Szkolenia AI dla firm Warsztaty na zadaniach Twojego zespołu: online 4–8 h albo stacjonarnie w całej Polsce Zobacz program →

Odpowiedzialność za AI: kto odpowiada, gdy system AI się pomyli

Firma, dostawca czy pracownik? Kodeks cywilny, Kodeks pracy, AI Act, dyrektywa 2024/2853 i regulaminy: kto płaci za błąd AI i co zrobić w firmie.

6 listopada 2026 · Adam Bakalarz
Dwie sylwetki wskazują pęknięcie w dużym kole zębatym, na pierwszym planie leży młotek sędziowski

W skrócie

  • Pracownik, który działał nieumyślnie, oddaje pracodawcy co do zasady najwyżej 3 pensje (art. 119 Kodeksu pracy), a wobec klienta odpowiada zwykle firma.
  • Dyrektywa 2024/2853 uznaje oprogramowanie, w tym systemy AI, za produkt i ma być wdrożona do 9 grudnia 2026 r., ale chroni tylko osoby fizyczne.
  • Umowy OpenAI i Anthropic dla firm ograniczają co do zasady odpowiedzialność dostawcy do opłat z 12 miesięcy, więc główne ryzyko błędu zostaje po stronie firmy.

Stan na 6 listopada 2026

Kto odpowiada za błędy AI?

Zwykle odpowiada firma albo osoba, która użyła wyniku AI, a nie samo narzędzie. Dostawca odpowiada obok niej w granicach umowy i przepisów o produktach, a pracownik rozlicza się przede wszystkim z pracodawcą.

Definicja

Odpowiedzialność za AI to obowiązek naprawienia szkody albo poniesienia kary w związku z użyciem systemu AI. Nie reguluje jej jedna ustawa: o tym, kto zapłaci, decydują Kodeks cywilny, Kodeks pracy, umowy, RODO i przepisy o produktach, a o karach administracyjnych AI Act.

KtoWobec kogoGłówna podstawaCo ją ogranicza
Firma używająca AIklient, osoba trzecia, urządart. 471 i 474, 415, 416, 430 k.c., art. 82 RODO, AI Acttreść umowy z klientem, dowody
Dostawca narzędziafirma z licencjąumowalimit i wyłączenia w umowie
Dostawca jako producentosoba fizycznadyrektywa 2024/2853, po wdrożeniutylko wymienione rodzaje szkód
Pracownikpracodawcaart. 114–124 Kodeksu pracyco do zasady 3 pensje; bez limitu przy umyślności i za mienie powierzone
Osoba prywatnaposzkodowanyart. 415 k.c.trzeba wykazać winę

To tekst ogólny, nie porada prawna: w konkretnym sporze wynik zależy od umowy, dowodów i oceny sądu. Obowiązki opisuje przewodnik AI Act: co musi wiedzieć firma w Polsce, a tu pytamy, kto płaci.

AI Act nie ustala odszkodowań, a projekt dyrektywy o odpowiedzialności za AI wycofano

AI Act przypisuje obowiązki rolom i grozi za ich naruszenie karami. W tekście rozporządzenia, który sprawdziliśmy, nie ma ogólnej podstawy, na której poszkodowany żądałby odszkodowania. Motyw 9 mówi, że unijne prawa i środki ochrony, w tym odszkodowania za wadliwe produkty, pozostają nienaruszone.

  • Dostawca (art. 3 pkt 3) rozwija system albo go zleca i wprowadza pod własną nazwą.
  • Podmiot stosujący (art. 3 pkt 4) używa systemu pod swoją kontrolą. Przy wysokim ryzyku firma, która dołoży swoją nazwę lub znak, istotnie zmieni system albo zmieni jego przeznaczenie, może zostać uznana za dostawcę. Art. 25 w wersji skonsolidowanej zacznie się stosować od 2 grudnia 2027 r. albo 2 sierpnia 2028 r., zależnie od rodzaju systemu.
  • Użytkownik prywatny jest poza tą definicją, gdy korzysta z AI poza działalnością zawodową.
  • Pracownik nie jest osobną rolą w tych definicjach. Podmiotem stosującym jest co do zasady jego firma.

Poszkodowanemu AI Act daje przede wszystkim skargę do organu nadzoru (art. 85) oraz, przy części decyzji opartych na systemach wysokiego ryzyka, prawo do wyjaśnienia (art. 86). Kary z art. 99 nakłada organ, więc nie zastępują odszkodowania. Kontrole opisujemy w tekście o ustawie o systemach sztucznej inteligencji.

Lukę miał wypełnić projekt z 28 września 2022 r. (COM(2022) 496), z domniemaniem związku przyczynowego i ujawnianiem dowodów. Komisja zapowiedziała jego wycofanie w programie prac na 2025 r., a 6 października 2025 r. projekt znalazł się w Dzienniku Urzędowym na liście wycofanych wniosków. Parlament Europejski podaje status „Withdrawn”. Komisja zapowiedziała ocenę, czy przedstawić nowy projekt albo przyjąć inne podejście. Nowego projektu nie znaleźliśmy.

Kodeks cywilny: co działa już dziś

Polskie przepisy o szkodzie obowiązują także wtedy, gdy błąd powstał w narzędziu AI. O podstawie decyduje to, czy poszkodowanego łączy z Tobą umowa. Cytujemy tekst jednolity Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2026 poz. 795).

  • Klient z umową (art. 471). Odpowiadasz za nienależyte wykonanie, chyba że wynika ono z okoliczności, za które nie odpowiadasz. Standardem jest należyta staranność (art. 472), a za osoby, którymi się posługujesz, odpowiadasz jak za siebie (art. 474).
  • Ktoś spoza umowy (art. 415). Poszkodowany musi wykazać winę, szkodę i związek między nimi. Spółka odpowiada za winę swojego organu (art. 416).
  • Szkoda wyrządzona przez podwładnego (art. 430). Firma odpowiada za szkodę z winy osoby, która podlega jej kierownictwu, przy powierzonej czynności.
  • Fałszywa informacja o człowieku lub firmie (art. 23, 24, 43). Można żądać zaniechania, usunięcia skutków, a w określonych sytuacjach także pieniędzy.
  • Dane osobowe. Dochodzi art. 82 RODO, czyli odszkodowanie od administratora lub podmiotu przetwarzającego. Co wolno wkleić do narzędzia, opisujemy w tekście AI a RODO.
  • Produkt niebezpieczny (art. 449¹ i nast.). Produktem jest dziś rzecz ruchoma, zwierzę i energia elektryczna. Oprogramowania przepis nie wymienia, ale urządzenie z wbudowaną AI jest rzeczą.

Pytanie o staranność sprowadza się w praktyce do tego, co firma sprawdziła przed wysłaniem wyniku. Jak wyłapywać zmyślenia, wyjaśniamy w tekście Halucynacje AI.

Pracownik i błąd AI: kiedy zapłaci i ile?

Wobec klienta pracownik zwykle nie odpowiada wcale, a wobec pracodawcy co do zasady najwyżej do trzech pensji, jeśli działał nieumyślnie. Przy szkodzie osoby trzeciej zobowiązany jest wyłącznie pracodawca, który może potem dochodzić zwrotu od pracownika (art. 120 Kodeksu pracy, Dz.U. 2026 poz. 1245).

  1. Wina i dowód. Pracownik odpowiada za szkodę ze swojej winy (art. 114), a okoliczności i wysokość szkody wykazuje pracodawca (art. 116).
  2. Tylko rzeczywista strata. Bez utraconych korzyści (art. 115).
  3. Wkład pracodawcy. Pracownik nie odpowiada w zakresie, w jakim pracodawca przyczynił się do szkody, i nie ponosi ryzyka działalności (art. 117).
  4. Limit. Co do zasady trzymiesięczne wynagrodzenie (art. 119). Przy umyślnym działaniu limitu nie ma (art. 122), a za mienie powierzone pracownik odpowiada w pełnej wysokości (art. 124).

Punkt 3 jest ważny w praktyce. Adam Bakalarz bywał świadkiem, jak pracownicy korzystali z AI na prywatnych kontach, bo firma nie dała im narzędzia ani zasad (zobacz Shadow AI). Brak szkolenia i kontroli może później obciążać firmę, a ocena należy do sądu. Limity dotyczą pracowników: przy zleceniu lub B2B liczą się umowa i Kodeks cywilny.

Policzmy to. Przyjmijmy, że oferta ze zmyśloną podstawą prawną kosztuje firmę 120 000 zł. Pracownik zarabia 8 000 zł brutto, więc oddać może najwyżej 24 000 zł. Firma zapłaciła dostawcy 6 000 zł w ciągu roku, więc przy limicie z 12 miesięcy to górna granica jego odpowiedzialności, o ile w ogóle odpowiada. Nawet gdy obaj zapłacą maksimum w tych limitach, na firmie zostaje 90 000 zł, czyli 75% szkody.

Dyrektywa 2024/2853: oprogramowanie staje się produktem

Dyrektywa (UE) 2024/2853 uznaje oprogramowanie za produkt, a dostawców systemów AI każe traktować jak producentów (art. 4 pkt 1, motyw 13). Termin wdrożenia to 9 grudnia 2026 r. (art. 22), a dyrektywa obejmie produkty wprowadzone do obrotu lub oddane do użytku po tej dacie (art. 2 ust. 1). Odpowiedzialność producenta nie zależy od winy, ale ma wąski zakres.

  • Kto może żądać: tylko osoba fizyczna (art. 5). Spółka nie dochodzi tą drogą swoich strat.
  • Jakie szkody: śmierć i szkody na osobie, także uznana medycznie szkoda na zdrowiu psychicznym; mienie, poza używanym wyłącznie do celów zawodowych; dane, które nie służą celom zawodowym (art. 6).
  • Czego nie obejmuje: uzasadnienie polskiego projektu podaje przykład zysków utraconych przez wadliwy program do inwestowania. Motyw 13 dodaje, że informacji, np. treści plików cyfrowych, nie uznaje się za produkt. Jak potraktować samą błędną odpowiedź modelu, rozstrzygną sądy.
  • Dowody: pozwany może musieć je ujawnić (art. 9). Gdy powód ma nadmierne trudności z powodu złożoności technicznej i wykaże prawdopodobieństwo, sąd domniemywa wadliwość lub związek przyczynowy (art. 10 ust. 4), a domniemania można obalić (art. 10 ust. 5).
  • Umowa: odpowiedzialności wobec poszkodowanego nie można ograniczyć ani wyłączyć (art. 15).
  • Kto oprócz dostawcy: ten, kto sygnuje cudzy produkt swoją marką, zleca jego zaprojektowanie lub wytworzenie albo opracowuje produkt na własny użytek (art. 4 pkt 10); producent wadliwej części składowej, w tym oprogramowania, zintegrowanej z produktem pod kontrolą jego producenta (art. 8 ust. 1 lit. b); ten, kto znacząco modyfikuje produkt i udostępnia go (art. 8 ust. 2); przy producencie spoza UE importer i upoważniony przedstawiciel, a gdy ich brak, dostawca usług realizacji zamówień (art. 8 ust. 1 lit. c); na warunkach z art. 8 ust. 3 i 4 także dystrybutor i platforma. Polska firma, która sprowadza produkt spoza UE, powinna więc sprawdzić swoją rolę. Samo korzystanie z kupionego narzędzia nie jest na liście z art. 8.

Stan w Polsce, 6 listopada 2026 r.

Wdrożenie przygotowuje Minister Sprawiedliwości jako projekt UC163, z planem przyjęcia przez rząd w IV kwartale 2026 r. Na stronie Rządowego Centrum Legislacji etapy uzgodnień, konsultacji i opiniowania mają datę modyfikacji 22 września 2026 r., a komitety, Rada Ministrów i skierowanie do Sejmu nie mają jeszcze dat. W wykazie druków Sejmu X kadencji nie znaleźliśmy druku z tym tytułem. Do produktów sprzed nowych przepisów projekt zachowuje dotychczasowe art. 449¹–449¹⁰ k.c.

Umowy z dostawcami i regulaminy: co ograniczają, a czego nie

Regulamin dostawcy ogranicza to, co odzyskasz od niego, a nie to, co jesteś winien klientowi, bo klient nie jest stroną tej umowy. Dwa przykłady dokumentów dla firm, sprawdzone 6 listopada 2026 r.:

PostanowienieOpenAI, umowa obowiązująca od 1.01.2026Anthropic, warunki z 17.06.2025
Dokładność wynikówocena po stronie klienta (pkt 4.3), brak zapewnienia dokładności (pkt 12.2)klient decyduje o kontroli człowieka (D.3), brak gwarancji dokładności (L.2)
Limit odpowiedzialnościkwota zapłacona w ostatnich 12 miesiącach (pkt 14.2)opłaty z ostatnich 12 miesięcy (L.3)
Utracone zyskiwyłączone (pkt 14.1)wyłączone (L.3)
Wyjątek ważny dla firmym.in. rażące niedbalstwo, umyślność, ochrona przed roszczeniami o własność intelektualnąochrona przed roszczeniami o własność intelektualną (K), z wyłączeniami
Prawo i spory dla klienta z EOGprawo Irlandii; spory co do zasady w wiążącym arbitrażu (pkt 15), sądy w Dublinie poza arbitrażem (pkt 16.3)prawo Irlandii; spory w arbitrażu w Dublinie (J.2), sądy Irlandii poza arbitrażem (M.7)

W umowach podlegających prawu polskiemu takie klauzule też mają granice. Nieważne jest zastrzeżenie, że dłużnik nie odpowiada za szkodę umyślną (art. 473 § 2 k.c.). W umowach z konsumentem za niedozwolone uznaje się w razie wątpliwości postanowienia wyłączające lub ograniczające odpowiedzialność za szkody na osobie oraz wyłączające lub istotnie ograniczające odpowiedzialność za nienależyte wykonanie umowy (art. 385³), a podobna ochrona obejmuje część jednoosobowych przedsiębiorców (art. 385⁵). Dotyczy to Twoich regulaminów, więc sam dopisek „AI może się mylić” raczej nie załatwi sprawy wobec konsumenta.

Roszczenia autorskie to osobny wątek, opisany w tekście Prawa autorskie a AI.

Moffatt, Mata i Monachium: co pokazały spory za granicą

Wszystkie trzy sprawy dotyczą prawa obcego, więc polskich sądów nie wiążą. W każdej za wynik AI odpowiadał jednak ten, kto go pokazał lub złożył dalej.

Kanada: Moffatt v. Air Canada, 2024 BCCRT 149 (14.02.2024). Czatbot na stronie linii podał, że o zniżkę dla osób w żałobie można wystąpić do 90 dni po zakupie. Linia sugerowała, że czatbot odpowiada za siebie. Trybunał rozpatrujący drobne roszczenia w Kolumbii Brytyjskiej uznał to za zaskakujący argument, bo firma odpowiada za całą informację na swojej stronie. Zasądził 812,02 CAD z odsetkami i opłatami. Klient nie musiał też sprawdzać czatbota na innej podstronie.

USA: Mata v. Avianca, 22-cv-1461 (S.D.N.Y., 22.06.2023). Prawnicy złożyli do sądu nieistniejące orzeczenia wygenerowane przez ChatGPT i bronili ich po pytaniach sądu. Sędzia napisał, że samo użycie niezawodnego narzędzia AI nie jest niewłaściwe, ale to prawnik ma pilnować dokładności pism. Kara wyniosła 5 000 USD, solidarnie z kancelarią.

Niemcy: LG München I, 26 O 869/26 (28.05.2026). Sąd uznał w postępowaniu zabezpieczającym, że podsumowania AI w wyszukiwarce to własne treści Google, i zakazał powtarzania fałszywych twierdzeń o dwóch firmach, pod groźbą do 250 000 euro za naruszenie. Po apelacji strony zawarły jednak ugodę, a bawarska baza orzeczeń określa wyrok jako bezprzedmiotowy. To sygnał kierunku, a nie utrwalona linia.

Lista dla firmy: 9 rzeczy do zrobienia

Zacznij od punktów 1–3, bo bez nich nie ustalisz, kto co sprawdził. Pozostałe zwykle wymagają rozmowy z prawnikiem i ubezpieczycielem.

  1. Spis narzędzi i ról. Co kupujecie, co budujecie, co sygnujecie swoją marką.
  2. Właściciel wyniku. Dokument, który wychodzi na zewnątrz, ma konkretną osobę, która go sprawdziła. Nazwa działu nie wystarczy.
  3. Kontrola według kosztu błędu. Oferta, umowa i decyzja o człowieku wymagają sprawdzenia źródeł i liczb, szkic wewnętrzny mniej.
  4. Zasady i konta firmowe. Jedna strona zasad wystarczy na start: polityka AI w firmie.
  5. Umowy z dostawcami. Sprawdź limit, wyłączenia, ochronę przed roszczeniami i prawo właściwe. Przy większym wdrożeniu negocjuj.
  6. Własne umowy i regulaminy. Niech prawnik sprawdzi klauzule o AI, zwłaszcza wobec konsumentów.
  7. Czat na stronie. Traktuj jego odpowiedzi jak informacje firmy: testuj na aktualnych dokumentach i zapisuj rozmowy zgodnie z RODO.
  8. Ślad i polisa. Zapisuj, kto i kiedy sprawdził wynik, bez poufnych danych. Roszczenia z czynów niedozwolonych przedawniają się zwykle po 3 latach od poznania szkody i sprawcy, najpóźniej po 10 latach od zdarzenia (art. 442¹ § 1 k.c.). Zapytaj ubezpieczyciela, czy OC obejmuje takie szkody.
  9. Termin 9 grudnia. Jeśli budujesz produkt z AI, sprawdź stan projektu UC163 i dokumentację bezpieczeństwa.

Punkty 2–4 zależą od nawyków ludzi. Jeśli chcesz przejść je z zespołem na własnych przypadkach, zobacz szkolenia z AI dla firm.

Wszystkie teksty o prawie i AI Act

Przewodnik po całym temacie: AI Act: co musi wiedzieć firma w Polsce. O oznaczaniu wyników: Oznaczanie treści AI. O kontroli w firmach: KRiBSI: kontrole w firmach i kary.

Komentarz Adama Bakalarza Trener AI, założyciel instytut.ai

Ekspert zawsze pozostanie ekspertem. Dalej musimy wiedzieć, co chcemy uzyskać, i patrzeć krytycznym okiem na wynik. Człowiek w pętli musi działać: trzeba sprawdzić, czy narzędzie nie narobiło więcej szkód i czy w ogóle dobrze policzyło. Inaczej mamy zrobione, ale nie wiemy jak.

Co to znaczy dla Ciebie

Nie licz na to, że błąd AI weźmie na siebie dostawca albo pracownik. Wobec klienta odpowiada zwykle Twoja firma, a umowa z dostawcą i Kodeks pracy pozwalają odzyskać tylko część szkody. Wyznacz właściciela każdego wyniku, który wychodzi na zewnątrz, zapisuj, co zostało sprawdzone, przejrzyj umowy, a do 9 grudnia sprawdź, czy budujesz produkt, który obejmą nowe przepisy.

Najczęstsze pytania

Kto odpowiada, gdy ChatGPT pomyli się w dokumencie dla klienta?

Zwykle firma, która wysłała dokument, bo to ona wykonuje umowę z klientem (art. 471 i 474 k.c.). Odzyskanie pieniędzy od dostawcy zależy od umowy, a ta zwykle ma limit i przerzuca ocenę dokładności na klienta.

Czy AI Act daje prawo do odszkodowania?

W tekście rozporządzenia, który sprawdziliśmy, nie ma ogólnej podstawy do odszkodowania dla poszkodowanego. Daje skargę do organu (art. 85), a w części spraw prawo do wyjaśnienia decyzji (art. 86). Odszkodowania wynikają z innych przepisów.

Czy pracownik zapłaci za błąd AI?

Wobec klienta zwykle nie, bo przy szkodzie osoby trzeciej zobowiązany jest wyłącznie pracodawca (art. 120 Kodeksu pracy). Pracodawca może dochodzić zwrotu, jeśli wykaże winę, zwykle do trzech pensji, a przy umyślnym działaniu w pełnej wysokości.

Czy dyrektywa 2024/2853 obejmuje ChatGPT i inne systemy AI?

Dyrektywa uznaje oprogramowanie, w tym systemy AI i oprogramowanie jako usługę, za produkt. Chroni jednak tylko osoby fizyczne i wymienione szkody, a straty firm do niej nie należą. Jak potraktować samą błędną odpowiedź modelu, rozstrzygną sądy.

Czy Polska wdrożyła już dyrektywę o produktach wadliwych?

Według stanu z 6 listopada 2026 r. rządowy projekt UC163 ma ostatnie daty etapów z 22 września 2026 r., a w wykazie druków Sejmu nie znaleźliśmy druku z tym tytułem. Termin wdrożenia to 9 grudnia 2026 r.

Czy dopisek „AI może się mylić” zwalnia firmę?

Nie można na tym polegać. Wobec konsumentów ograniczanie odpowiedzialności podlega art. 385¹ i 385³ k.c., a odpowiedzialności za produkt z dyrektywy nie da się wyłączyć umową. Dopisek pomaga uprzedzić odbiorcę, ale nie zastępuje kontroli.

Czytaj dalej

Zobacz też

Przewodnik po temacie AI Act: co musi wiedzieć firma w Polsce (stan na listopad 2026)

Adam Bakalarz, założyciel instytut.ai
Autor

Adam Bakalarz

Szkoleniowiec AI · właściciel agencji NowoczesnyMarketing.pl · założyciel instytut.ai

Prowadzi agencję, w której ChatGPT, Claude i automatyzacje codziennie pracują dla klientów. Na szkoleniach i w kursach online uczy tego, co sam stosuje w pracy.

100+

firm na szkoleniach zamkniętych od 2025

21

kursów online

1 200+

zweryfikowanych opinii

50 000+

kursantów online