Szkolenia AI dla firm Warsztaty na zadaniach Twojego zespołu: online 4–8 h albo stacjonarnie w całej Polsce Zobacz program →

Prawa autorskie a AI: kto ma prawa do tekstu i grafiki z AI (listopad 2026)

Czy tekst i grafika z AI są utworem, co dają regulaminy ChatGPT, Gemini, Claude i Midjourney, jak działa opt-out TDM i co zapisać w umowach.

3 listopada 2026 · Adam Bakalarz
Ręka człowieka i ręka robota przy jednym obrazie, nad nimi otwarta kłódka

W skrócie

  • Utworem jest tylko „przejaw działalności twórczej” człowieka (art. 1 i 8 ustawy o prawie autorskim); 2 marca 2026 r. Sąd Najwyższy USA zostawił w mocy wyrok, że sama maszyna nie jest autorem.
  • Od 20 września 2024 r. w Polsce wolno eksplorować cudze utwory, także do trenowania AI, chyba że autor zastrzegł to w formacie do odczytu maszynowego (art. 26³); 3 listopada 2026 r. rzecznik generalny TSUE uznał trenowanie za objęte tym wyjątkiem.
  • Anthropic zapłaci posiadaczom praw 1,5 mld USD, ok. 3 tys. USD za książkę, a Midjourney wymaga planu Pro (576 USD rocznie) od firm z przychodem powyżej 1 mln USD.

Stan na 3 listopada 2026

Czy tekst lub grafika z AI ma prawa autorskie?

Zwykle nie. Polskie prawo chroni tylko utwory stworzone przez człowieka, więc tekst czy obraz wygenerowany przez AI po krótkim poleceniu nie jest utworem i nikt nie ma do niego praw autorskich. Ochronę może dać dopiero twórczy wkład człowieka: wybór, układ, przeróbka, własne fragmenty.

Definicja

Utwór to według art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych „każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci”. Prawa przysługują twórcy (art. 8), a twórcą może być tylko człowiek. Trybunał Sprawiedliwości UE od 2009 r. (sprawa C-5/08 Infopaq) wymaga, by utwór był „własną twórczością intelektualną” autora.

SytuacjaCzy jest utwór?Co to znaczy w praktyce
Grafika z jednego promptu, bez zmianRaczej nieMożesz jej używać, ale nie zakażesz innym kopiowania
Tekst z czatu wklejony bez redakcjiRaczej nieJak wyżej; konkurent może go legalnie powielić
Tekst z AI, który przepisałeś i uzupełniłeś własnymi przykładamiMożliwe, w części, którą twórczo zmieniłeśChronione jest to, co dodałeś
Projekt, w którym AI dało szkic, a grafik narysował i złożył całośćTak, w zakresie pracy grafikaPrawa ma grafik (albo firma z umowy)

AI Act nie mówi, kto ma prawa do wyników; obowiązki związane z prawem autorskim nakłada na dostawców modeli. Szerszy obraz przepisów daje przewodnik AI Act: co musi wiedzieć firma w Polsce.

Ile pracy człowieka trzeba, żeby powstał utwór?

Więcej niż samo polecenie. Ani polskie przepisy, ani sądy nie podają progu, ale kierunek jest jeden: chroniona jest twórcza praca człowieka, a nie to, co model dopowiedział sam.

  • USA, urząd. U.S. Copyright Office w raporcie z 29 stycznia 2025 r. uznał, że sam prompt nie wystarcza do ochrony, bo nie daje człowiekowi kontroli nad wynikiem. Chronione mogą być natomiast własne fragmenty dodane do wyniku, twórczy wybór i układ materiałów oraz przeróbki (U.S. Copyright Office).
  • USA, sądy. 2 marca 2026 r. Sąd Najwyższy USA odmówił rozpatrzenia sprawy Thaler v. Perlmutter. W mocy został wyrok sądu apelacyjnego: obraz, którego jedynym autorem miała być maszyna, nie jest chroniony (Mayer Brown).
  • Polska. PARP zwraca uwagę, że o ochronie wytworów powstałych przy udziale AI decyduje twórczy wkład człowieka, a każdy przypadek ocenia się osobno (PARP).

Wniosek: jeśli zależy Ci na prawach, zostaw ślad własnej pracy (pliki robocze, wersje, notatkę o zmianach). W sporze to Ty pokazujesz, że utwór powstał w Twojej głowie, a nie w modelu.

Kto ma prawa do wyniku: co mówią regulaminy narzędzi

Regulaminy oddają wynik użytkownikowi, ale tylko „w zakresie dozwolonym przez prawo”. Dostawca nie może przenieść na Ciebie praw autorskich, których nie ma nikt, więc regulamin daje Ci swobodę korzystania, a nie wyłączność.

NarzędzieWynik i użytek komercyjnyOchrona przed roszczeniami
ChatGPT (OpenAI)Jesteś właścicielem wyniku w zakresie dozwolonym przez prawo, OpenAI przenosi na Ciebie swoje prawa, „jeśli jakieś ma”. Podobny wynik może dostać inny użytkownik.Copyright Shield tylko w ChatGPT Enterprise i API
Gemini (Google)Google nie rości sobie własności do treści, które wygenerujesz.Warunki ogólne jej nie przewidują
Claude (Anthropic)Anthropic przenosi na Ciebie swoje prawa do wyników, „jeśli jakieś ma”. Regulamin konsumencki dla mieszkańców EOG zastrzega, że konto prywatne nie służy do celów komercyjnych ani biznesowych; firmom Anthropic proponuje warunki komercyjne (plany Team i Enterprise, API).W warunkach komercyjnych: obrona przed roszczeniami osób trzecich, z wyłączeniami (np. gdy zmieniłeś wynik albo problem wynika z Twoich danych wejściowych)
MidjourneyObrazy należą do Ciebie, ale firma z przychodem powyżej 1 mln USD rocznie musi mieć plan Pro lub Mega.Brak; regulamin każe użytkownikowi zwolnić Midjourney od roszczeń osób trzecich
Adobe FireflyModele Adobe trenowano na licencjonowanych treściach i domenie publicznej, dlatego Adobe nazywa je bezpiecznymi komercyjnie. Wyniki modeli partnerów zwykle nie są objęte ochroną; wyjątek to wybrane modele Google i OpenAI w planach enterprise.Tylko uprawnieni klienci biznesowi i wybrane wyniki

Policzmy to. Próg Midjourney, 1 mln USD przychodu, to ok. 3,9 mln zł po kursie średnim NBP z 30 października 2026 r. (3,9251 zł). Przekracza go wiele małych polskich firm. Plan Pro przy płatności rocznej kosztuje 576 USD, czyli ok. 2 260 zł, o ok. 1 880 zł więcej niż Basic. Szczegóły planów opisujemy w tekstach o Midjourney i o Adobe Firefly.

Czy wynik z AI może naruszać cudze prawa autorskie?

Tak. Model może odtworzyć fragment cudzego tekstu, melodii czy postaci, a odpowiedzialność za publikację ponosi ten, kto publikuje, czyli Ty albo Twoja firma. Regulamin narzędzia tego ryzyka z Ciebie nie zdejmuje.

Najmocniejszy przykład z Europy: 11 listopada 2025 r. sąd krajowy w Monachium uznał w sprawie GEMA przeciw OpenAI, że teksty piosenek „zapamiętane” przez model i odtwarzane w odpowiedziach ChatGPT naruszają prawa autorów, a wyjątek dla eksploracji tekstów i danych tego nie obejmuje. Wyrok nie jest prawomocny (Bird & Bird).

Jak ograniczyć ryzyko w codziennej pracy:

  • Nie proś o tekst „w stylu” konkretnego żyjącego autora ani o grafikę z cudzą postacią, logo czy znakiem towarowym.
  • Dłuższe fragmenty, które brzmią zbyt gładko, sprawdź wyszukiwarką w cudzysłowie; grafikę do kampanii sprawdź wyszukiwaniem obrazem.
  • Nie wklejaj cudzych utworów do czatu, żeby je „przerobić”: przeróbka nadal wymaga zgody autora.
  • Rozpowszechnianie wizerunku realnej osoby wymaga jej zgody (art. 81 ustawy); więcej w tekście o deepfake’ach.

Praktyczne zasady dla grafiki w firmie (prompt bazowy marki, lista zakazów, weryfikacja) opisujemy w przewodniku Generowanie obrazów AI.

Trenowanie AI na cudzych utworach: najważniejsze spory (listopad 2026)

Sądy na świecie dopiero ustalają, czy trenowanie modeli na cudzych utworach jest legalne. W UE kluczowa jest sprawa przed TSUE, w której rzecznik generalny wydał opinię 3 listopada 2026 r.

SprawaO co chodziStan
Like Company przeciw Google (TSUE, C-250/25)Węgierski wydawca: Gemini powiela artykuły prasoweOpinia rzecznika generalnego z 3.11.2026: trenowanie mieści się w wyjątku dla eksploracji tekstów i danych, ale odpowiedzi czatu mogą naruszać prawa wydawcy, gdy obchodzą paywall albo rozpoznawalnie powtarzają formę artykułu. Opinia nie wiąże, wyrok później.
New York Times przeciw OpenAI i Microsoft (USA)Trenowanie na artykułach i odtwarzanie ich treściPozew z grudnia 2023 r.; w marcu 2025 r. sąd utrzymał główne zarzuty, w czerwcu 2026 r. NYT zmienił pozew. Wyroku nie ma.
Bartz przeciw Anthropic (USA)Książki z pirackich bibliotek w danych treningowychUgoda na 1,5 mld USD zatwierdzona 20 lipca 2026 r., ok. 3 tys. USD za książkę
Getty Images przeciw Stability AI (Wielka Brytania)Zdjęcia Getty w treningu Stable DiffusionWyrok z 4.11.2025: model nie jest „kopią naruszającą” prawa do zdjęć; Getty wygrał tylko wąsko w sprawie znaków wodnych i dostał zgodę na apelację

Policzmy to. Ugoda Anthropic to po kursie średnim NBP z 30 października 2026 r. ok. 11,8 tys. zł za jeden tytuł. Tyle może kosztować trenowanie na treściach z nielegalnych źródeł, nawet gdy samo trenowanie bywa dozwolone. Nowy pozew NYT przeciw dostawcy indeksu dla firm AI opisujemy w tekście New York Times pozywa Brave.

Źródła: TSUE, sprawa C-250/25, Reuters, 3.11.2026, Axios, JURIST, AIPPI.

Opt-out TDM: jak zastrzec, że Twoje treści nie służą do trenowania

W UE wolno trenować modele na treściach dostępnych legalnie, chyba że właściciel praw to zastrzegł. W Polsce zastrzeżenie dla treści w internecie musi być w formacie do odczytu maszynowego, z metadanymi. Sama notka „wszelkie prawa zastrzeżone” w stopce może nie wystarczyć.

Definicja

Eksploracja tekstów i danych (ang. text and data mining, TDM) to według ustawy analiza tekstów i danych w postaci cyfrowej wyłącznie zautomatyzowaną techniką, żeby wygenerować informacje, w szczególności wzorce, tendencje i korelacje. Opt-out to zastrzeżenie, że na Twoich utworach takiej eksploracji prowadzić nie wolno.

  • Prawo UE: art. 4 dyrektywy 2019/790 (DSM) pozwala na eksplorację w dowolnym celu, także komercyjnym, jeśli uprawniony jej „w odpowiedni sposób” nie zastrzegł.
  • Prawo polskie: od 20 września 2024 r. obowiązuje art. 263 ustawy o prawie autorskim, dodany nowelizacją z 26 lipca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1254). Przy utworach dostępnych publicznie w internecie zastrzeżenia dokonuje się „w formacie przeznaczonym do odczytu maszynowego (…) wraz z metadanymi”. Badania naukowe uczelni i instytucji kultury mają osobny, szerszy wyjątek (art. 262).

Co zrobić na stronie firmy lub portfolio:

  1. Zdecyduj osobno o trenowaniu i o widoczności w wyszukiwarkach AI: blokada trenowania nie usuwa Cię z Google.
  2. Dodaj reguły w pliku robots.txt dla robotów AI (np. GPTBot, Google-Extended) i nowy wspólny sygnał __usage_ai-training, który zapowiedzieli OpenAI, Google i Microsoft. Szczegóły i terminy opisujemy w tekście o sygnale w robots.txt.
  3. Dopisz zastrzeżenie w regulaminie strony i w metadanych plików (zdjęć, PDF-ów).
  4. Zastrzeżenie działa na przyszłość: nie wycofa treści już zebranych.

AI Act a prawa autorskie: co muszą dostawcy modeli

AI Act nakłada obowiązki związane z prawem autorskim na dostawców modeli ogólnego przeznaczenia (OpenAI, Google, Anthropic), a nie na firmy, które z tych modeli korzystają. Dla Ciebie to narzędzie: sprawdzisz, na czym model się uczył, i złożysz skargę.

  • Polityka praw autorskich (art. 53 ust. 1 lit. c): dostawca musi mieć politykę przestrzegania prawa autorskiego UE, w tym wykrywać i respektować zastrzeżenia z art. 4 ust. 3 dyrektywy DSM. Motyw 106 dodaje, że dotyczy to każdego modelu na rynku UE, niezależnie od tego, gdzie go trenowano.
  • Streszczenie danych treningowych (art. 53 ust. 1 lit. d): publiczne, według wzoru Komisji Europejskiej z 24 lipca 2025 r.
  • Kodeks postępowania GPAI z 10 lipca 2025 r.: rozdział o prawie autorskim to m.in. respektowanie robots.txt i innych zastrzeżeń, omijanie serwisów pirackich, zabezpieczenia przed naruszającymi wynikami i punkt kontaktowy dla skarg. Podpisali go m.in. OpenAI, Anthropic, Google i Microsoft; Meta nie, a xAI tylko rozdział o bezpieczeństwie (Komisja Europejska).
  • Terminy i kary: obowiązki działają od 2 sierpnia 2025 r., a od 2 sierpnia 2026 r. Komisja może je egzekwować, z karami do 15 mln euro lub 3 % światowego obrotu (art. 101). Modele wprowadzone przed 2 sierpnia 2025 r. mają czas do 2 sierpnia 2027 r. (AI Act Service Desk).

Nadzór nad tymi modelami ma Komisja Europejska, nie polska KRiBSI.

Prawa autorskie i AI w firmie: 6 zasad

W firmie najważniejsze są umowy i dowody. Skoro wynik z AI często nie jest utworem, nie da się „przenieść praw autorskich” do czegoś, czego nie ma, a klient płaci często właśnie za wyłączność.

  1. Umowy z agencjami i freelancerami. Dopisz, czy i jakich narzędzi AI wolno używać, kto pozyskał zgody (wizerunek, głos, licencje na materiały wejściowe) i że wykonawca przekaże pliki źródłowe z informacją o użyciu AI. Bez niej nie oznaczysz poprawnie materiału.
  2. Umowy z Twoimi klientami. Jeśli dostarczasz teksty, grafiki czy kod, napisz, które elementy powstały z AI. Zamiast praw autorskich do całości przenieś prawa do tego, co stworzyłeś, a na resztę daj zgodę na korzystanie.
  3. Elementy, na których budujesz markę (logo, maskotka, slogan, kluczowe zdjęcia), zleć człowiekowi albo mocno przerób i zachowaj pliki robocze. Bez wyłącznych praw trudno je chronić.
  4. Dokumentuj wkład człowieka. Przy ważnych materiałach zapisz narzędzie, datę i co zmienił człowiek, bez poufnych danych z promptów.
  5. Firmowe plany narzędzi. Ochrona przed roszczeniami jest tylko w planach biznesowych. O ryzyku prywatnych kont piszemy w tekście o shadow AI.
  6. Oznaczanie to osobna sprawa. Etykieta „wygenerowane przez AI” nie załatwia praw autorskich ani zgody na wizerunek. Kiedy trzeba oznaczać, wyjaśnia art. 50 AI Act, opisany w przewodniku o AI Act.

Te zasady ćwiczymy na umowach i materiałach uczestników na szkoleniu Bezpieczne AI w firmie: dane, RODO, AI Act i polityka AI.

Wszystkie teksty o prawie i AI Act

Całość przepisów opisujemy w przewodniku AI Act: co musi wiedzieć firma w Polsce, a polskie kontrole i kary w tekście Ustawa o systemach sztucznej inteligencji.

Co to znaczy dla Ciebie

Traktuj tekst i grafikę z AI jak materiał, z którego możesz korzystać, ale którego nie masz na wyłączność. Jeśli chcesz mieć prawa, dodaj własną twórczą pracę i zachowaj jej ślad. Zanim opublikujesz wynik, sprawdź, czy nie powtarza cudzego utworu ani wizerunku. W umowach z agencjami i klientami zapisz, kto używa AI i co komu przekazuje. Jeśli nie chcesz, by Twoje treści trenowały modele, dodaj zastrzeżenie w robots.txt i metadanych, pamiętając, że działa tylko na przyszłość.

Najczęstsze pytania

Czy grafika z AI ma prawa autorskie?

Grafika wygenerowana w całości przez AI po samym poleceniu zwykle nie jest utworem w rozumieniu polskiej ustawy, bo brakuje twórczego wkładu człowieka. Możesz jej używać, także komercyjnie, jeśli pozwala na to regulamin narzędzia, ale nie zakażesz innym jej kopiowania. Ochronę może dać dopiero Twoja twórcza praca, np. przeróbka czy kompozycja z wielu elementów.

Kto jest właścicielem tekstu z ChatGPT?

Według warunków OpenAI wynik należy do Ciebie w zakresie dozwolonym przez prawo, a OpenAI przenosi na Ciebie swoje prawa, jeśli jakieś ma. Skoro jednak sam wynik zwykle nie jest utworem, nie masz do niego praw autorskich, tylko swobodę korzystania. Podobny tekst może dostać inny użytkownik.

Czy mogę sprzedawać grafiki z Midjourney?

Tak, regulamin Midjourney pozwala na użytek komercyjny, ale firma z przychodem powyżej 1 mln USD rocznie (ok. 3,9 mln zł) i jej pracownicy muszą mieć plan Pro albo Mega. Pamiętaj, że kupujący nie dostanie od Ciebie praw autorskich do samego wyniku z AI.

Czy AI może trenować na moich tekstach i zdjęciach?

W UE może, jeśli treści są dostępne legalnie i nie zastrzegłeś inaczej. Według art. 26³ polskiej ustawy zastrzeżenie dla treści w internecie robi się w formacie do odczytu maszynowego, z metadanymi, np. regułami w robots.txt. Zastrzeżenie działa na przyszłość i nie usuwa treści już zebranych.

Kto odpowiada, gdy treść z AI narusza cudze prawa?

Zwykle ten, kto ją publikuje lub wykorzystuje, czyli Ty albo Twoja firma. Ochronę przed roszczeniami dają tylko niektóre plany biznesowe, np. warunki komercyjne Anthropic, Copyright Shield OpenAI czy wybrane plany Adobe, i zawsze z wyłączeniami.

Źródła i data sprawdzenia

Sprawdzono 3 listopada 2026

Czytaj dalej

Zobacz też

Przewodnik po temacie AI Act: co musi wiedzieć firma w Polsce (stan na listopad 2026)

Adam Bakalarz, założyciel instytut.ai
Autor

Adam Bakalarz

Szkoleniowiec AI · właściciel agencji NowoczesnyMarketing.pl · założyciel instytut.ai

Prowadzi agencję, w której ChatGPT, Claude i automatyzacje codziennie pracują dla klientów. Na szkoleniach i w kursach online uczy tego, co sam stosuje w pracy.

100+

firm na szkoleniach zamkniętych od 2025

21

kursów online

1 200+

zweryfikowanych opinii

50 000+

kursantów online