W skrócie
- Od 28 października 2026 r. Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji może kontrolować firmy: zdalnie, najwcześniej 7 dni po zawiadomieniu, a przy zagrożeniu życia, zdrowia lub praw ludzi także na miejscu i bez tego terminu.
- Kary z art. 99 AI Act sięgają 35 mln euro albo 7% obrotu; po ustawowym kursie NBP z 28 stycznia 2026 r. (4,2009 zł) to ok. 147 mln zł, a MŚP odpowiadają do niższej z dwóch kwot.
- Karę można obniżyć o 10–50% po wykonaniu ostrzeżenia, o 20–70% w układzie i o 30–90% po samozgłoszeniu; odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie przysługuje w ciągu miesiąca.
Stan na 2 listopada 2026
Jak KRiBSI kontroluje firmy od 28 października
Od 28 października 2026 r. Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI) może kontrolować firmy i nakładać kary za naruszenie AI Act. Weszły wtedy w życie m.in. rozdziały 3–5 i 8 ustawy o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003, art. 127). O skargach pisaliśmy w tekście KRiBSI przyjmuje skargi i wydaje opinie.
Kontrola zaczyna się najwcześniej 7 dni po doręczeniu zawiadomienia i co do zasady jest prowadzona zdalnie (art. 49). Gdy system może zaszkodzić życiu, zdrowiu, bezpieczeństwu lub prawom ludzi, Komisja może postanowić o kontroli w siedzibie firmy i bez 7-dniowego wyprzedzenia. Kontrolujący może żądać dokumentów, korespondencji elektronicznej, dostępu do systemów informatycznych (także w chmurze) oraz wyjaśnień (art. 52).
W postępowaniu Komisja może wydać ostrzeżenie; firma ma 21 dni na informację o jego wykonaniu (art. 61). Przy bezpośrednim ryzyku dla życia, zdrowia lub praw podstawowych może nakazać wycofanie systemu (art. 63). Systemy, za które nałożono karę, trafią do publicznego wykazu w BIP z nazwą operatora (art. 66). Wszczęcia postępowania może żądać także Społeczna Rada do spraw Sztucznej Inteligencji: 9–15 osób zgłoszonych m.in. przez Rzecznika MŚP i Głównego Inspektora Pracy (art. 45, 58). Pierwsze posiedzenie Komisji ma się odbyć do 11 listopada (art. 125), a pierwsze roczne sprawozdanie, za 2026 r., ma trafić do Sejmu do 31 marca 2027 r. (art. 26).
Kary w złotych: kto płaci mniej
Kary określa art. 99 AI Act: za zakazane praktyki z art. 5 do 35 mln euro albo 7% światowego obrotu, za inne obowiązki, w tym przejrzystość z art. 50, do 15 mln euro albo 3%, za nieprawdziwe informacje dla organu do 7,5 mln euro albo 1%. Duża firma odpowiada do wyższej z kwot, MŚP do niższej. Euro przelicza się po kursie NBP z 28 stycznia danego roku (art. 104 ustawy); w 2026 r. to 4,2009 zł, więc pułapy wynoszą ok. 147 mln, 63 mln i 31,5 mln zł. Od 27 lipca 2026 r. rozporządzenie 2026/1744 przyznaje niższą kwotę także małym spółkom o średniej kapitalizacji (poniżej 750 osób, obrót do 150 mln euro albo suma bilansowa do 129 mln euro), ale nie przy zakazanych praktykach.
Przykład (szacunek): firma zatrudnia 200 osób i ma 200 mln zł obrotu, czyli ok. 47,6 mln euro po kursie ustawowym, poniżej progu 50 mln euro dla średniej firmy. Za nieoznaczonego chatbota grozi jej najwyżej 3% obrotu, czyli 6 mln zł, a nie 63 mln zł; za rozpoznawanie emocji pracowników 14 mln zł (7%). Z 300 pracownikami nie byłaby już MŚP: przy chatbocie nadal obowiązuje niższa kwota, ale przy zakazanej praktyce pułap rośnie do ok. 147 mln zł.
Karę można obniżyć: o 10–50% po wykonaniu ostrzeżenia w 3 miesiące od decyzji (art. 107), o 20–70% w układzie i o 30–90% po samozgłoszeniu i usunięciu naruszenia (art. 70, 84). Od kary przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie w terminie miesiąca (art. 109 i art. 47988b k.p.c.), które wstrzymuje jej zapłatę (art. 67). Procedurę opisuje przewodnik ustawa o systemach sztucznej inteligencji.
Co sprawdzić przed kontrolą
- Rejestr narzędzi AI: kto ich używa, do czego i na jakich danych.
- Oznaczenie chatbotów, voicebotów i treści generowanych przez AI (art. 50 AI Act, obowiązuje od 2 sierpnia 2026 r.; dostawcy systemów generatywnych wprowadzonych na rynek przed tą datą mają na oznaczanie treści czas do 2 grudnia 2026 r.).
- Czy nic nie wnioskuje o emocjach pracowników, np. z nagrań rozmów; od 2 lutego 2025 r. to zakazana praktyka (art. 5 ust. 1 lit. f), poza celami medycznymi i bezpieczeństwa.
- Osoba, która odbierze zawiadomienie i poprowadzi kontrolę zdalną.
W firmach nie spotkałem się jeszcze ze spisanymi zasadami dotyczącymi kompetencji w zakresie AI. Na szkoleniach od podstaw tłumaczę, że takie zasady trzeba spisać.
Co to znaczy dla Ciebie
Jeśli firma używa AI, przejdź tę listę w listopadzie. Kara to górna granica, nie stawka: o kwocie decyduje Komisja, biorąc pod uwagę m.in. współpracę, a jeśli firma w terminie wykona zalecenia z ostrzeżenia, Komisja może obniżyć karę o 10–50%. Status MŚP nie chroni przed wszystkim: w przykładzie wyżej rozpoznawanie emocji pracowników to pułap ok. 14 mln zł. Obowiązki zbiera przewodnik AI Act dla firm, a zespół możesz przygotować na szkoleniu AI.
Najczęstsze pytania
Czy KRiBSI może skontrolować firmę bez zapowiedzi?
Zwykle nie: kontrola zaczyna się najwcześniej 7 dni po zawiadomieniu i jest prowadzona zdalnie. Bez tego terminu i w siedzibie firmy Komisja może kontrolować na podstawie postanowienia, gdy system może zaszkodzić życiu, zdrowiu, bezpieczeństwu lub prawom ludzi.
Jaka kara grozi za nieoznaczonego chatbota?
Naruszenie obowiązku przejrzystości z art. 50 AI Act to kara do 15 mln euro albo 3% światowego obrotu. Duża firma odpowiada do wyższej kwoty, MŚP i mała spółka o średniej kapitalizacji do niższej.
Jak odwołać się od kary KRiBSI?
Odwołanie wnosi się za pośrednictwem Komisji do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. Wniesienie odwołania wstrzymuje zapłatę kary.
Źródła i data sprawdzenia
- Ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, Dz.U. 2026 poz. 1003 (eli.gov.pl)
- Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), art. 5, 50, 99, 113 (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2026/1744 (akt zbiorczy prawa cyfrowego dotyczący AI), art. 99 ust. 6a (EUR-Lex)
- Zalecenie Komisji (UE) 2025/1099: definicja małych spółek o średniej kapitalizacji (EUR-Lex)
- Zalecenie Komisji 2003/361/WE: definicja MŚP (EUR-Lex)
Sprawdzono 2 listopada 2026
Czytaj dalej
Zobacz też
Zobacz też
Zobacz też
Zobacz też
- GUS: z AI korzysta 39,8% Polaków, a tylko 17,8% firm
- Phishing: co to jest, jak rozpoznać oszustwo i co zrobić po kliknięciu
- Microsoft Copilot: czym jest, ile kosztuje w Polsce i jak go wdrożyć w firmie
- Copilot Pro: co się z nim stało i czym go zastąpił Microsoft 365 Premium
- AI literacy: kompetencje AI w firmie i obowiązek z art. 4 AI Act
- AI a kontrola pracowników: monitoring, RODO i AI Act – co wolno pracodawcy
- AI a RODO: jakie dane wolno wkleić do ChatGPT i innych narzędzi
- Odpowiedzialność za AI: kto odpowiada, gdy system AI się pomyli
Zobacz też
- AI w medycynie: przykłady zastosowań, przepisy i jak zacząć w placówce
- Ustawa o systemach sztucznej inteligencji: KRiBSI, kontrole i kary (od 28 października 2026)
- Shadow AI: gdy pracownicy używają AI na własną rękę – ryzyka i co zrobić w firmie
- Deepfake: jak rozpoznać fałszywe wideo i zdjęcia tworzone przez AI
- AI literacy: kompetencje AI w firmie i obowiązek z art. 4 AI Act
- Oznaczanie treści AI: art. 50 AI Act w praktyce, z wzorami oznaczeń
- Prawa autorskie a AI: kto ma prawa do tekstu i grafiki z AI (listopad 2026)
- AI a RODO: jakie dane wolno wkleić do ChatGPT i innych narzędzi
- Odpowiedzialność za AI: kto odpowiada, gdy system AI się pomyli
Zobacz też
Najnowsze w temacie Prawo i AI Act
Przewodnik po temacie AI Act: co musi wiedzieć firma w Polsce (stan na listopad 2026)

