W skrócie
- Według NASK i MOP 30,3% miejsc pracy w Polsce (ok. 5,08 mln) ma ekspozycję na generatywną AI, ale tylko 4,9% (ok. 818 tys.) jest w grupie, w której AI może wykonać większość zadań.
- Najbardziej narażone są zawody biurowe: operator wprowadzania danych ma w indeksie ILO–NASK wynik 0,70 na 1, a WEF zalicza go do najszybciej malejących do 2030 r.; praca fizyczna i opieka są prawie poza zasięgiem.
- Ekspozycja to nie zwolnienie: WEF prognozuje do 2030 r. 170 mln nowych i 92 mln zlikwidowanych miejsc pracy na świecie, a 77% pracodawców na świecie planuje szkolić pracowników do pracy z AI.
Stan na 16 listopada 2026
Jakie zawody zastąpi AI? Krótka odpowiedź
Według danych z lat 2023–2026 AI rzadko zastępuje cały zawód, a częściej przejmuje część zadań. Najbardziej narażone są prace biurowe oparte na tekście i liczbach: wprowadzanie danych, księgowość, płace, sekretariat. Najmniej narażona jest praca fizyczna i praca z ludźmi.
Definicja
Ekspozycja na AI (w raporcie NASK: podatność) oznacza, że część zadań w danym zawodzie generatywna AI może wykonać albo przyspieszyć. Zastąpienie to sytuacja, w której pracodawca likwiduje stanowisko, bo zadania przejęła technologia. Wysoka ekspozycja nie oznacza zastąpienia: Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP, ang. ILO) pisze, że najbardziej prawdopodobnym skutkiem jest przekształcenie pracy, a nie jej zastąpienie.
Ta różnica wyjaśnia, skąd biorą się sprzeczne nagłówki. Rankingi „zawodów, które znikną” zwykle mierzą ekspozycję, a nie zwolnienia. Obawy są przy tym realne: 59% dorosłych Polaków spodziewa się, że AI oznacza mniej miejsc pracy, co opisujemy w tekście o badaniu Pew o AI i rynku pracy. Podstawy pracy z AI, które zmniejszają to ryzyko, omawiamy w przewodniku AI literacy: kompetencje AI w firmie i obowiązek z art. 4 AI Act.
Zawody najbardziej narażone na AI: tabela
Najwyższą ekspozycję mają zawody biurowe, a część z nich pracodawcy wskazują też jako najszybciej malejące do 2030 r. Tabela zestawia dwa różne pomiary: indeks ILO–NASK (jak bardzo zadania zawodu nadają się dla generatywnej AI) i prognozę pracodawców z raportu WEF.
| Zawód (ISCO-08) | Ekspozycja ILO–NASK (0–1) | Prognoza WEF do 2030 | Co AI przejmuje, co zostaje |
|---|---|---|---|
| Operator wprowadzania danych | 0,70 | wśród najszybciej malejących | Przepisywanie i kontrola formatów; zostaje sprawdzanie wyjątków |
| Maszynistka, operator edytora tekstu | 0,65 | brak w zestawieniu | Przepisywanie i formatowanie; zostaje korekta i odpowiedzialność za dokument |
| Pracownik księgowości | 0,64 | wśród najszybciej malejących (z płacami) | Księgowanie typowych dokumentów; zostają wyjątki, przepisy i kontakt z kontrahentem |
| Analityk finansowy | 0,62 | poza listami najszybciej rosnących i malejących | Zestawienia i pierwsze wersje analiz; zostaje ocena i rekomendacja |
| Pracownik ds. płac | 0,61 | wśród najszybciej malejących | Szkice odpowiedzi i zestawień; zostaje naliczanie zgodne z przepisami i kontrola |
| Telesprzedawca w contact center | 0,61 | telemarketerzy wśród najszybciej malejących | Skrypty i obsługa typowych pytań; zostają trudne rozmowy |
Wyniki ILO–NASK pochodzą z indeksu MOP i NASK z maja 2025 r. (średnia ocen zadań, na skali od 0 do 1), a prognozy z Future of Jobs Report 2025 Światowego Forum Ekonomicznego (WEF), opartego na ankiecie ponad 1 000 pracodawców. WEF do najszybciej malejących zalicza też m.in. kasjerów bankowych, pracowników poczty i sekretarki administracyjne, a tuż za pierwszą dziesiątką pierwszy raz pojawili się graficy i sekretarki prawne. Kolumna „co zostaje” to nasza ocena, nie dane z raportów.
Wniosek z analityka finansowego: wysoka ekspozycja nie przesądza o spadku zatrudnienia. Swój zawód sprawdzisz w interaktywnej mapie indeksu ILO–NASK.
Polska: ilu pracujących ma zawód narażony na AI
Według raportu NASK i MOP 30,3% miejsc pracy w Polsce, czyli ok. 5,08 mln stanowisk, ma jakąś ekspozycję na generatywną AI. W grupie najwyższej jest 4,9% pracujących, ok. 818 tys. osób.
Raport „Generatywna sztuczna inteligencja a polski rynek pracy” (czerwiec 2025) przygotował zespół NASK – Państwowego Instytutu Badawczego z badaczami MOP, w projekcie finansowanym przez Ministerstwo Cyfryzacji. Najważniejsze ustalenia:
- Kobiety są bardziej narażone: 39,1% pracujących kobiet wobec 22,8% mężczyzn.
- Pracownicy biurowi najbardziej: 47,2% z nich ma zawody z najwyższej grupy.
- Praca fizyczna prawie poza zasięgiem: robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy (14% zatrudnienia, 2,34 mln miejsc pracy) oraz rolnicy, ogrodnicy, leśnicy i rybacy (7,5%) to głównie zawody bez ekspozycji.
- Większość zawodów odporna: 51% z ponad 2 500 zawodów w polskiej klasyfikacji nie ma ekspozycji.
Policzmy to. Z 5,08 mln narażonych stanowisk ok. 818 tys. to zawody, w których większość zadań da się w dużym stopniu wykonać z generatywną AI. To ok. 16%, czyli mniej więcej 1 na 6. U pozostałych 5 na 6 osób AI zmienia część zadań, a nie większość pracy. Na 100 pracujących w Polsce daje to ok. 30 osób z jakąkolwiek ekspozycją i ok. 5 w grupie najwyższej.
Ograniczenie: dane o zatrudnieniu pochodzą z BAEL z IV kwartału 2023 r. i trzech pierwszych kwartałów 2024 r., a ankiety z października–grudnia 2024 r. Autorzy piszą wprost, że podatność nie oznacza, że stanowisko musi zniknąć.
Kto straci pracę przez AI? Co pokazują dane o zatrudnieniu
Na razie dane nie pokazują fali zwolnień przez AI, ale widać pierwsze sygnały u osób wchodzących na rynek pracy. Najbardziej narażeni są młodzi pracownicy w zawodach, w których AI wykonuje zadania zamiast ich wspierać.
- Stanford, USA. W badaniu Stanford Digital Economy Lab na danych płacowych ADP zatrudnienie osób w wieku 22–25 lat w zawodach najbardziej narażonych jest o ok. 19% niższe, niż gdyby rosło w tempie rówieśników z zawodów mniej narażonych (wersja z 12 sierpnia 2026 r., dane do czerwca 2026 r.; wcześniejsze wersje podawały 13% i 16%). Spadki dotyczą zawodów, w których AI częściej automatyzuje, niż wspiera pracę. U doświadczonych pracowników zatrudnienie było stabilne albo rosło.
- OECD. W Employment Outlook 2023 27% miejsc pracy w krajach OECD było w zawodach o wysokim ryzyku automatyzacji, licząc wszystkie technologie, nie tylko AI (dane z 2019 r.). OECD znalazło wtedy niewiele dowodów na spadek popytu na pracę z powodu AI.
- Pracodawcy. 40% firm z ankiety WEF spodziewa się zmniejszenia zatrudnienia tam, gdzie AI może zautomatyzować zadania. Per saldo WEF prognozuje jednak do 2030 r. 170 mln nowych miejsc pracy i 92 mln zlikwidowanych, czyli 78 mln na plus na świecie.
- Prognoza banku. Ekonomista Goldman Sachs szacuje, że AI może wyprzeć do 9% pracowników w gospodarkach rozwiniętych, głównie w czasie recesji; piszemy o tym w newsie Goldman Sachs: AI a praca i recesja.
Podobny obraz dają dane o tym, jak ludzie używają AI. W Anthropic Economic Index ze stycznia 2026 r. 52% rozmów z Claude.ai to współpraca z człowiekiem (augmentacja), a 45% to zlecenie zadania do wykonania (automatyzacja); 34% dotyczyło pracy komputerowej i matematycznej, m.in. programowania. W raporcie z czerwca 2026 r. 10% ankietowanych użytkowników uznało utratę własnej pracy za prawdopodobną, a ponad jedna trzecia spodziewa się, że ich obowiązki istotnie zmienią się w ciągu roku. To dane jednej firmy, bez wyników dla Polski, a ankieta nie jest reprezentatywna.
Pośpiech bywa kosztowny: w badaniu SHL 19% ankietowanych pracowników w USA zostało zastąpionych przez AI, a potem poproszonych przez tę samą firmę o powrót. Piszemy o tym w tekście zwolnieni przez AI wracają do pracy.
Jakich zawodów AI nie zastąpi i dlaczego
AI najtrudniej zastąpić tam, gdzie praca jest fizyczna, odbywa się w zmiennym otoczeniu, wymaga kontaktu z człowiekiem albo osobistej odpowiedzialności za decyzję. Dane NASK i WEF wskazują tu te same grupy.
- Praca fizyczna i zawody techniczne: robotnicy przemysłowi, rzemieślnicy, budowlańcy, mechanicy, rolnicy. W polskich danych to głównie zawody bez ekspozycji.
- Opieka i zdrowie: WEF spodziewa się dużego wzrostu liczby pielęgniarek, pracowników socjalnych i opiekunów.
- Edukacja: wśród zawodów z dużym przyrostem WEF wymienia nauczycieli szkół średnich i wyższych.
- Role decyzyjne: tam, gdzie ktoś podpisuje się pod wynikiem, AI przygotowuje materiał, ale nie przejmuje odpowiedzialności.
„Nie zastąpi” nie znaczy „nie zmieni”. Także w tych zawodach AI przejmuje dokumentację, notatki i korespondencję, czyli część pracy przy biurku.
Zawody przyszłości według WEF do 2030 r.
Najszybciej w procentach mają rosnąć zawody technologiczne, a najwięcej nowych miejsc pracy w liczbach bezwzględnych powstanie w pracy fizycznej i usługach. To prognoza pracodawców, nie pomiar.
| Najszybszy wzrost (w %) | Największy przyrost miejsc pracy |
|---|---|
| Specjaliści big data, inżynierowie FinTech, specjaliści AI i uczenia maszynowego, programiści | Pracownicy rolni, kierowcy dostawczy, pracownicy budowlani |
| Specjaliści bezpieczeństwa, analitycy bezpieczeństwa informacji | Sprzedawcy, pracownicy przetwórstwa żywności |
| Inżynierowie energii odnawialnej i ochrony środowiska, specjaliści pojazdów autonomicznych i elektrycznych | Pielęgniarki, pracownicy socjalni, opiekunowie |
Źródło: WEF, Future of Jobs Report 2025 (styczeń 2025). WEF szacuje też, że do 2030 r. zmieni się albo zdezaktualizuje 39% obecnych umiejętności pracownika, a najważniejszą kompetencją pozostaje myślenie analityczne.
Co to znaczy dla pracownika w Polsce
Dla większości osób ryzykiem nie jest sama AI, ale zostanie bez umiejętności pracy z nią, gdy zmieniają się zadania.
Firmy w Polsce dopiero zaczynają: w badaniu NASK z końca 2024 r. 30,5% pracujących korzystało z GenAI w pracy w ostatnich 6 miesiącach, ale tylko 9,4% wskazało, że firma wprowadziła takie narzędzia. 68,1% nie dostało od pracodawcy wytycznych. Według GUS w 2026 r. z AI w ciągu 3 miesięcy przed badaniem korzystało już 39,8% osób w wieku 16–74 lata.
Brak zasad ma swoją cenę. Adam Bakalarz bywał świadkiem sytuacji, w których pracownicy używali AI na prywatnych kontach, bo firma nie dała im narzędzia ani zasad. To shadow AI: dane firmy trafiają wtedy do narzędzi, nad którymi nikt nie panuje.
Od 2 lutego 2025 r. art. 4 AI Act wymaga od firm, które używają AI zawodowo, działań wspierających kompetencje AI pracowników, bez obowiązku gwarantowania konkretnego poziomu wiedzy. Jeśli chcesz sprawdzić własny zawód, zacznij od swoich zadań:
Prompt do skopiowania
Pracuję jako [stanowisko] w [branża]. Oto 10 zadań, które zajmują mi najwięcej czasu, z liczbą godzin w miesiącu:
1. ...
Dla każdego zadania oceń: czy AI może przygotować pierwszą wersję, ile kosztuje błąd (mało czy dużo) i czy wynik łatwo sprawdzić.
Zaproponuj jedną decyzję: automatyzuj, wspomagaj, wspomagaj z kontrolą albo nie używaj AI.
Jeśli czegoś nie wiesz o moim zadaniu, zadaj pytanie zamiast zgadywać.
Na koniec wskaż jedno zadanie do dwutygodniowego testu.Wpisuj opisy zadań, nie dane klientów ani współpracowników, i korzystaj z narzędzia zatwierdzonego w firmie.
Co może zrobić firma: szkolenie zespołu zamiast czekania
Firma ma większy wpływ na skutki AI niż prognozy: decyduje, czy ludzie nauczą się przejmować nowe zadania, czy zostaną z rutyną, która znika. 77% pracodawców z ankiety WEF na świecie planuje szkolić pracowników do pracy z AI.
- Zmapuj zadania, nie stanowiska. Każda rola wskazuje zadania, które zabierają najwięcej czasu; tak samo jak w ćwiczeniu powyżej.
- Daj narzędzie i zasady. Wzór znajdziesz w tekście polityka AI w firmie.
- Przeszkol na własnych zadaniach. Na szkoleniu Adama Bakalarza w ARiMR raport tygodniowy powstawał w ok. 20 minut zamiast 4–6 godzin. Zadanie się skurczyło, ale ktoś nadal musi sprawdzić liczby i odpowiada za raport.
- Zaplanuj zmianę ról. Jak rozróżnić naukę w obecnej roli od przekwalifikowania, opisujemy w tekście upskilling i reskilling: jak przygotować zespół do pracy z AI.
W zawodach z górnej części tabeli, jak płace i księgowość, szkolenie warto dopasować do branży. Adam Bakalarz prowadzi m.in. z SKwP w Krakowie warsztat „Sztuczna inteligencja w kadrach i płacach”, a program dla działów kadr opisujemy na stronie szkolenie AI w kadrach i płacach. Szkolenia dla zespołów opisujemy na stronie szkolenia AI dla firm, a kryteria wyboru dostawcy w tekście jak wybrać szkolenie AI dla firmy. Szerszy plan zmian w organizacji to wdrożenie AI w firmie krok po kroku.
Wszystkie teksty o kompetencjach AI w firmie
Ten tekst rozwija jeden wątek z przewodnika AI literacy. Jak AI zmienia pracę działu personalnego, opisujemy w przewodniku AI w HR, a zadania w płacach w tekście AI w kadrach i płacach. Pełna lista tekstów z tego tematu jest poniżej.
Na szkoleniach stale słyszę: „to jeszcze nie jest takie dobre”. Jest, tylko trzeba się nauczyć z tym pracować.
Co to znaczy dla Ciebie
Zamiast pytać, czy AI zabierze Twój zawód, sprawdź, które Twoje zadania już dziś da się zrobić z AI, a które wymagają Twojej oceny i odpowiedzialności. Pierwsze warto przenieść do AI i nauczyć się je kontrolować, drugie rozwijać. Firmie wystarczy na start mapa zadań, zatwierdzone narzędzie, proste zasady i szkolenie na własnych materiałach zespołu.
Najczęstsze pytania
Jakie zawody zastąpi AI?
AI najczęściej przejmuje zadania, a nie całe zawody. Najwyższą ekspozycję mają zawody biurowe: operatorzy wprowadzania danych, pracownicy księgowości i płac, sekretarki, telesprzedawcy. Według WEF część z nich będzie najszybciej malała do 2030 r., ale w Polsce tylko 4,9% pracujących ma zawód, w którym AI może wykonać większość zadań.
Jakich zawodów nie zabierze AI?
Najtrudniej zastąpić pracę fizyczną w zmiennym otoczeniu, opiekę nad ludźmi i role, w których ktoś odpowiada za decyzję. W polskich danych NASK robotnicy przemysłowi, rzemieślnicy i rolnicy to głównie zawody bez ekspozycji, a WEF spodziewa się wzrostu liczby pielęgniarek, opiekunów i nauczycieli.
Kto straci pracę przez AI?
Najbardziej narażone są osoby na początku kariery w zawodach, w których AI wykonuje zadania zamiast wspierać pracownika. W badaniu Stanforda zatrudnienie osób w wieku 22–25 lat w takich zawodach w USA jest o ok. 19% niższe, niż gdyby rosło w tempie rówieśników z zawodów mniej narażonych, a u doświadczonych pracowników było stabilne. 40% pracodawców z ankiety WEF spodziewa się redukcji tam, gdzie AI automatyzuje zadania.
Jakie zawody są zagrożone przez AI w Polsce?
Według raportu NASK i MOP najbardziej narażeni są pracownicy biurowi: 47,2% z nich ma zawody z najwyższej grupy ekspozycji. Kobiety są narażone częściej niż mężczyźni: 39,1% wobec 22,8%.
Jakie są zawody przyszłości do 2030 r.?
Według WEF w procentach najszybciej mają rosnąć zawody technologiczne: specjaliści big data, inżynierowie FinTech, specjaliści AI i programiści. Najwięcej nowych miejsc pracy w liczbach bezwzględnych mają dać rolnictwo, dostawy, budownictwo, sprzedaż i opieka.
Jak sprawdzić, czy mój zawód jest narażony na AI?
Wyniki dla zawodów w klasyfikacji ISCO-08 pokazuje interaktywna mapa indeksu ILO–NASK, a polski raport NASK zawiera listę ponad 2 500 zawodów z polskiej klasyfikacji. Dokładniej ocenisz to na własnych zadaniach: wypisz 10 najbardziej czasochłonnych i przy każdym sprawdź, ile kosztuje błąd i czy wynik łatwo sprawdzić.
Źródła i data sprawdzenia
- NASK – PIB i MOP: Generatywna sztuczna inteligencja a polski rynek pracy, raport i suplement (czerwiec 2025), materiały na stronie Ministerstwa Cyfryzacji
- ILO i NASK: Generative AI and Jobs: A Refined Global Index of Occupational Exposure, ILO Working Paper 140 (20.05.2025)
- ILO: komunikat „One in four jobs at risk of being transformed by GenAI” (20.05.2025)
- ILO–NASK: interaktywna mapa ekspozycji zawodów ISCO-08
- World Economic Forum: The Future of Jobs Report 2025, strona raportu (styczeń 2025)
- World Economic Forum: The Future of Jobs Report 2025, pełny raport w PDF
- Anthropic Economic Index report: Economic primitives (15.01.2026)
- Anthropic Economic Index report: Cadences (26.06.2026)
- OECD Employment Outlook 2023: Artificial intelligence and jobs
- Stanford Digital Economy Lab: Canaries in the Coal Mine? Six Facts about the Recent Employment Effects of Artificial Intelligence
- GUS: Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2026 r. (21.10.2026)
- AI Act Service Desk: art. 4 (AI literacy), tekst po zmianie rozporządzeniem (UE) 2026/1744
- SKwP Kraków: warsztat „Sztuczna inteligencja w kadrach i płacach”
Sprawdzono 16 listopada 2026
Czytaj dalej
W tej sprawie
W tej sprawie
W tej sprawie
Zobacz też
Zobacz też
- Wdrożenie AI w firmie: plan krok po kroku i co robią firmy, którym AI się zwraca
- Raport Wharton 2026: wyraźny zwrot z AI deklaruje tylko 28% menedżerów. Co robią inaczej
- AI w edukacji: co sztuczna inteligencja zmienia w szkole i na uczelni
- AI w biznesie: jak działy firm naprawdę używają AI (dane 2026)
- Kurs AI z certyfikatem: co certyfikat naprawdę potwierdza i komu się przydaje
Najnowsze w temacie Kompetencje AI w firmie
- Jakie zawody zastąpi AI? Dane o Polsce: które zadania przejmie, a które zostaną
- AI a rynek pracy: 59% Polaków spodziewa się mniej miejsc pracy, 2% więcej (badanie Pew)
- Plan szkoleń AI w firmie: wzór na rok, harmonogram i budżet dla HR
- Upskilling i reskilling w erze AI: jak przygotować zespół do pracy z AI
- Apple tnie limity AI: z 300 do 200 USD dziennie, a może do 100 USD
- Accenture: 31 zmyślonych przypisów w trzech tekstach o AI
Przewodnik po temacie AI literacy: kompetencje AI w firmie i obowiązek z art. 4 AI Act

