Szkolenia AI dla firm Warsztaty na zadaniach Twojego zespołu: online 4–8 h albo stacjonarnie w całej Polsce Zobacz program →

Axiom sprawdził w Lean klasyfikację grup prostych i znalazł lukę

Agenci AI firmy Axiom przepisali w Lean dowód liczący 15 tys. stron i znaleźli lukę z 1986 r. Czym jest formalizacja i czego uczy firmy.

2 listopada 2026 · Adam Bakalarz
Ilustracja: wieża z geometrycznych kryształów, mechaniczne ramię z lupą wskazuje pęknięty element u podstawy, obok sylwetka matematyka

W skrócie

  • Axiom Math ogłosił 26–27 października 2026 r., że jego agenci AI przełożyli na asystent dowodu Lean cały dowód klasyfikacji skończonych grup prostych: 43,1 mln linii kodu w 24 dni.
  • Przy formalizacji znaleziono kontrprzykłady dla stwierdzenia pomocniczego w dowodzie twierdzenia o grupach niezrównoważonych z 1986 r.; samo twierdzenie i cała klasyfikacja pozostają prawdziwe.
  • Na 27 października nikt spoza firmy nie odtworzył i nie sprawdził tego dowodu; szefowa Axiom Carina Hong odpowiedziała na to pytanie: „Jeszcze nie”.

Stan na 2 listopada 2026

Co ogłosił Axiom

Firma Axiom Math ogłosiła, że jej agenci AI przełożyli na język asystenta dowodu Lean cały dowód klasyfikacji skończonych grup prostych i przy okazji znaleźli lukę w jednym z jego elementów. Wpis na blogu firmy nosi datę 26 października 2026 r., a ogłoszenie w serwisie X pojawiło się dzień później. Klasyfikacja mówi, że każda skończona grupa prosta, czyli podstawowa „cegiełka”, z której zbudowane są wszystkie grupy skończone, należy do jednej z kilku rodzin albo jest jedną z 26 grup sporadycznych. Oryginalny dowód to według Axiom około 15 tys. stron w ponad 500 artykułach około 100 matematyków. Wersja w Lean ma 43,1 mln linii i 2,05 mln deklaracji; strona projektu i kod na GitHubie są publiczne.

Podział pracy według firmy: przez 24 dni inżynierowie i matematycy Axiom kierowali „rojami” kilkudziesięciu agentów AI (system AxiomProver, korzystający ze zmieniającej się mieszanki modeli). Agenci dzielili dowód na zadania, szukali gotowych wyników i pisali kod w Lean. Ludzie badali przeszkody matematyczne i sprawdzali, czy twierdzenia zapisane w Lean mówią to samo co oryginał; firma konsultowała się m.in. ze specjalistami od teorii grup Richardem Lyonsem i Ronaldem Solomonem.

Luka w dowodzie z 1986 roku

Najciekawsza część dotyczy twierdzenia o grupach niezrównoważonych (Unbalanced Group Theorem), jednego z elementów klasyfikacji. Według Axiom agenci znaleźli jawne kontrprzykłady dla stwierdzenia pomocniczego w dowodzie Johna Waltera z 1986 r. Samo twierdzenie pozostaje prawdziwe, a klasyfikacja się trzyma. Według firmy zastępcze rozumowanie, oparte na teorii Ronalda Solomona z 1976 r., wraz z nowym twierdzeniem pomocniczym wytworzył i sformalizował system AxiomProver, a opisali je Colin Defant i Ken Ono, matematycy współpracujący z Axiom, w 35-stronicowej pracy „The Unbalanced Group Theorem” (preprint z 27 października w serwisie Hexagon). Autorzy zaznaczają, że twierdzenie ma też inne dowody, więc nie jest tak, że matematyka przez 40 lat stała na błędzie. Firma wylicza łącznie 34 istotne odstępstwa od opublikowanej literatury; ta luka jest największym z nich.

Zastrzeżenie: to ogłoszenie firmy i jej współpracowników. Szefowa Axiom Carina Hong, zapytana przez RuntimeWire, czy ktoś z zewnątrz odtworzył i sprawdził dowód, odpowiedziała: „Jeszcze nie”. Axiom zaprasza specjalistów od teorii grup i społeczność Lean, żeby sami przebudowali projekt i porównali zapis twierdzenia z oryginałem.

Czym jest Lean i formalizacja

Lean to asystent dowodu: program, w którym twierdzenie i każdy krok dowodu zapisuje się precyzyjnie jak kod, a program sprawdza, czy każdy krok wynika z poprzednich. Formalizacja to przepisanie dowodu z artykułu na taki język. Lean nie przepuści kroku „oczywistego”, którego autor nie uzasadnił, i dlatego przy formalizacji wychodzą luki, które przeoczyli ludzie. Ograniczenie jest jedno, ale ważne: Lean sprawdza wnioskowanie, a nie to, czy twierdzenie zapisano zgodnie z intencją. To nadal praca ludzi. Inny przykład AI w matematyce opisywaliśmy w tekście o tym, jak AI obala hipotezę ETH i co to znaczy dla problemu P vs NP. Tam chodziło o nowy wynik, tu głównie o sprawdzenie starego, choć przy okazji powstało nowe twierdzenie pomocnicze.

Co to znaczy dla Ciebie

Lekcja dla firm jest szersza niż matematyka: najwięcej daje AI, której wynik da się mechanicznie sprawdzić. Agenci Axiom pisali kod, ale ostatnie słowo miał Lean, czyli sprawdzarka, która się nie nuży i niczego nie przepuszcza z grzeczności. W firmie odpowiednikiem są testy automatyczne dla kodu pisanego przez AI albo reguły kontroli dokumentów, np. zgodność kwot i terminów w umowie z ofertą. Człowiek musi jednak ustalić, co dokładnie ma być sprawdzane, bo tego żadna sprawdzarka za niego nie zrobi. Jak działają modele, na których stoją takie systemy, wyjaśniamy w przewodniku modele językowe LLM.

Najczęstsze pytania

Co to jest Lean?

Lean to asystent dowodu, czyli program, w którym matematyczne twierdzenia i dowody zapisuje się jak kod. Program sprawdza, czy każdy krok dowodu wynika z poprzednich.

Czy AI sama udowodniła klasyfikację skończonych grup prostych?

Nie. Agenci AI firmy Axiom przełożyli na Lean istniejący dowód ludzi, pod kierunkiem inżynierów i matematyków. Według firmy zastępcze rozumowanie dla luki, z nowym twierdzeniem pomocniczym, wytworzył system AxiomProver, a opisali je w pracy matematycy Colin Defant i Ken Ono.

Czy klasyfikacja skończonych grup prostych była błędna?

Według Axiom nie. Luka dotyczyła stwierdzenia pomocniczego w jednym z dowodów z 1986 r.; samo twierdzenie i klasyfikacja pozostają prawdziwe.

Czytaj dalej

Zobacz też

Zobacz też

Przewodnik po temacie LLM, czyli duże modele językowe: jak działają i który model AI wybrać

Adam Bakalarz, założyciel instytut.ai
Autor

Adam Bakalarz

Szkoleniowiec AI · właściciel agencji NowoczesnyMarketing.pl · założyciel instytut.ai

Prowadzi agencję, w której ChatGPT, Claude i automatyzacje codziennie pracują dla klientów. Na szkoleniach i w kursach online uczy tego, co sam stosuje w pracy.

100+

firm na szkoleniach zamkniętych od 2025

21

kursów online

1 200+

zweryfikowanych opinii

50 000+

kursantów online