku AI Act zakazuje wnioskowania o emocjach w miejscu pracy na podstawie twarzy, głosu czy sposobu pisania, także przy pracy zdalnej. Wyjątek dotyczy tylko względów medycznych i bezpieczeństwa. Analiza tonu samego tekstu, np. maila, nie jest objęta tym zakazem.
Czy zgoda pracownika wystarczy, żeby wprowadzić monitoring?
Zwykle nie. Pracownik zależy od pracodawcy, więc rzadko może swobodnie odmówić, i unijni regulatorzy uznają zgodę za wyjątkową podstawę. Monitoring opiera się na Kodeksie pracy i uzasadnionym interesie pracodawcy, po teście równowagi.
Czy pracodawca może kontrolować pracownika zdalnego w domu?
Tak, ale w porozumieniu z pracownikiem, w miejscu wykonywania pracy zdalnej i w godzinach pracy (art. 67²⁸ k.p.). Kontrola nie może naruszać prywatności pracownika ani domowników. Monitoring komputera podlega dodatkowo zasadom z art. 22³ k.p. i RODO.
Od kiedy narzędzia AI do oceny pracowników są systemami wysokiego ryzyka?
Obowiązki dla systemów z zał. III pkt 4 AI Act, w tym do monitorowania i oceny wyników oraz zachowania pracowników, zaczną się 2 grudnia 2027 roku. Wtedy pracodawca m.in. poinformuje przedstawicieli pracowników przed uruchomieniem systemu. Kodeks pracy i RODO obowiązują już dziś.
Źródła i data sprawdzenia
- Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245 (API Sejmu, ELI)
- Ustawa z 1 grudnia 2022 r. o zmianie Kodeksu pracy (praca zdalna, art. 67²⁸), Dz.U. 2023 poz. 240
- Zielona Linia: monitoring w pracy (art. 22² i 22³ k.p.)
- UODO: która przesłanka jest podstawą przetwarzania danych przy monitoringu
- UODO: kiedy trzeba przeprowadzić ocenę skutków dla ochrony danych
- Grupa Robocza Art. 29: opinia 2/2017 o przetwarzaniu danych w pracy (WP249)
- AI Act Service Desk: art. 5 (praktyki zakazane)
- AI Act Service Desk: załącznik III (systemy wysokiego ryzyka)
- AI Act Service Desk: art. 26 (obowiązki podmiotów stosujących), wersja skonsolidowana z 27.07.2026
- AI Act Service Desk: harmonogram wdrażania po Digital Omnibus
- Komisja Europejska: wytyczne o praktykach zakazanych (4.02.2025)
- Lewis Silkin: praktyki zakazane AI Act w miejscu pracy (omówienie wytycznych)
- Orrick: omówienie wytycznych Komisji o praktykach zakazanych
- Future of Privacy Forum: zakaz rozpoznawania emocji w pracy i edukacji
- CNIL: kara 40 000 euro za nadmierny nadzór nad pracownikami (19.12.2024)
- CNIL: kontrola korzystania z internetu i poczty (keyloggery)
- Conseil d'État, decyzja nr 492830 z 23.12.2025 (Amazon France Logistique)
Sprawdzono 3 listopada 2026
Czytaj dalej
Zobacz też
Zobacz też
Przewodnik po temacie AI w HR: zastosowania, AI w rekrutacji i obowiązki pracodawcy

