Szkolenia AI dla firm Warsztaty na zadaniach Twojego zespołu: online 4–8 h albo stacjonarnie w całej Polsce Zobacz program →

Jakie zawody zastąpi AI? Dane o Polsce: które zadania przejmie, a które zostaną

Które zawody są najbardziej narażone na AI, a których AI nie zastąpi: dane NASK i MOP o Polsce, prognozy WEF do 2030 r. i co zrobić w firmie.

16 listopada 2026 · Adam Bakalarz
Ilustracja: pracownik przy biurku oddaje część kartek ramieniu robota, sam trzyma dokument i żarówkę

W skrócie

  • Według NASK i MOP 30,3% miejsc pracy w Polsce (ok. 5,08 mln) ma ekspozycję na generatywną AI, ale tylko 4,9% (ok. 818 tys.) jest w grupie, w której AI może wykonać większość zadań.
  • Najbardziej narażone są zawody biurowe: operator wprowadzania danych ma w indeksie ILO–NASK wynik 0,70 na 1, a WEF zalicza go do najszybciej malejących do 2030 r.; praca fizyczna i opieka są prawie poza zasięgiem.
  • Ekspozycja to nie zwolnienie: WEF prognozuje do 2030 r. 170 mln nowych i 92 mln zlikwidowanych miejsc pracy na świecie, a 77% pracodawców na świecie planuje szkolić pracowników do pracy z AI.

Stan na 16 listopada 2026

Jakie zawody zastąpi AI? Krótka odpowiedź

Według danych z lat 2023–2026 AI rzadko zastępuje cały zawód, a częściej przejmuje część zadań. Najbardziej narażone są prace biurowe oparte na tekście i liczbach: wprowadzanie danych, księgowość, płace, sekretariat. Najmniej narażona jest praca fizyczna i praca z ludźmi.

Definicja

Ekspozycja na AI (w raporcie NASK: podatność) oznacza, że część zadań w danym zawodzie generatywna AI może wykonać albo przyspieszyć. Zastąpienie to sytuacja, w której pracodawca likwiduje stanowisko, bo zadania przejęła technologia. Wysoka ekspozycja nie oznacza zastąpienia: Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP, ang. ILO) pisze, że najbardziej prawdopodobnym skutkiem jest przekształcenie pracy, a nie jej zastąpienie.

Ta różnica wyjaśnia, skąd biorą się sprzeczne nagłówki. Rankingi „zawodów, które znikną” zwykle mierzą ekspozycję, a nie zwolnienia. Obawy są przy tym realne: 59% dorosłych Polaków spodziewa się, że AI oznacza mniej miejsc pracy, co opisujemy w tekście o badaniu Pew o AI i rynku pracy. Podstawy pracy z AI, które zmniejszają to ryzyko, omawiamy w przewodniku AI literacy: kompetencje AI w firmie i obowiązek z art. 4 AI Act.

Zawody najbardziej narażone na AI: tabela

Najwyższą ekspozycję mają zawody biurowe, a część z nich pracodawcy wskazują też jako najszybciej malejące do 2030 r. Tabela zestawia dwa różne pomiary: indeks ILO–NASK (jak bardzo zadania zawodu nadają się dla generatywnej AI) i prognozę pracodawców z raportu WEF.

Zawód (ISCO-08)Ekspozycja ILO–NASK (0–1)Prognoza WEF do 2030Co AI przejmuje, co zostaje
Operator wprowadzania danych0,70wśród najszybciej malejącychPrzepisywanie i kontrola formatów; zostaje sprawdzanie wyjątków
Maszynistka, operator edytora tekstu0,65brak w zestawieniuPrzepisywanie i formatowanie; zostaje korekta i odpowiedzialność za dokument
Pracownik księgowości0,64wśród najszybciej malejących (z płacami)Księgowanie typowych dokumentów; zostają wyjątki, przepisy i kontakt z kontrahentem
Analityk finansowy0,62poza listami najszybciej rosnących i malejącychZestawienia i pierwsze wersje analiz; zostaje ocena i rekomendacja
Pracownik ds. płac0,61wśród najszybciej malejącychSzkice odpowiedzi i zestawień; zostaje naliczanie zgodne z przepisami i kontrola
Telesprzedawca w contact center0,61telemarketerzy wśród najszybciej malejącychSkrypty i obsługa typowych pytań; zostają trudne rozmowy

Wyniki ILO–NASK pochodzą z indeksu MOP i NASK z maja 2025 r. (średnia ocen zadań, na skali od 0 do 1), a prognozy z Future of Jobs Report 2025 Światowego Forum Ekonomicznego (WEF), opartego na ankiecie ponad 1 000 pracodawców. WEF do najszybciej malejących zalicza też m.in. kasjerów bankowych, pracowników poczty i sekretarki administracyjne, a tuż za pierwszą dziesiątką pierwszy raz pojawili się graficy i sekretarki prawne. Kolumna „co zostaje” to nasza ocena, nie dane z raportów.

Wniosek z analityka finansowego: wysoka ekspozycja nie przesądza o spadku zatrudnienia. Swój zawód sprawdzisz w interaktywnej mapie indeksu ILO–NASK.

Polska: ilu pracujących ma zawód narażony na AI

Według raportu NASK i MOP 30,3% miejsc pracy w Polsce, czyli ok. 5,08 mln stanowisk, ma jakąś ekspozycję na generatywną AI. W grupie najwyższej jest 4,9% pracujących, ok. 818 tys. osób.

Raport „Generatywna sztuczna inteligencja a polski rynek pracy” (czerwiec 2025) przygotował zespół NASK – Państwowego Instytutu Badawczego z badaczami MOP, w projekcie finansowanym przez Ministerstwo Cyfryzacji. Najważniejsze ustalenia:

  • Kobiety są bardziej narażone: 39,1% pracujących kobiet wobec 22,8% mężczyzn.
  • Pracownicy biurowi najbardziej: 47,2% z nich ma zawody z najwyższej grupy.
  • Praca fizyczna prawie poza zasięgiem: robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy (14% zatrudnienia, 2,34 mln miejsc pracy) oraz rolnicy, ogrodnicy, leśnicy i rybacy (7,5%) to głównie zawody bez ekspozycji.
  • Większość zawodów odporna: 51% z ponad 2 500 zawodów w polskiej klasyfikacji nie ma ekspozycji.

Policzmy to. Z 5,08 mln narażonych stanowisk ok. 818 tys. to zawody, w których większość zadań da się w dużym stopniu wykonać z generatywną AI. To ok. 16%, czyli mniej więcej 1 na 6. U pozostałych 5 na 6 osób AI zmienia część zadań, a nie większość pracy. Na 100 pracujących w Polsce daje to ok. 30 osób z jakąkolwiek ekspozycją i ok. 5 w grupie najwyższej.

Ograniczenie: dane o zatrudnieniu pochodzą z BAEL z IV kwartału 2023 r. i trzech pierwszych kwartałów 2024 r., a ankiety z października–grudnia 2024 r. Autorzy piszą wprost, że podatność nie oznacza, że stanowisko musi zniknąć.

Kto straci pracę przez AI? Co pokazują dane o zatrudnieniu

Na razie dane nie pokazują fali zwolnień przez AI, ale widać pierwsze sygnały u osób wchodzących na rynek pracy. Najbardziej narażeni są młodzi pracownicy w zawodach, w których AI wykonuje zadania zamiast ich wspierać.

  • Stanford, USA. W badaniu Stanford Digital Economy Lab na danych płacowych ADP zatrudnienie osób w wieku 22–25 lat w zawodach najbardziej narażonych jest o ok. 19% niższe, niż gdyby rosło w tempie rówieśników z zawodów mniej narażonych (wersja z 12 sierpnia 2026 r., dane do czerwca 2026 r.; wcześniejsze wersje podawały 13% i 16%). Spadki dotyczą zawodów, w których AI częściej automatyzuje, niż wspiera pracę. U doświadczonych pracowników zatrudnienie było stabilne albo rosło.
  • OECD. W Employment Outlook 2023 27% miejsc pracy w krajach OECD było w zawodach o wysokim ryzyku automatyzacji, licząc wszystkie technologie, nie tylko AI (dane z 2019 r.). OECD znalazło wtedy niewiele dowodów na spadek popytu na pracę z powodu AI.
  • Pracodawcy. 40% firm z ankiety WEF spodziewa się zmniejszenia zatrudnienia tam, gdzie AI może zautomatyzować zadania. Per saldo WEF prognozuje jednak do 2030 r. 170 mln nowych miejsc pracy i 92 mln zlikwidowanych, czyli 78 mln na plus na świecie.
  • Prognoza banku. Ekonomista Goldman Sachs szacuje, że AI może wyprzeć do 9% pracowników w gospodarkach rozwiniętych, głównie w czasie recesji; piszemy o tym w newsie Goldman Sachs: AI a praca i recesja.

Podobny obraz dają dane o tym, jak ludzie używają AI. W Anthropic Economic Index ze stycznia 2026 r. 52% rozmów z Claude.ai to współpraca z człowiekiem (augmentacja), a 45% to zlecenie zadania do wykonania (automatyzacja); 34% dotyczyło pracy komputerowej i matematycznej, m.in. programowania. W raporcie z czerwca 2026 r. 10% ankietowanych użytkowników uznało utratę własnej pracy za prawdopodobną, a ponad jedna trzecia spodziewa się, że ich obowiązki istotnie zmienią się w ciągu roku. To dane jednej firmy, bez wyników dla Polski, a ankieta nie jest reprezentatywna.

Pośpiech bywa kosztowny: w badaniu SHL 19% ankietowanych pracowników w USA zostało zastąpionych przez AI, a potem poproszonych przez tę samą firmę o powrót. Piszemy o tym w tekście zwolnieni przez AI wracają do pracy.

Jakich zawodów AI nie zastąpi i dlaczego

AI najtrudniej zastąpić tam, gdzie praca jest fizyczna, odbywa się w zmiennym otoczeniu, wymaga kontaktu z człowiekiem albo osobistej odpowiedzialności za decyzję. Dane NASK i WEF wskazują tu te same grupy.

  • Praca fizyczna i zawody techniczne: robotnicy przemysłowi, rzemieślnicy, budowlańcy, mechanicy, rolnicy. W polskich danych to głównie zawody bez ekspozycji.
  • Opieka i zdrowie: WEF spodziewa się dużego wzrostu liczby pielęgniarek, pracowników socjalnych i opiekunów.
  • Edukacja: wśród zawodów z dużym przyrostem WEF wymienia nauczycieli szkół średnich i wyższych.
  • Role decyzyjne: tam, gdzie ktoś podpisuje się pod wynikiem, AI przygotowuje materiał, ale nie przejmuje odpowiedzialności.

„Nie zastąpi” nie znaczy „nie zmieni”. Także w tych zawodach AI przejmuje dokumentację, notatki i korespondencję, czyli część pracy przy biurku.

Zawody przyszłości według WEF do 2030 r.

Najszybciej w procentach mają rosnąć zawody technologiczne, a najwięcej nowych miejsc pracy w liczbach bezwzględnych powstanie w pracy fizycznej i usługach. To prognoza pracodawców, nie pomiar.

Najszybszy wzrost (w %)Największy przyrost miejsc pracy
Specjaliści big data, inżynierowie FinTech, specjaliści AI i uczenia maszynowego, programiściPracownicy rolni, kierowcy dostawczy, pracownicy budowlani
Specjaliści bezpieczeństwa, analitycy bezpieczeństwa informacjiSprzedawcy, pracownicy przetwórstwa żywności
Inżynierowie energii odnawialnej i ochrony środowiska, specjaliści pojazdów autonomicznych i elektrycznychPielęgniarki, pracownicy socjalni, opiekunowie

Źródło: WEF, Future of Jobs Report 2025 (styczeń 2025). WEF szacuje też, że do 2030 r. zmieni się albo zdezaktualizuje 39% obecnych umiejętności pracownika, a najważniejszą kompetencją pozostaje myślenie analityczne.

Co to znaczy dla pracownika w Polsce

Dla większości osób ryzykiem nie jest sama AI, ale zostanie bez umiejętności pracy z nią, gdy zmieniają się zadania.

Firmy w Polsce dopiero zaczynają: w badaniu NASK z końca 2024 r. 30,5% pracujących korzystało z GenAI w pracy w ostatnich 6 miesiącach, ale tylko 9,4% wskazało, że firma wprowadziła takie narzędzia. 68,1% nie dostało od pracodawcy wytycznych. Według GUS w 2026 r. z AI w ciągu 3 miesięcy przed badaniem korzystało już 39,8% osób w wieku 16–74 lata.

Brak zasad ma swoją cenę. Adam Bakalarz bywał świadkiem sytuacji, w których pracownicy używali AI na prywatnych kontach, bo firma nie dała im narzędzia ani zasad. To shadow AI: dane firmy trafiają wtedy do narzędzi, nad którymi nikt nie panuje.

Od 2 lutego 2025 r. art. 4 AI Act wymaga od firm, które używają AI zawodowo, działań wspierających kompetencje AI pracowników, bez obowiązku gwarantowania konkretnego poziomu wiedzy. Jeśli chcesz sprawdzić własny zawód, zacznij od swoich zadań:

Prompt do skopiowania

Pracuję jako [stanowisko] w [branża]. Oto 10 zadań, które zajmują mi najwięcej czasu, z liczbą godzin w miesiącu:
1. ...
Dla każdego zadania oceń: czy AI może przygotować pierwszą wersję, ile kosztuje błąd (mało czy dużo) i czy wynik łatwo sprawdzić.
Zaproponuj jedną decyzję: automatyzuj, wspomagaj, wspomagaj z kontrolą albo nie używaj AI.
Jeśli czegoś nie wiesz o moim zadaniu, zadaj pytanie zamiast zgadywać.
Na koniec wskaż jedno zadanie do dwutygodniowego testu.

Wpisuj opisy zadań, nie dane klientów ani współpracowników, i korzystaj z narzędzia zatwierdzonego w firmie.

Co może zrobić firma: szkolenie zespołu zamiast czekania

Firma ma większy wpływ na skutki AI niż prognozy: decyduje, czy ludzie nauczą się przejmować nowe zadania, czy zostaną z rutyną, która znika. 77% pracodawców z ankiety WEF na świecie planuje szkolić pracowników do pracy z AI.

  1. Zmapuj zadania, nie stanowiska. Każda rola wskazuje zadania, które zabierają najwięcej czasu; tak samo jak w ćwiczeniu powyżej.
  2. Daj narzędzie i zasady. Wzór znajdziesz w tekście polityka AI w firmie.
  3. Przeszkol na własnych zadaniach. Na szkoleniu Adama Bakalarza w ARiMR raport tygodniowy powstawał w ok. 20 minut zamiast 4–6 godzin. Zadanie się skurczyło, ale ktoś nadal musi sprawdzić liczby i odpowiada za raport.
  4. Zaplanuj zmianę ról. Jak rozróżnić naukę w obecnej roli od przekwalifikowania, opisujemy w tekście upskilling i reskilling: jak przygotować zespół do pracy z AI.

W zawodach z górnej części tabeli, jak płace i księgowość, szkolenie warto dopasować do branży. Adam Bakalarz prowadzi m.in. z SKwP w Krakowie warsztat „Sztuczna inteligencja w kadrach i płacach”, a program dla działów kadr opisujemy na stronie szkolenie AI w kadrach i płacach. Szkolenia dla zespołów opisujemy na stronie szkolenia AI dla firm, a kryteria wyboru dostawcy w tekście jak wybrać szkolenie AI dla firmy. Szerszy plan zmian w organizacji to wdrożenie AI w firmie krok po kroku.

Wszystkie teksty o kompetencjach AI w firmie

Ten tekst rozwija jeden wątek z przewodnika AI literacy. Jak AI zmienia pracę działu personalnego, opisujemy w przewodniku AI w HR, a zadania w płacach w tekście AI w kadrach i płacach. Pełna lista tekstów z tego tematu jest poniżej.

Komentarz Adama Bakalarza Trener AI, założyciel instytut.ai

Na szkoleniach stale słyszę: „to jeszcze nie jest takie dobre”. Jest, tylko trzeba się nauczyć z tym pracować.

Co to znaczy dla Ciebie

Zamiast pytać, czy AI zabierze Twój zawód, sprawdź, które Twoje zadania już dziś da się zrobić z AI, a które wymagają Twojej oceny i odpowiedzialności. Pierwsze warto przenieść do AI i nauczyć się je kontrolować, drugie rozwijać. Firmie wystarczy na start mapa zadań, zatwierdzone narzędzie, proste zasady i szkolenie na własnych materiałach zespołu.

Najczęstsze pytania

Jakie zawody zastąpi AI?

AI najczęściej przejmuje zadania, a nie całe zawody. Najwyższą ekspozycję mają zawody biurowe: operatorzy wprowadzania danych, pracownicy księgowości i płac, sekretarki, telesprzedawcy. Według WEF część z nich będzie najszybciej malała do 2030 r., ale w Polsce tylko 4,9% pracujących ma zawód, w którym AI może wykonać większość zadań.

Jakich zawodów nie zabierze AI?

Najtrudniej zastąpić pracę fizyczną w zmiennym otoczeniu, opiekę nad ludźmi i role, w których ktoś odpowiada za decyzję. W polskich danych NASK robotnicy przemysłowi, rzemieślnicy i rolnicy to głównie zawody bez ekspozycji, a WEF spodziewa się wzrostu liczby pielęgniarek, opiekunów i nauczycieli.

Kto straci pracę przez AI?

Najbardziej narażone są osoby na początku kariery w zawodach, w których AI wykonuje zadania zamiast wspierać pracownika. W badaniu Stanforda zatrudnienie osób w wieku 22–25 lat w takich zawodach w USA jest o ok. 19% niższe, niż gdyby rosło w tempie rówieśników z zawodów mniej narażonych, a u doświadczonych pracowników było stabilne. 40% pracodawców z ankiety WEF spodziewa się redukcji tam, gdzie AI automatyzuje zadania.

Jakie zawody są zagrożone przez AI w Polsce?

Według raportu NASK i MOP najbardziej narażeni są pracownicy biurowi: 47,2% z nich ma zawody z najwyższej grupy ekspozycji. Kobiety są narażone częściej niż mężczyźni: 39,1% wobec 22,8%.

Jakie są zawody przyszłości do 2030 r.?

Według WEF w procentach najszybciej mają rosnąć zawody technologiczne: specjaliści big data, inżynierowie FinTech, specjaliści AI i programiści. Najwięcej nowych miejsc pracy w liczbach bezwzględnych mają dać rolnictwo, dostawy, budownictwo, sprzedaż i opieka.

Jak sprawdzić, czy mój zawód jest narażony na AI?

Wyniki dla zawodów w klasyfikacji ISCO-08 pokazuje interaktywna mapa indeksu ILO–NASK, a polski raport NASK zawiera listę ponad 2 500 zawodów z polskiej klasyfikacji. Dokładniej ocenisz to na własnych zadaniach: wypisz 10 najbardziej czasochłonnych i przy każdym sprawdź, ile kosztuje błąd i czy wynik łatwo sprawdzić.

Czytaj dalej

Przewodnik po temacie AI literacy: kompetencje AI w firmie i obowiązek z art. 4 AI Act

Adam Bakalarz, założyciel instytut.ai
Autor

Adam Bakalarz

Szkoleniowiec AI · właściciel agencji NowoczesnyMarketing.pl · założyciel instytut.ai

Prowadzi agencję, w której ChatGPT, Claude i automatyzacje codziennie pracują dla klientów. Na szkoleniach i w kursach online uczy tego, co sam stosuje w pracy.

100+

firm na szkoleniach zamkniętych od 2025

21

kursów online

1 200+

zweryfikowanych opinii

50 000+

kursantów online