Szkolenia AI dla firm Warsztaty na zadaniach Twojego zespołu: online 4–8 h albo stacjonarnie w całej Polsce Zobacz program →

Dzieci i chatboty: co mówią badania JED i Common Sense Media

Dwa badania z USA o dzieciach i chatbotach: kto korzysta, po co, co wiadomo o zdrowiu psychicznym i co z tego wynika dla rodziców i szkół w Polsce.

2 listopada 2026 · Adam Bakalarz
Ilustracja: dziecko wieczorem na łóżku pisze na telefonie z czatem, w otwartych drzwiach stoi rodzic

W skrócie

  • Według Common Sense Media (badanie z maja 2026 r., 1211 osób) z chatbota lub wirtualnego towarzysza korzystało 49% dzieci w wieku 9–12 lat i 73% trzynastolatków.
  • W badaniu JED 5560 amerykańskich uczniów 57% sięgało po AI, gdy było im smutno, czuli stres lub samotność, ale tylko 8% nazwało to szukaniem pomocy.
  • Uczniowie rozmawiający z AI jak z przyjacielem mieli gorsze wskaźniki zdrowia psychicznego, ale JED podkreśla, że dane nie pokazują związku przyczynowego.

Stan na 2 listopada 2026

O badaniach: kto, kiedy i dlaczego warto je znać

27 października 2026 r. dwie amerykańskie organizacje opublikowały dane o tym, jak dzieci i nastolatki korzystają z chatbotów. Fundacja JED, która zajmuje się zdrowiem psychicznym młodzieży i zapobieganiem samobójstwom, wydała raport „Exploring Artificial Intelligence [AI]” o związkach między korzystaniem z AI a samopoczuciem uczniów. Common Sense Media, organizacja zajmująca się bezpieczeństwem dzieci w internecie, opublikowała tegoroczny „Census” o mediach i technologii u dzieci w wieku 9–17 lat. 30 października oba zestawy danych omówiło NPR.

Warto je znać, bo odpowiadają na pytanie, które przy temacie „AI dla dzieci” pada coraz częściej: nie czy dzieci korzystają z chatbotów, tylko kiedy i po co. To temat z pogranicza zdrowia psychicznego, więc piszemy ostrożnie: oba badania opisują zależności, a nie przyczyny. Szersze tło ryzyk opisujemy w przewodniku po zagrożeniach AI.

Definicja

Wirtualny towarzysz (ang. AI companion) to chatbot zaprojektowany do rozmów i budowania relacji, a nie do wykonywania zadań. Ma zwykle stałą postać, imię i „osobowość”, pamięta wcześniejsze rozmowy i odpowiada jak znajomy. Przykłady wymienione w badaniu Common Sense Media to Character.AI i Replika. Zwykły asystent, np. ChatGPT, też bywa tak używany.

Jak badano

Badania mają różną konstrukcję, więc ich liczb nie należy wprost porównywać.

JEDCommon Sense Media
Kto odpowiadał5560 uczniów amerykańskich szkół typu middle school i high school1211 dzieci i nastolatków w wieku 9–17 lat z całych USA
Kiedypaździernik 2025 – kwiecień 202629 kwietnia – 11 maja 2026
Jak dobrano próbęDo ankiety online zaproszono wszystkich uczniów 21 szkół (z 9 szkół i okręgów), które w roku 2025/2026 dołączyły do programów JED, za zgodą rodziców; analiza objęła 5560 osób z kompletem danychDzieci rodziców z losowo rekrutowanego panelu SSRS; ankieta online po angielsku lub hiszpańsku
ReprezentatywnośćNie, autorzy piszą o tym wprostTak, dla populacji USA w wieku 9–17 lat; błąd ±3,2 pkt proc.
Co mierzonoCele korzystania z AI oraz wystandaryzowane skale lęku i depresji (PHQ-4), samotności, odporności psychicznej, dobrostanu i historii myśli oraz prób samobójczychCzas i sposoby korzystania z mediów, w tym z chatbotów i wirtualnych towarzyszy

JED uwzględnił w analizach płeć, pochodzenie i klasę ucznia. Badanie sfinansowała Fundacja Nielsena.

Wynik 1. Chatbot to codzienność już przed 13. urodzinami

Według Common Sense Media z chatbota albo wirtualnego towarzysza korzystało kiedykolwiek 49% dzieci w wieku 9–12 lat. Odsetek rośnie o około 10 punktów z każdym rokiem życia: 36% wśród 9-latków, 55% wśród 11-latków, 65% wśród 12-latków i 73% wśród 13-latków. Wśród 15- i 16-latków wynosi 83%, a wśród 17-latków 78%.

Najpopularniejszy jest ChatGPT (używało go 79% młodych użytkowników AI), dalej Google Gemini (48%) i Meta AI (25%). Tylko 12% młodych użytkowników mówi, że korzystanie z AI bardzo im się podoba. Autorzy piszą, że granica 13 lat, którą stawia większość popularnych chatbotów, „nie działa w przypadku wielu amerykańskich dzieci”.

W praktyce: rozmowę o chatbotach warto zacząć w podstawówce, a nie dopiero wtedy, gdy dziecko formalnie osiągnie wiek z regulaminu.

Wynik 2. Uczniowie sięgają po AI nie tylko do lekcji, ale też w trudnych chwilach

W badaniu JED z jakiegokolwiek narzędzia AI korzystało 81% uczniów. Najczęściej do pomocy w nauce (58%), szukania odpowiedzi (48%) i pisania (32%). 28% prosiło AI o radę w sprawach relacji lub problemów, a 12% rozmawiało z chatbotem jak z przyjacielem lub towarzyszem.

Najważniejsza liczba to 57%: tylu uczniów korzystało z AI, gdy było im smutno, czuli stres, samotność lub przytłoczenie. Kiedy zapytano wprost, czy szukali w AI pomocy w takich chwilach, „tak” odpowiedziało tylko 8%. Uczniowie częściej opisują to jako odwrócenie uwagi (19%), szukanie rady (18%), uspokojenie się (11%) albo rozmowę, gdy nikogo nie ma obok (11%). 7% odpowiedziało, że nie ma z kim porozmawiać.

Autorka raportu, psycholożka Kayla Anderson z JED, podsumowała to tak: „Uderza nie tylko to, jak często nastolatki korzystają z AI, ale też jaką rolę odgrywa ona w ich życiu emocjonalnym”.

W praktyce: pytanie „czy szukasz w AI pomocy?” niewiele powie. Lepiej zapytać, kiedy dziecko otwiera chatbota i o czym z nim rozmawia.

Wynik 3. Gorsze samopoczucie wiąże się z określonymi sposobami korzystania, nie z samym korzystaniem

Uczniowie, którzy w ogóle korzystali z AI, nie różnili się istotnie stanem psychicznym od tych, którzy nie korzystali. Różnice pojawiły się dopiero przy konkretnych celach. Najwyraźniejsze były u uczniów, którzy rozmawiali z AI jak z przyjacielem albo szukali w niej pomocy w trudnych chwilach: mieli więcej objawów lęku i depresji, częściej czuli się samotni, mieli niższą odporność psychiczną i częściej zgłaszali myśli lub próby samobójcze w przeszłości. Po uwzględnieniu płci, pochodzenia i klasy myśli samobójcze w przeszłości zgłaszali w tych grupach od około dwóch do dwóch i pół raza częściej niż pozostali uczniowie.

Najsilniejsze zależności dotyczyły uczniów, którzy sięgali po AI, bo nie mieli z kim porozmawiać, nie byli gotowi z nikim rozmawiać albo chcieli czuć się mniej samotni.

To korelacja, nie dowód, że chatboty szkodzą. Anderson mówi NPR: „Na podstawie tych danych nie wiadomo, czy korzystanie z AI pogarsza zdrowie psychiczne, czy też uczniowie, którzy już przeżywają trudności, częściej sięgają po AI”.

W praktyce: sygnałem do rozmowy nie jest sam fakt, że dziecko używa chatbota, tylko to, że traktuje go jako jedynego rozmówcę w trudnych sprawach.

Wynik 4. Młodsi uczniowie i dziewczęta częściej sięgają po AI, gdy jest im ciężko

Spośród uczniów korzystających z AI po AI w trudnych chwilach sięgało 65% uczniów middle school i około 50% uczniów high school. Dziewczęta robiły to częściej niż chłopcy (62% wobec 51%), częściej też rozmawiały z AI jak z przyjacielem (15% wobec 9%).

W praktyce: najmłodsi użytkownicy, czyli ci, którzy dopiero uczą się radzić sobie z emocjami, najczęściej szukają ulgi u chatbota. JED widzi w tym pytanie o dopasowanie narzędzi do wieku.

Ograniczenia badania

JED sam wymienia dwa najważniejsze. Po pierwsze, dane są przekrojowe, czyli zebrane w jednym momencie, więc nie da się z nich ustalić, co jest przyczyną, a co skutkiem. Po drugie, próba nie jest reprezentatywna dla USA. Od siebie dodajemy, że szkoły, które same zgłaszają się do programów fundacji zajmującej się zdrowiem psychicznym, mogą różnić się od przeciętnych. Oba badania opierają się na deklaracjach dzieci, a w Common Sense Media roczniki liczą od 105 do 238 osób, więc wyniki dla jednego wieku są mniej dokładne niż dla całej próby.

Anne Maheux, psycholożka rozwojowa z Uniwersytetu Karoliny Północnej w Chapel Hill, która nie brała udziału w żadnym z badań, mówi NPR, że wstępne dane innych zespołów sugerują zależność w obie strony. W jej jeszcze nieopublikowanym badaniu uczniów middle school z jednego stanu ci, którzy używali chatbotów dla towarzystwa, z czasem stawali się bardziej samotni; podobny wynik przyniosło badanie młodych dorosłych. Możliwe wyjaśnienie: AI łagodzi napięcie od razu, ale może odbierać okazję do nauki radzenia sobie ze zwykłym stresem. To jednak wyniki wstępne, jeszcze nieopublikowane. Maheux zwraca też uwagę na tempo zmian: „Wydaje się, że jeszcze kilka lat temu nikt tego nie używał”.

Uwaga na liczby w mediach: NPR podało, że z chatbota korzystało 90% uczniów w wieku 9–17 lat. Raport JED podaje 81% dla dowolnego narzędzia AI i nie określa wieku uczniów, tylko typ szkoły. Opieramy się na raporcie.

Co z tego wynika dla rodziców, szkół i firm w Polsce

W Polsce dostępne są dane o skali korzystania. Według raportu „Internet dzieci 2026” Państwowej Komisji ds. przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich, opartego na pomiarze Mediapanel Gemius z listopada 2025 r., ChatGPT (aplikacja i strona) dotarł w miesiącu do 43% dzieci w wieku 7–14 lat, a dziennie do 15%. Samej aplikacji ChatGPT regularnie używa 18% dzieci w tym wieku. Aplikacje typu wirtualny towarzysz (Character AI, Talkie, CHAI) miały w tym pomiarze łącznie poniżej 4% zasięgu miesięcznego wśród dzieci w wieku 7–14 lat; to dane o dzieciach w wieku 7–14 lat, nie o starszych nastolatkach. Z kolei w polskim raporcie PISA 2025 55% piętnastolatków zadeklarowało, że co najmniej raz w tygodniu korzysta z chatbotów w nauce, wobec 45% średnio w UE. Uwaga: Mediapanel mierzy aktywność urządzeń, a nie deklaracje, więc tych liczb nie należy zestawiać wprost z ankietami z USA.

Szacunek dla typowej klasy: przy 25 uczniach w wieku 7–14 lat i danych Mediapanel z listopada 2025 r. ChatGPT w ciągu miesiąca uruchamia około 11 dzieci, codziennie około 4, a z wirtualnego towarzysza korzysta najwyżej jedno.

Rodzice

JED postuluje ograniczenie dostępu nieletnich do AI i uważa, że wirtualni towarzysze nie powinni być dla nich dostępni. Raport podkreśla też, że rodzice potrzebują wskazówek, jak rozmawiać z dziećmi o AI otwarcie i bez oceniania. Od redakcji: dobrym początkiem jest pytanie, kiedy dziecko korzysta z chatbota i czy rozmawia z nim o czymś, o czym nie mówi dorosłym. Warto znać ustawienia dla nastolatków w narzędziach, z których dziecko korzysta; zmiany w ChatGPT opisujemy w tekście o nowych limitach ChatGPT dla nastolatków.

Jeśli dziecku jest ciężko, najważniejszy jest kontakt z człowiekiem: z Tobą, wychowawcą, pedagogiem szkolnym lub lekarzem. Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazuje numery: 116 111 (bezpłatny, całodobowy telefon zaufania dla dzieci i młodzieży), 800 12 12 12 (bezpłatny, anonimowy, całodobowy telefon zaufania Rzecznika Praw Dziecka), 116 123 (telefon wsparcia emocjonalnego dla dorosłych) oraz 800 70 2222 (bezpłatne, całodobowe Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym). Gdy zagrożone jest życie lub zdrowie, dzwoń pod 112.

Szkoły

JED zaleca, żeby szkoły jasno określiły zasady korzystania z AI, a uczniom i rodzicom wyraźnie pokazały, gdzie szukać pomocy u ludzi. Edukacja o AI powinna obejmować realne sytuacje, np. rozmowę z chatbotem w złym nastroju.

Firmy tworzące produkty dla młodzieży

Rekomendacje JED dla branży są twarde: projektować z myślą o tym, że młodzi będą szukać w produkcie wsparcia emocjonalnego, nawet jeśli nie do tego służy; nie mierzyć sukcesu czasem spędzonym w aplikacji; nie udostępniać wirtualnych towarzyszy niepełnoletnim; poddawać produkty niezależnym testom bezpieczeństwa. Jeśli dokładasz chatbota do aplikacji dla dzieci, to dobra lista kontrolna przed premierą.

Co to znaczy dla Ciebie

Jeśli masz dziecko w wieku szkolnym, załóż, że zna chatboty, nawet jeśli nie ma jeszcze 13 lat. Ustal zasady korzystania i porozmawiaj bez przesłuchiwania: zapytaj, kiedy po nie sięga i czy rozmawia z nimi o trudnych sprawach. Sygnałem do rozmowy jest sytuacja, w której chatbot staje się jedynym rozmówcą. Jeśli tworzysz produkt dla młodzieży, potraktuj rekomendacje JED jako listę kontrolną przed wdrożeniem funkcji czatu. Do tematu warto wrócić, gdy ukaże się zapowiadane badanie zespołu z Chapel Hill i kolejna edycja polskiego raportu „Internet dzieci”.

Najczęstsze pytania

Czy chatboty szkodzą zdrowiu psychicznemu dzieci?

Tego nie wiadomo. Badanie JED pokazuje, że uczniowie, którzy rozmawiają z AI jak z przyjacielem albo sięgają po nią w trudnych chwilach, mają gorsze wskaźniki zdrowia psychicznego. Dane są jednak przekrojowe, więc nie wiadomo, czy to AI pogarsza samopoczucie, czy dzieci w trudnej sytuacji częściej po nią sięgają. Wstępne, jeszcze nieopublikowane badania sugerują zależność w obie strony.

Od ilu lat dziecko może korzystać z ChatGPT?

Według regulaminu OpenAI dla Europy trzeba mieć co najmniej 13 lat albo wiek minimalny wymagany w danym kraju, a osoby poniżej 18 lat potrzebują zgody rodzica lub opiekuna. Badanie Common Sense Media pokazuje jednak, że w USA z chatbotów korzysta 49% dzieci w wieku 9–12 lat.

Ile polskich dzieci korzysta z AI?

Według raportu „Internet dzieci 2026” (dane Mediapanel Gemius z listopada 2025 r.) ChatGPT dotarł w ciągu miesiąca do 43% dzieci w wieku 7–14 lat, a samej aplikacji regularnie używa 18%. W PISA 2025 55% polskich piętnastolatków deklarowało, że co najmniej raz w tygodniu korzysta z chatbotów w nauce.

Czym jest wirtualny towarzysz AI?

To chatbot stworzony do rozmów i budowania relacji, zwykle ze stałą postacią i pamięcią wcześniejszych rozmów, np. Character.AI czy Replika. Według raportu „Internet dzieci 2026” takie aplikacje miały w pomiarze Mediapanel z listopada 2025 r. łącznie poniżej 4% zasięgu miesięcznego wśród dzieci w wieku 7–14 lat.

Czytaj dalej

Przewodnik po temacie Zagrożenia AI w firmie i urzędzie: jak je rozpoznać i jak się chronić

Adam Bakalarz, założyciel instytut.ai
Autor

Adam Bakalarz

Szkoleniowiec AI · właściciel agencji NowoczesnyMarketing.pl · założyciel instytut.ai

Prowadzi agencję, w której ChatGPT, Claude i automatyzacje codziennie pracują dla klientów. Na szkoleniach i w kursach online uczy tego, co sam stosuje w pracy.

100+

firm na szkoleniach zamkniętych od 2025

21

kursów online

1 200+

zweryfikowanych opinii

50 000+

kursantów online